Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Radicale liefde’ moet Erdogan in Istanboel in het zand doen bijten

21 jun
2019
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Foto © Joris van Gennip

Morgen moeten de kiezers in Istanboel opnieuw naar de stembus om een burgemeester te kiezen. Nadat de AK-partij van president Erdogan de eerste verkiezingsslag onverwacht verloren had, slaagde ze erin de uitslag te laten annuleren. Maar ook deze keer botste ze op de slimme strategie van haar tegenstander Ekrem Imamoglu.

Uit luidsprekerboxen op het centrale plein van Esenyurt, een deelgemeente aan de westelijke periferie van Istanbul, dreunt oorverdovende Koerdische muziek. Tientallen mensen kijken toe hoe jonge mannen in de brandende zon de traditionele Koerdische Halparkedans uitvoeren. Hand in hand, in een cirkel, geleid door een danser die ritmisch met een rood doekje in zijn rechterhand zwaait. Zoals Koerden dat al eeuwen doen, op al hun festivals, verjaardagen, huwelijksfeesten, en Newroz (nieuwjaar) feesten.

Nu dansen deze linkse Koerden van de Democratische Partij van de Volkeren (HDP) ter gelegenheid van het ‘feest van de democratie’. Hopend dat voormalig premier Binali Yildirim (63), door president Erdogan naar voor geschoven als kandidaat voor het burgemeesterschap van Istanbul, morgen voor de tweede keer verliest. “We verwachten 3.000 stemmen meer van HDP-kiezers”, zegt activist Medeni.

Oppositiekandidaat Ekrem Imamoglu (49), van de centrum-linkse Republikeinse Volkspartij CHP, kwam op 31 maart verrassend als winnaar uit de bus. Een grote nederlaag voor Erdogan die intensief campagne had gevoerd om zijn geboortestad in handen te houden van zijn conservatief-islamitische AK-partij. Die is samen met zijn islamistische voorganger al 25 jaar aan de macht in het economische hart van Turkije.

Imamoglu was vijf jaar burgemeester in Beylikdüzü, de deelgemeente die grenst aan Esenyurt. Hij won met een neuslengte voorsprong van 13.729 stemmen. De Kiesraad annuleerde de uitslag echter, omdat in diverse stemlokalen de voorzitters van de kiescommissies geen ambtenaren waren, zoals de kieswet voorschrijft. In de motivering van het besluit is geen sprake van fraude of het ‘stelen van stemmen’, zoals de verliezende AKP-kandidaat Binali Yildirim blijft beweren.

De schok voor Erdogan van de nederlaag gold niet alleen de burgemeestersverkiezingen. De kiezers vulden op die dag ook hun voorkeur in voor de overkoepelende gemeenteraad van de metropool Istanbul, voor de burgemeester in hun deelgemeente en daar de volksvertegenwoordiging van. Hier in Esenyurt, een AKP-bolwerk en met 890.000 inwoners de grootste deelgemeente, stemden de meeste kiezers voor het eerst in vijftien jaar tegen hun AKP-burgemeester.

Door het wild west kapitalisme en de ongecontroleerde bouwexplosie van hoogbouwflats kreeg Esenyurt de Amerikaans klinkende bijnaam Esengeles. Corruptie en vriendjespolitiek tieren hier welig. De westelijke skyline richting Bulgaarse grens wordt vervuild door een grijze ‘muur’ van lelijke hoogbouw. Veel staat door de crisis leeg of is door failliete aannemers in de steek gelaten.

Buschauffeur Akin (37) heeft zijn eigen kijk op de onverwachte AKP-nederlaag in Esenyurt. Bij een bushalte zit hij te wachten tot zijn dienst begint. Op het hoesje van zijn mobieltje prijkt het wapenschild van het Ottomaanse rijk en op zijn zegelring staat in het Arabisch het woord Allah gegraveerd. “Onze partij verloor de verkiezingen hier niet, de linkse CHP won door de steun van linkse Koerden”.

Minstens zo belangrijk was de groei van het aantal thuisblijvers. Niet minder dan 600.000 in heel Istanbul in vergelijking met de parlementsverkiezingen van vorig jaar. Dat betekent een lagere opkomst van 5,6 procent. Acht procent van de AKP-kiezers liep over naar de CHP.

Onvrede over de economische crisis heeft daarbij een grote rol gespeeld, geeft ook buschauffeur Akin toe. Hij is getrouwd, heeft twee kinderen en verdient gemiddeld 4.500 Turkse lira (685 euro) per maand voor een werkweek van zes dagen van twaalf uur per dag. Daar gaat 800 TL voor huur af. Hij houdt 565 euro per maand over om van te leven. “Wij redden het, maar mensen die werkloos zijn of het minimumloon verdienen hebben het echt moeilijk.”

