Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Kies voor Allah of dollar’

13 aug
2018
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Foto © Marc Guillet

De dramatische vrije val van de lira is volgens president Erdogan onderdeel van een economische oorlog tegen Turkije. Hij roept zijn landgenoten op hun dollars, euro’s en goud voor lira’s in te wisselen.

Mehmet Sancak (67), een gepensioneerde voorman in de bouw, houdt zijn pas in en kijkt bij een ‘döviz’ wisselkantoortje met gefronste wenkbrauwen naar de koers van de dollar. Weer verder gestegen. Daar wordt hij niet blij van. “In mei wisselde ik mijn laatste 3.000 dollar in tegen een koers van 4,7 lira. Nu staat ie rond de 6,4 en zou ik er 5.000 lira meer voor hebben gekregen”.

Amerika is volgens hem de kwade genius achter de valutacrisis. President Trump meldde vrijdag via Twitter dat hij de invoerrechten op staal en aluminium uit Turkije verdubbelt. “Ze proberen af te maken wat ze met de mislukte coup tegen Turkije zijn begonnen. Ze noemen zich de belangrijkste bondgenoot, maar zijn onze ergste vijand”.

Net als president Erdogan ziet hij de grootste waardedaling van de lira sinds 2001 als het gevolg van de chantage van Trump om Turkije met dreigementen en sancties op de knieën te dwingen. “Wij buigen voor niemand”, zei Erdogan. “Zij hebben dollars, wij hebben Allah”.

Gülen

De ruzie tussen Trump en Erdogan heeft nog een andere, politieke dimensie. Erdogan wil dat Trump Fethullah Gülen uitlevert aan Turkije. De geestelijke zit volgens hem achter de mislukte coup van twee jaar geleden. Trump wil op zijn beurt dat Turkije het huisarrest van de Amerikaanse dominee Andrew Brunson opheft. De dominee wordt verdacht van ‘terroristische activiteiten’.
Het gevolg van de ruzie is een scherpe koersdaling van de lira: in de afgelopen twaalf maanden al 67 procent. De crisis is het gesprek van de dag. Iedereen wordt er door geraakt.

Alles wat ingevoerd wordt of wat prijs betreft afhankelijk is van geïmporteerde producten, zoals olie, gas en halffabricaten voor de auto-industrie, wordt duurder. Daardoor is de inflatie al gestegen tot bijna 16 procent.
Aanhoudende prijsstijgingen zijn er voor benzine, diesel, elektriciteit, gas, mobiele telefoons en andere elektronica, medicijnen, en levensmiddelen.
Erdogan riep de Turken op de economie als onderdeel van de ‘nationale strijd’ te verdedigen. “Als jullie dollars, euro’s of goud onder de matras hebben liggen, wissel ze dan in tegen onze nationale munt”.

Scharensliep Bayram Özbey (48) lacht schamper ‘ik heb geen dollars of goud’. Op straat, in de buurt van de Kruidenbazaar, is hij druk met het slijpen van kleine en grote vleesmessen, die hij bij de döner kebab zaken gaat ophalen. Hij is het met de president eens dat Turkije zo snel mogelijk zelfvoorzienend moet worden om minder afhankelijk te worden van dure buitenlandse import. “Ik maak me geen zorgen. Die gek van een Trump probeert ons klein te krijgen, maar wij staan achter onze president”.

In december 2016, toen de lira ook een vrije val maakte, reageerden patriottische Turken met acties als een gratis portie vis, een gratis knipbeurt of een gratis grafsteen als je met een bonnetje kon bewijzen dat je gehoor had gegeven aan de oproep van Erdogan om je dollars in lira’s om te wisselen.

Daar is nu geen sprake van. Erdogans meest loyale aanhangers hebben hun goud, dollars of euro’s al bij zijn eerdere oproepen omgewisseld. Er zijn juist meer Turken die dollars of euro’s kopen, of achter de hand houden om zich in te dekken tegen een verdere val van de lira.

Diverse Turkse banken in Istanboel meldden dat er op ‘zwarte vrijdag’ een toeloop was van klanten die dollars of euro’s wilden opnemen.

“Ik ken veel winkeliers hier in de buurt die dollars en goud hebben, maar niet inwisselen. Als ze zeggen van wel, liegen ze”, zegt Mehmet, manager van een restaurant in de buurt van de Grote Bazaar.

“God is er voor iedereen”, zo reageert hij op de uitspraak van Erdogan. “Wij houden van ons land en onze vlag, maar mijn salaris blijft hetzelfde terwijl de koopkracht daalt. Daar gaat Allah mij niet bij helpen”.

Verdienen

Ondertussen wordt er ook grof geld verdiend aan de valutacrisis. De talloze wisselkantoortjes hebben hun omzet de afgelopen dagen fors zien stijgen. En ze hanteren extra grote winstmarges, die kunnen oplopen van 4 cent tot 90 cent per euro en dollar.

Ook toeristen varen er wel bij. Shoppen, restaurants, drank worden in euro’s omgerekend steeds goedkoper. Zo is Matthew Vennik uit Hoorn, die een rondreis maakt door Turkije, steeds minder kwijt aan reis- en verblijfkosten. “Met een grote glimlach pin ik elke keer weer 500 lira”, zegt hij na terugkeer van een bezoek aan een grafheuvel op de berg Nemrut. “Dat is nu al 18 euro goedkoper dan bij mijn vertrek op 1 augustus”.

Reageren




*

Opluchting na bezoek advocaat: gearresteerde Deniz is gezond

Turks toerisme boort nieuwe markten aan

Honderden gewonden door amateurslagers Offerfeest Turkije

Leersums paar nog steeds vast in Turkse gevangenis, reden nog altijd onbekend