Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Turkse ‘totale oorlog tegen inflatie’ lijkt vooral doorzichtige retoriek

25 okt
2018
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Hüseyin heeft veel personeel rondlopen in zijn fastfood tentje in de wijk Kadiköy, aan de Aziatische kant van Istanbul. Hier komen per dag 500 tot 800 stuks lahmacun, dunne Turkse pizza, uit de op hout gestookte oven. Elke dag, zeven dagen per week.

Over klandizie heeft Hüseyin niets te klagen, over de aanhoudende prijsstijgingen des te meer. De forse waardedaling van de Turkse lira ten opzichte van de dollar, bijna 40 procent dit jaar, drijft de prijzen voor consumenten en producenten op.
“Als de dollar stijgt, verhogen de leveranciers hun prijzen. Als de dollar zakt, doen ze niets. Mijn inkoopsprijs voor 50 kilo bloem is dit jaar gestegen van 123 lira naar 170 lira; bijna 40 procent. Zelfs voor papieren servetjes betaal ik nu 50 procent meer. Die verhogingen kan ik maar gedeeltelijk aan mijn klanten doorberekenen. Dus mijn winstmarge zakt”.

In een delicatessenwinkel in de wijk Karaköy wordt ook gesomberd. “De inflatie holt de koopkracht uit”, zegt manager Yusuf. Hij wijst op de talloze soorten olijven, salades, koude voorgerechten, pastrami, en een ruim ingerichte toonbank met een groot assortiment aan Europese kazen, van Cheddar, Gouda en Edammer, tot Roquefort, Camembert, en Gorgonzola. “Veel van onze producten moet ik in euro’s betalen. Met de dalende lira wordt alles duurder. Onze klanten blijven ons gelukkig trouw, maar als ze normaal een halve kilo van iets kochten, doen ze het nu zuiniger aan en kopen 250 gram”.

Murat Çetinkaya, de gouverneur van de Turkse centrale bank, erkende eind juli dat hij zijn inflatiedoelstelling van 5 procent, net als de afgelopen jaren, de komende drie jaar niet zal halen. Hij zei te verwachten dat de prijzen volgend jaar met 9,3 procent zullen stijgen en dit jaar met 13,4 procent.
Zelfs dat cijfer lijkt nu al veel te rooskleurig. In augustus was de inflatie 18 procent en in september stegen de prijzen met bijna een kwart; het hoogste in 15 jaar. Het maakt eens te meer duidelijk hoe diep de valutacrisis de economie en de consumenten schade berokkent.

President Erdoğan houdt in toespraken tot zijn kiezers vol dat er ‘geen sprake is van een crisis, maar van een speculatieve aanval op de lira, en een economische oorlog tegen Turkije’. Die populistische retoriek over buitenlandse vijanden vindt een willig oor bij zijn loyale aanhang.
Toch begint het ook bij Erdoğan, die niets liever wil dan hoge groeicijfers, te dagen dat er iets moet gebeuren om de oververhitting van de economie en de hollende inflatie te beteugelen.
De meeste ministeries gaf hij opdracht de broekriem aan te halen. De overheid bevriest bovendien nieuwe investeringsprojecten ‘die niet absoluut noodzakelijk zijn’, aldus de president.

Op het front van de inflatie kondigde minister van Financiën, Berat Albayrak, tevens de schoonzoon van Erdoğan, een ‘totale oorlog’ aan. Tijdens zijn presentatie van de nieuwe maatregelen was achter hem een Twitter hashtag geprojecteerd: #TürkiyeKazanacak, ‘Turkije zal Winnen’. “De strijd tegen inflatie en voor prijsstabiliteit is geen strijd die alleen door de overheid kan worden gevoerd”, zo onderstreepte Albayrak.

Hij maakte bekend dat supermarkten en andere bedrijven er op zijn verzoek mee hebben ingestemd de prijzen van hun producten tot eind dit jaar met zeker 10 procent te verlagen.
Migros, een van de grootste ketens van supermarkten in Turkije, gaf meteen gevolg aan zijn oproep. Boven de schappen van de groente- en fruitafdelingen hangen inmiddels opvallende prijskaartjes, op A-4 formaat: alles 25 procent korting.

In deze onorthodoxe ‘oorlog tegen inflatie’ werd eerder ook al de burgerpolitie ingezet. Zij bezochten winkels en bedrijven in de groothandel om te controleren of zij als ‘profiteurs’ en ‘woekeraars’ oneigenlijke prijsverhogingen hadden ingevoerd die niet waren gebaseerd op hogere kosten.
Het leverde mooie plaatjes op die de burgers de indruk moesten geven dat de regering er alles aan doet om de consumenten te beschermen tegen inhalige ondernemers. Velen reageren sceptisch en realiseren zich dat het inflatiemonster niet met politie en patriottisme kan worden getemd.

Turkije analist Nora Neuteboom van ABN Amro noemt het een ‘positief signaal’ dat minister Albayrak het inflatieprobleem onderkent. Maar vindt de manier waarop hij het ‘met extreme, maar kleine stapjes’ wil aanpakken ‘ineffectief’. “Het is typisch kortetermijnpolitiek en uitstel van executie. Het inflatieprobleem kan alleen maar met structurele hervormingen worden aangepakt en die worden weer uitgesteld”.

Minister Albayrak probeert ondernemers, consumenten en investeerders moed in te spreken door te zeggen: “Het ergste ligt achter ons”. Maar dat lijkt dagdromerij.
Gouverneur Çetinkaya van de Turkse centrale bank waarschuwde enkele dagen geleden tijdens een bijeenkomst van het IMF en de Wereldbank op Bali dat ‘een verslechtering van het prijsgedrag opwaartse risico’s vormt voor de inflatievooruitzichten, ondanks de zwakkere binnenlandse vraag’.

Nora Neuteboom schetst een somber scenario. “De Turkse economie koerst af op een recessie. Vermoedelijk zien we al negatieve groei in het vierde kwartaal van dit jaar. De inflatie zal in oktober naar alle waarschijnlijkheid verder oplopen richting de 30 procent. We verwachten wel dat we dan de inflatiepiek hebben gehad”.

Reageren




*

OM Saoedi-Arabië eist doodstraf tegen 5 verdachten moord Khashoggi

‘Bewijs brengt moord Khashoggi in verband met Saoedische kroonprins’

Erdogan bevestigt dat er geluidsopnamen van de moord op Khashoggi zijn

Nederlandse vrouw met cocaïne gearresteerd in Istanboel