Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Geruïneerde economie’ kan Erdogan opbreken

5 jun
2018
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Kiezers willen Turkse president in stemhokje rekening presenteren

Foto’s © Slawomira Kozieniec

De Turkse bouwsector, onder president Erdogan de aanjager van de economische groei, zit in het slop. Het is een van de symptomen van een onhoudbaar groeimodel en van de structurele problemen waarmee de Turkse groeimarkt kampt.

Over dik twee weken staat de herverkiezing van president Recep Tayyip Erdogan op het spel en de economie is in de campagne een van de belangrijkste thema’s. De oppositie ruikt bloed.

“Ze hebben onze economie de afgelopen 16 jaar geruïneerd met hun verkeerde beleid dat alleen was gestoeld op de bouwsector en consumeren zonder te investeren”, zo kritiseert ‘ijzeren dame’ en presidentskandidaat Meral Akşener de regerende AK Partij.

Het doet denken aan succesrijke slogan ‘It’s the economy stupid’, die de campagne van de toen onbekende gouverneur van Arkansas, Bill Clinton, intern gebruikte om in 1992 te winnen van president George Bush.

Erdogan, die zich afficheert als econoom, praat het liefst over ‘onze economische successen’. Hij pocht dan over alle bruggen, hogesnelheidslijnen, ziekenhuizen, universiteiten en vliegvelden die zijn gebouwd. Nu kan hij er niet langer onderuit om de financiële problemen aan te roeren.

Op zijn manier natuurlijk. Met een bravoure alsof er niets aan de hand is. En zoals altijd met de beschuldigende vinger wijzend naar buitenlandse vijanden. Zo schreeuwde hij ‘speculanten’ en de ‘rente lobby’ toe: ‘jullie kunnen ons geen schade toebrengen met jullie manipulaties’.

De ironie wil dat hij zijn grootspraak zelf logenstrafte door zijn aanhang op te roepen de lira, die de afgelopen vijf maanden 23 procent in waarde zakte, te verdedigen. “Mijn broeders, wie nog euro’s of dollars onder de matras heeft liggen, wissel ze in tegen onze munt. Samen zullen we dit complot op de klippen laten lopen”.

Turkse bedrijven moeten inmiddels een record van 337 miljard dollar aan schulden in buitenlandse valuta terug betalen, ruim 35% van het bruto binnenlands product. En Turkse banken moesten al 17 miljard dollar aan schulden van grote bedrijven herstructureren, omdat die door de devaluatie van de lira in betalingsproblemen kwamen. De Turkse munt daalde de afgelopen tien jaar spectaculair in waarde. Van 1,21 lira voor 1 dollar eind mei 2008 tot een dieptepunt van 4,92 lira voor 1 dollar op 23 mei.

Vicepremier Mehmet Şimşek en de president van de centrale bank, Murat Çetinkaya, waren twee keer binnen een week in Londen om het vertrouwen van beleggers, bankiers en analisten op te krikken. Bij hun eerste bezoek waren ze samen met president Erdogan. Die liet zich daar fêteren als staatsman tijdens een bezoek aan premier Theresa May en een ontvangst door koningin Elizabeth.

Şimşek en Çetinkaya slaagden er tijdens hun tweede bezoek enigszins in de averij te herstellen die de lira en het vertrouwen in de onafhankelijkheid van de centrale bank hadden opgelopen door de uitspraak van Erdogan dat hij zelf meer controle zal gaan uitoefenen op het monetaire beleid als hij wordt herkozen als president.

Erdogan belooft in de campagne meer groei en welvaart. Maar ondanks dat zijn AKP al 16 jaar onafgebroken de scepter zwaait, staat Turkije nog steeds in de top vijf van landen met de grootste kloof tussen arm en rijk. Een op de vijf Turken leeft op of onder de armoedegrens. De koopkracht holt achteruit door de hoge inflatie die in mei dik 12 procent was.

De bouw, onder Erdogan de aanjager van de economische groei, zit in het slop. Alleen aannemers met politieke connecties werken nog door aan ziekenhuizen, vliegvelden en de 174 nieuwe gevangenissen die er binnen vijf jaar bij moeten komen. Rijdend door Istanboel springt de malaise in het oog: veel leegstand en talloze verlaten skeletten van woontorens met bouwkranen stram in de houding, ook in Kasimpaşa, de wijk waar Erdogan opgroeide.

“De verkoop van appartementen is gedaald tot het laagste niveau in vijf jaar”, zegt de Turkse aannemer Mustafa Arslancan (62). “Het overschot is enorm. Potentiële kopers kunnen niet aan voldoende geld komen om te kopen. Aannemers kunnen niet verder bouwen, omdat geld van nieuwe kopers uitblijft. Tientallen bouwbedrijven bieden al kortingen van 20 procent aan voor wooneenheden. Er is zelfs sprake van ruilhandel met leveranciers doordat er te weinig cashflow is.”

Onder druk van de regering verlaagden diverse banken hun rentetarieven. Zo biedt overheidsbank Ziraat sinds enkele weken een 10-jaar lopende hypotheek aan voor 0,98% rente per maand; een korting van 23%.

Ook bouwkundig ondernemer Kin Cheung (56), al zes jaar actief in Turkije, wordt getroffen door de malaise. De Nederlandse ingenieur leverde 90.000 m2 betonvloeren van Europese kwaliteit voor het nieuwe Beşiktaş stadion en zorgde met zijn apparatuur uit Nederland voor gipsgebonden anhydriet vloeren voor 42 verdiepingen hoge torenflats van een luxe mega bouwproject. Nadat vier van de zeven torens waren voltooid, was het geld op. “Ik heb nog een jaaromzet tegoed”, zegt Cheung. Hij heeft lang gewacht, maar is het nu zat. “Ik ga een proces aanspannen om mijn geld te krijgen”.

Behalve met hoge inflatie kampt de Turkse economie met een groot tekort op de lopende rekening, dat met -6% van het bbp een van de hoogste ter wereld is.

Een andere structurele zwakheid van deze opkomende markt is dat Turkse consumenten weinig sparen en de regering voor het aanjagen van de groei daardoor afhankelijk is van buitenlandse geldschieters. Door koppig vast te houden aan dat onhoudbare groeimodel jaagt Erdogan steeds meer ondernemers en consumenten tegen zich in het harnas.

Zijn populariteit daalt. Volgens de jongste peiling van Metropoll naar 46%. Veel kiezers lijken vastbesloten hem in het stemhokje de rekening te presenteren. Aannemer Arslancan twijfelt niet: “Er is een houdbaarheidsdatum voor elke baas”.

Reageren




*

‘Saoedische consul werd kantoor uitgestuurd toen journalist in stukken werd gezaagd’

‘Geluidsopname bewijst foltermoord op Khashoggi’

Amerikaanse predikant na twee jaar vrij

Turkije toont beelden van Saoedisch moordteam