Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Dit is mijn Istanboel niet meer’

22 aug
2019
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

De zon staat hoog aan de hemel. Het is circa 30 graden en door de hoge luchtvochtigheid benauwd warm, maar families, vrienden, en verliefde stelletjes uit landen als China, Irak, Rusland en Iran laten zich niet ontmoedigen. Geduldig wachtend staan ze, met of zonder parasol, en selfies nemend, in de lange rij voor het kroonjuweel van de toeristische attracties: de voormalige kathedraal Hagia Sophia uit 537.

Wat er zo leuk is aan Istanboel? “De vrijheid”, zegt de 36-jarige Yalda uit Teheran in een reflex, en lachend neemt ze nog een slok uit haar blikje Efes bier. “Mijn sluier ligt in het hotel en een visum hebben we voor Turkije niet nodig”.

Rolien Walinga uit Culemborg heeft geen zin om achteraan in de rij bij de Hagia Sophia aan te sluiten. Ze maakt gebruik van een privé gids die haar en dochter Fenne in de ‘fast track’ langs de wachtenden loodst voor een rondleiding in het schilderachtige godshuis, dat per jaar zeker 3,5 miljoen toeristen over de vloer krijgt.
“Fenne kreeg deze stedentrip cadeau, omdat ze geslaagd is voor haar vwo-diploma”, zegt Rolien, beleidsmedewerker aan de VU in Amsterdam. Logeren doen ze in de wijk Beyoglu, weg van het massatoerisme.

Ook Hamdan Masud al-Habsi uit Oman geniet van de sprookjesachtige stad aan de Bosporus. Samen met 27 familieleden kijken ze rond in de fotogenieke paleizen van de voormalige sultans, en shoppen in mondaine winkels. Een bezoek aan Trabzon aan de Zwarte Zee staat ook op hun lijstje ‘omdat het daar zo groen en rustig is’, zegt de ingenieur die in de woestijn werkt in de oliewinning.

Lang in de rij wachten geldt ook voor andere populaire bezienswaardigheden als de Galatatoren heeft Klaartje Oosterbaan (19) gemerkt. De studente aan de Haagse Hogeschool is hier samen met drie vrienden op vakantie.
“Voor ik de Blauwe Moskee binnen mocht, moest ik wel een hoofddoek op en lange rok aan”, zegt Klaartje lachend. “Niet erg hoor, we komen hier op bezoek, dus passen we ons aan”.
Voor andere jongeren met Istanboel op hun bucket list hebben ze wel een tip: neem de veerboot naar Kadiköy, aan de Aziatische kant van de stad. Een trendy wijk met hipster bars, koffietentjes, en mega muurschilderingen van graffiti artiesten. “Die buurt vonden we het leukst”, aldus Klaartje.

Istanboel is terug van weggeweest. In 2016 kelderde het aantal vakantiegangers in de culturele hoofdstad van Turkije dramatisch met 70 procent door terroristische aanslagen, de mislukte militaire coup, en de boycot door Rusland. De populairste toeristische trekpleister van Turkije kent nu een nieuwe, explosieve groei.

Gouverneur Ali Yerlikaya van Istanboel zegt dit jaar 15 miljoen toeristen te verwachten. Een nieuw record. Daarmee stijgt de stad met stip op de derde plaats van bestemmingen met de meeste buitenlandse bezoekers in Europa, net achter Parijs.

Souvenirwinkeltjes in de Grote Bazaar, restauranthouders, hoteliers, en de autoriteiten laten zich opgetogen uit over de stijgende omzetten en de aanwas van buitenlandse valuta. Die zijn hard nodig om de huidige economische crisis te boven te komen.

Lokale bewoners staan niet te juichen. Zij betreuren het dat de toeristische wijken onder de voet worden gelopen door drommen vakantiegangers.
Trici Venola (69) uit Los Angeles bijvoorbeeld. Al twintig jaar is Istanboel haar thuis. In 1999 stopte ze met haar werk als digitale artiest bij onder meer Disney en video games als Super Mario. In Istanboel begon ze op straat met pen op papier te tekenen. Duizenden tekeningen maakte ze al van mensen, Ottomaanse gebouwen, en resten van oudere beschavingen. Vandaag ook van de lange rij wachtenden voor de Hagia Sophia.
“Het doet me pijn dat het authentieke karakter en de sfeer van de oude stad langzaam maar zeker afbrokkelen”, zegt ze. “Door de groeiende massaliteit van het toerisme lijkt het hier steeds meer op een openluchtmuseum”.

Ontwerpster Eva, die sinds 2007 vlak achter de Blauwe Moskee woont, ergert zich ook. Vooral aan Arabieren die ze ‘lawaaierig en onbeschoft’ noemt. “Met geblindeerde shuttlebusjes gaan ze naar luxe shopping malls. Rond 11 uur ’s avonds zie je ze terug met ontelbare tassen, een batterij gillende kinderen en een aantal vrouwen.”
Ze ziet er tegenwoordig zelfs tegenop om ’s avonds of in het weekend nog de deur uit te gaan. “Ik heb een godsgruwelijke hekel aan al die drukte. Dat gedrang bij de tramhaltes, de straten die vol liggen met sigarettenpeuken, plastic flesjes en ander zwerfvuil. Zelfs mijn kruidenier heeft nu ook Arabische opschriften. Dit is mijn Istanboel niet meer!”

