Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Onvrede over economie baart Erdoğan zorgen

16 jun
2018
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Foto’s © Marc Guillet

De campagne voor de herverkiezing van president Erdoğan verloopt moeizamer dan hij dacht. De malaise in de bouw, de val van de lira, en het uithollen van de koopkracht knagen aan de populariteit van de man die zo sterk in het zadel leek te zitten.

Hanife Güler, een kranige oma van 70, zwaait met een protestbord. “Respecteer het vonnis van de rechtbank”, staat er op. Al 52 jaar woont ze hier in Gaziosmanpasha, een overbevolkte en arme arbeiders- en migrantenwijk in Istanbul.

Met haar buurvrouw Makbule en andere wijkbewoners protesteert ze als een militante activist tegen de gemeente die talloze van hun huisjes al met bulldozers heeft platgewalst terwijl een rechtbank in 2016 de onteigening onrechtmatig verklaarde.
Tegen bezoekende politici van de linkse oppositiepartij CHP zegt Hanife dat ze haar eenvoudige huisje zelf bouwde, samen met haar man. “Ik sjouwde tientallen zakken cement. Vier kinderen bracht ik hier groot. Nu proberen ze ons in een appartementenblok van 18 verdiepingen te dwingen. Ik laat me niet verjagen”.

Na de zware aardbeving van 1999 ten zuiden van Istanbul werd de wijk Gaziosmanpasha volgens haar gezien als een van de veiligste. “Nu verklaart de gemeente het ineens een risicogebied. Onze huizen zouden bij een nieuwe aardschok gevaar lopen. En een hoge flat niet?”.

De grootschalige stadsvernieuwingsprojecten in talrijke oude wijken van Istanbul zijn al jaren een goudmijn voor aannemers die connecties hebben met de AK partij van president Erdoğan. De Turkse bouwsector ontwikkelde zich tot de aanjager van de economische groei, maar zit nu in het slop.

“Snel rijk worden, is het enige waar ze aan denken. Maar een rechtvaardige compensatie voor onze huizen is er niet bij”, bromt bewoner Recep (64) die met zijn zoon Arda (12) tussen de puinhopen staat van wat eens hun volksbuurt was.

Het is duidelijk dat deze protesterende bewoners Erdoğan en zijn AKP in de stemhokjes de rekening willen presenteren voor het machtsmisbruik van de autoriteiten. Niet voor niets staat op een van de protestborden de waarschuwing “De verkiezingen komen er aan!”

Presidentskandidaat Muharem Ince van de sociaaldemocratische CHP is het eens met de boze burgers en verwijt Erdoğan dat hij Turkije volstort met beton. Een van zijn slogans is dan ook ‘Van een betoneconomie naar een productie-economie’. De strijdlustige voormalige wiskundeleraar Ince hoopt garen te spinnen bij de onvrede onder de armen, die verder wordt gevoed door het uithollen van de koopkracht.

Erdoğan belooft in de campagne meer groei en welvaart. Maar ondanks dat zijn AKP al 16 jaar onafgebroken aan de macht is, staat Turkije nog steeds in de top vijf van landen met de grootste kloof tussen arm en rijk. Een op de vijf Turken leeft op of onder de armoedegrens. De koopkracht holt achteruit door de hoge inflatie die in mei dik 12 procent was. Sinds 2008 is het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking niet meer gestegen. Het is blijven steken op 700 euro per maand.

Rijdend door Istanboel springt de malaise in de bouwsector in het oog: veel leegstand en talloze verlaten skeletten van in de steigers staande woontorens met hijskranen stram in de houding, ook in Kasimpasha, de wijk waar Erdoğan opgroeide.

Gebro Kilic, general manager van Air Trade Centre in Istanbul, klaagt. Zijn bedrijf is een prominente leverancier van verwarming, ventilatie, en air conditioning producten aan alle grote bouwfirma’s in Turkije. “Een van onze projecten is stilgelegd. Er werd plots gezegd ‘sorry, we stoppen ermee’. Dat geldt op dit moment voor alle grote jongens. Er komen geen orders meer binnen. Al hun productiepersoneel zit thuis. Ze willen alleen nog in Turkse lira’s betalen”.