De minister van Arbeidszaken verhoogde begin dit jaar het minimumloon met 26 procent tot 2.020 TL (310 euro) bruto per maand. Dat kon het uithollen van de koopkracht maar voor een klein deel compenseren.

Uitzicht op het eind van de crisis is er voorlopig niet. Ondanks de stimuleringsmaatregelen van de regering en het versoepelen van de kredietvoorwaarden voor bedrijven en consumenten door de centrale bank en de staatsbanken wil de economische groei maar niet herstellen. De industriële productie daalde in april voor de achtste opeenvolgende maand met 4 procent vergeleken met die maand in 2018. De werkloosheid is nu 14,7 procent, een kwart van de jongeren zit zonder werk, en in het eerste kwartaal was er een negatieve groei van 2,6 procent.

“We hebben al twee jaar minder klanten in onze winkel”, zegt verkoper Ridvan in een kledingwinkel. Of het na de verkiezingen beter wordt? “Geen kans”, zegt hij gedecideerd. “Het wordt alleen maar slechter. De politici geven niets om gewone mensen zoals ik. Ze maken zich alleen druk om hun eigen machtspositie en doen daarom allerlei mooie beloften”.

Zoals klinkt in een hip hop nummer van een rapper die Binali Yildirim aanprijst als degene die goed zorg zal dragen voor de stad die ‘ons is nagelaten door sultan Mehmet de Veroveraar’. Yildirim probeert de kiezers ook op andere manieren te paaien. ‘Gratis openbaar vervoer voor werklozen’, zo staat op een van de vele spandoeken. ‘Studenten maandelijks gratis 10 gigabytes internet’, ‘8.000 Turkse Lira voor jongeren die trouwen’’, zijn andere.

Imamoglu laat zich evenmin onbetuigd. “Vrouwen met kinderen tot 4 jaar oud krijgen een korting van 40 procent bij het gebruik van alle sociale voorzieningen van de gemeente”, is een van zijn beloften.

‘Zijn’ deelgemeente Beylikdüzü, waar 40 procent van de 390.000 inwoners een universiteitsgraad heeft, was een van de weinige deelgemeenten in Turkije waar Erdogans AKP in 2014 de macht verloor aan de CHP. Imamoglu won toen met een voorsprong van 11 procent. Achteraf gezien was het een teken aan de wand en een voorbode van het machtsverlies van de AKP eind maart in alle grote steden aan de Turkse Rivièra en de Egeïsche Zee.

Net als vijf jaar geleden maakt Imamoglu weer veel indruk met zijn positieve uitstraling, zijn optimistische en tolerante uitspraken en zijn strategie van wat hij ‘radicale liefde’ noemt. Niet in de val trappen van angst en haat zaaien, waarmee de polariserende Erdogan alle 14 verkiezingen en referenda heeft gewonnen. Nu beschuldigt Erdogan Imamoglu ervan lid te zijn van een terroristische organisatie. “Mijn broeder Yildirim neemt het op tegen een Gülenist”. De implicatie ervan is dat Imamoglu uit zijn ambt als burgemeester kan worden gezet als hij de verkiezingen weer wint.

De tactiek van Imamoglu: Erdogan negeren en zijn aanhangers omarmen en luisteren naar hun zorgen en problemen. Want niet identiteit of religie is wat de kiezers scheidt, maar de sociaal-economische ongelijkheid. Daarom luidt zijn devies: niet schelden maar luisteren. Zijn slogans getuigen van een vertrouwen dat de kiezers ook in Istanbul een eind zullen maken aan een kwart eeuw politieke islam. De meest aanstekelijke leuze, die Imamoglu overnam van een 13-jarige bewonderaar, luidt: “Her şey çok güzel olacak” – “Alles komt goed”.

Om de overwinning te boeken komt het er op aan meer kiezers te mobiliseren dan de tegenstander. Gemakkelijk zal dat niet gaan, want velen vieren elders vakantie. Zowel de AKP als de pro-Koerdische HDP bieden gratis vervoer aan om hun aanhangers naar Istanbul te brengen.

Veel CHP-kiezers, zoals de gepensioneerde ingenieur Orhan, hebben zo’n extra aanmoediging niet nodig. Begin mei vertrok hij, zoals elk jaar, met zijn vrouw naar hun zomerhuis aan de kust. Daar blijven ze altijd tot begin oktober. “We komen nu speciaal terug voor de verkiezingen”, zegt hij. “Ik wil mijn aandeel leveren in het beëindigen van het AKP-bestuur van onze stad. Dat heeft al veel te lang geduurd”.

Reageren




*

Erdogan de Onoverwinnelijke verliest veldslag aan de Bosporus

‘Nationale held’ Imamoglu kan uitgroeien tot rivaal van Erdogan

Historische nederlaag voor Erdogan in Istanboel

Erdogan schiet met grof geschut om Istanboel te behouden