Toeristische Tip
Oase van rust

Op een steenworp afstand van de Blauwe Moskee is het mogelijk om even uit te puffen en te ontsnappen aan de drukte en chaos van de stad.
Achter de Ayasofya Hürrem Sultan Hamam, op de binnenplaats van de Mehmet Efendi medresesi, een voormalig Ottomaans koranschooltje uit 1705. Het onopvallende gebouwtje ligt naast het houten boetiek hotel Yeşil Ev (Groene Huis), dat een Turkse minister aan het eind van de negentiende eeuw liet bouwen.
Het is een verborgen en heerlijke oase van rust. Koffie, thee en frisdrank zijn er goedkoop.
In elk van de twaalf cellen woonden studenten. Meubels hadden ze niet. Studeren en slapen deden ze op tapijten op de grond. Nu werken er traditionele ambachtslieden, zoals Lütfiye Batukan (76), die al heel haar leven Turkse miniatuurpoppen in traditionele klederdracht maakt van katoen.
Genieten van de rust kan ook in de schaduwrijke tuin van hotel Yeşil Ev, eveneens toegankelijk voor toeristen die er niet logeren.

Fietsverhuurder
‘Arabieren kunnen het niet’

Fietsen in Istanboel? Dat kan met een gids of zelfstandig op de sprookjesachtige, bloemrijke, en autovrije Prinseneilanden, zo’n anderhalf uur varen vanuit de veerhaven van de stad.
‘Tegenwoordig zijn het vooral Arabieren die bij ons fietsen huren’, zegt Turgay (39), die al 21 jaar fietsen verhuurt aan toeristen.
Je ziet hem bezorgd kijken wanneer een Arabisch stelletje onwennig probeert de tweewielers in evenwicht te houden.
“Ze zijn niet beleefd, weten niet hoe ze moeten fietsen, en brengen ze vaak beschadigd terug. Tegen schade kan ik ze niet verzekeren, dan wordt de huurprijs onaantrekkelijk hoog”, zucht Turgay. “Ik geef ze liever mee aan toeristen uit Europa, die zijn gewend om te fietsen”.
Veel meer geld verdient hij niet aan het steeds drukker wordende massatoerisme. “De toegenomen concurrentie drukt de prijzen. We zitten hier met 22 fietsverhuurwinkels. Vroeger kwamen er minder toeristen, maar van meer klasse en ze gaven meer geld uit”.

Het populaire terras
‘Het uitzicht is beter dan het eten’

“We houden van Istanboel, zo mooi, maar zo druk”, zegt Ruby (30), lerares Engels uit Shanghai zuchtend. Samen met haar hartsvriendin Doris rust ze nu, aan het eind van de dag, uit op het drukste terras in het toeristische hart van Istanboel. Vanaf het dakterras van het Seven Hills hotel genieten deze vrouwen en de talloze andere buitenlanders van het panoramische uitzicht over de stad. Voor selfies is dit een ideale plek.
Ruby en Doris bezochten de Blauwe Moskee, en de Hagia Sophia ‘van buiten wel mooi, maar van binnen vreselijk met al die hoge steigers voor de bouwvakkers’.
Over het Turkse eten zijn ze niet enthousiast. Op hun borden ligt nog de helft van de witte rijst en gesmoorde kipfilet.
“China is beroemd om zijn veelzijdige keuken en culinaire tradities. Het Turkse eten dat ze ons hier voorschotelden, is niet best”, zegt Ruby met gedempte stem om te voorkomen dat een ober haar kritiek hoort.

De bewoner
‘Ik ben de laatste inwoner’

Claudia Vosman (56) uit Amsterdam woont al 16 jaar in Istanboel, in het buurtje Cankurtaran op de heuvel tussen de Blauwe Moskee en de Zee van Marmara.
Als enige vaste bewoner van een pand waarvan de overige drie appartementen worden verhuurd via Airbnb.
“Ook mijn buurman verhuurt een deel van zijn woning aan toeristen via Airbnb”, zegt Claudia, die reisleider is bij SRC Reizen. “Ik zeg wel eens voor de grap ‘er woont nog één inwoner in deze wijk en dat ben ik’.”
De bedrijfjes die overal in de stad plastic containers van twintig liter water aan huis bezorgen, weigeren haar nog langer als klant. “We leveren in deze wijk alleen nog aan hotels, zei de waterbezorger”.
Alles wat authentiek was aan haar buurtje – de slager, bakker, doe-het-zelf zaak, het volkse theehuis – zijn verdwenen. Het massatoerisme veroorzaakt een culturele kaalslag en creëert een karakterloze eenvormigheid. ‘Oude panden worden afgebroken of verbouwd om er hotels, restaurants en souvenirwinkels van te maken’, verzucht Claudia.

Reageren




*

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch

Trouwstoet in Turkije eindigt vaak in chaos