Kilic kwam eind 2002 naar Turkije, in dezelfde maand dat de AKP voor het eerst de verkiezingen won. Hij herinnert zich dat voor elke verkiezing de economische activiteit naar een lagere versnelling terugschakelde doordat ondernemers een afwachtende houding aannamen. “Maar dit heb ik nog nooit meegemaakt. Alles in de woningbouw ligt stil. Iedereen klaagt. Ze verkopen niets. Het dieptepunt is nog niet bereikt”.

De economie is in de verkiezingscampagne het belangrijkste thema. Maar niet zoals Erdoğan zou wensen. Niet de successen, maar de problemen staan centraal. De economie is veranderd van de troefkaart in de achilleshiel van Erdoğan. Analisten verwachten een aanzienlijke vertraging van de oververhitte economie, met een groeicijfer van rond de 2% in 2019, en een verhoogde kans op een recessie.

Mooie groeicijfers en het verbeteren van de levenskwaliteit waren belangrijke hoekstenen voor de electorale successen van de AK partij. Erdoğan, die zich afficheert als ervaren econoom en oppositieleiders belachelijk maakt als onnozelaars, schept weer op over alle bruggen, hogesnelheidslijnen, ziekenhuizen, universiteiten en vliegvelden die zijn gebouwd.

Erdogan reageert met bravoure, alsof er niets aan de hand is. Zoals altijd wijst hij met de beschuldigende vinger naar duistere complotten van buitenlandse vijanden die Turkije op de knieën willen dwingen. Zo schreeuwde hij ‘speculanten’ en de ‘rente lobby’ toe: ‘jullie kunnen ons geen schade toebrengen met jullie manipulaties’.

Een van de boosdoeners is volgens Erdoğan kredietbeoordelaar Moody’s. Het Amerikaanse ratingbureau verlaagde de kredietwaardigheid van Turkije in maart naar Ba2, een trede onder het hoogste niveau in het speculatieve ‘junk’ segment’. De president dreigde eerder deze week met ‘maatregelen’ tegen Moody’s na de verkiezingen.

Volgens peilingen is het een nek-aan-nek race en groeit de kans dat Erdoğan in de eerste ronde niet tot president wordt herkozen. Waarschijnlijk wel in de tweede ronde, maar met de mogelijkheid dat zijn partij in het parlement de absolute meerderheid verliest.

Als de economie in het stemhokje de doorslag geeft dan kan de spectaculaire val van de Turkse lira voor veel kiezers de rol hebben gespeeld van de kanarie in de kolenmijn. In de afgelopen 5 maanden verloor de munt 24 procent van zijn waarde ten opzichte van de dollar.

Die devaluatie brengt veel Turkse bedrijven in de problemen die schulden in buitenlandse valuta hebben. Turkse ondernemers moeten inmiddels een record van 337 miljard dollar aan leningen in buitenlandse valuta terug betalen, ruim 35% van het bruto binnenlands product. Turkse banken moesten al 17 miljard dollar aan schulden van grote bedrijven herstructureren, omdat die door de devaluatie van de lira in betalingsproblemen kwamen.

Presidentskandidate en ‘ijzeren dame’ Meral Akşener verwoordt wat veel kiezers aanvoelen: “Ze hebben onze economie de afgelopen 16 jaar geruïneerd met hun verkeerde beleid dat alleen was gestoeld op de bouwsector en consumeren zonder te investeren”.

De linkse Muharrem Ince (54), de belangrijkste rivaal van Erdoğan (64), houdt de kiezers voor dat Turkije afstevent op een crisis. “De AKP zorgt ervoor dat ons land op weg is naar een bankroet. De truck zal tegen een muur botsen en tot stilstand komen”. Daarom geeft hij de kiezers het volgende advies: “We moeten deze vermoeide trucker (Erdoğan) ontslaan”.

Reageren




*

‘Saoedische consul werd kantoor uitgestuurd toen journalist in stukken werd gezaagd’

‘Geluidsopname bewijst foltermoord op Khashoggi’

Amerikaanse predikant na twee jaar vrij

Turkije toont beelden van Saoedisch moordteam