Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Toenadering tussen Erdoğan en EU op korte termijn uitgesloten

26 mrt
2018
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan reist vandaag naar buurland Bulgarije voor een top met EU-kopstukken. Hij wil dat de Europese Unie de toetredingsonderhandelingen hervat. Verder zal hij onomwonden zeggen dat de EU zijn beloften moet nakomen en dus snel visumvrij reizen voor Turken moet invoeren, de vrijhandel moet uitbreiden, en de beloofde 6 miljard euro voor de opvang van Syrische vluchtelingen sneller moet uitbetalen.

De moeizame relatie tussen Europa en het Turkije van Erdoğan is sinds de verijdelde militaire staatsgreep in de zomer van 2016 en de noodtoestand die daarop volgde verder bekoeld. En hoewel de Turkse president probeert de banden weer een beetje aan te halen, maakt een serieuze toenadering op korte termijn geen kans van slagen.

Een duidelijke indicatie voor de getroebleerde verhouding is dat de zogeheten ‘top van leiders’ vanavond niet plaatsvindt in Brussel, in het machtscentrum van de EU, maar aan de rand van Europa, in Bulgarije. Erdoğan wilde graag in Brussel zijn opwachting maken. De leiders van de EU voelden daar niets voor. Ze willen met hem wel een kritische dialoog voeren, maar ze willen hem voorlopig niet in Brussel ontvangen. Dat zou Erdoğan thuis te veel prestige opleveren. De Bulgaarse premier Boyko Borisov, dit half jaar voorzitter van de EU, heeft zich hard gemaakt voor deze top, omdat Bulgarije er groot belang bij heeft dat de samenwerking met Turkije goed blijft, vooral bij het afsluiten van de Turkse-Bulgaarse grens voor illegale migranten.

Zomerpaleis

Gastheer Borisov heeft er alles aan gedaan om van de mini top buiten de havenstad Varna een succes te maken. Als locatie koos hij het voormalige Evksinograd zomerpaleis van de koningen die in Bulgarije heersten na de onafhankelijkheid van het Ottomaanse rijk (1878).
Toch beloofd het niet gezellig te worden. Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, zei een paar dagen geleden dat hij ‘met gemengde gevoelens’ naar Varna zal gaan, omdat de ‘lijst met problemen met Turkije blijft groeien’.
Juncker en Donald Tusk zullen hun kritiek uiten op het afbreken van de rechtsstaat, het opsluiten van zo’n 150 journalisten, en het vertrappen van de mensenrechten. Ook zullen ze hun zorg uitspreken over ‘de aanhoudende detentie van EU-burgers in Turkije’, onder wie twee Griekse soldaten, en aandringen ‘op een spoedige en positieve oplossing’ van deze kwesties. Dat lieten ze afgelopen donderdag weten na hun top in Brussel.

Vluchtelingen

Erdoğan komt met een zware delegatie. Naast zijn ministers van Buitenlandse Zaken en Europese Zaken, neemt hij ook de bewindslieden van Economische Zaken en voor Handel mee. Hij heeft aangekondigd dat hij de Europese leiders allerlei foto’s gaat laten zien van de goed uitgeruste vluchtelingenkampen in Turkije. Om te onderstrepen hoe goed zijn regering zorgt voor de inmiddels 3,5 miljoen geregistreerde ontheemden uit Syrië. En om er nog een keer op aan te dringen dat de EU veel sneller dan tot nu toe over de brug moet komen met de beloofde 6 miljard euro.

Dat bedrag zou in twee perioden van twee jaar worden uitbetaald vanaf maart 2016 toen de vluchtelingendeal tussen Turkije en de EU werd gesloten. Van de eerste 3 miljard euro is tot nu toe ruim 1,5 miljard overgemaakt en de rest staat klaar voor goedgekeurde projecten. De volgende 3 miljard heeft de Europese Commissie in principe toegezegd.

Vrijhandelsakkoord

Verder wil Erdoğan een datum voor het begin van de onderhandelingen over het uitbreiden en moderniseren van het ruim 20 jaar oude vrijhandelsakkoord, de zogeheten douane-unie. Daardoor heffen Turkije en de EU-lidstaten sinds 1996 geen douanetarieven meer op de onderlinge handel. Dit geldt voor alle industrieproducten maar niet voor de landbouw en dienstensector. De Turkse regering dringt er al jaren op aan de douane-unie uit te breiden met voedingsproducten, landbouwproducten, elektronica en openbare aanbestedingen. Tevens wil Turkije deel gaan uitmaken van de vrijhandelsverdragen die de EU sluit met andere landen.

Turkije is de op vier na belangrijkste handelspartner van de EU met een totale waarde van zo’n 155 miljard euro. Het handelsvolume is meer dan verviervoudigd sinds de douane-unie in 1996 van kracht werd.
Juncker en Tusk hebben van de lidstaten echter geen mandaat om de Turken een datum in het vooruitzicht te stellen voor de modernisering van de douane-unie. Bondskanselier Merkel sprak daar in augustus vorig jaar een veto tegen uit. Daarbij sloot Nederland zich aan. Van een uitbreiding van de vrijhandel kan geen sprake zijn zolang de rechtsstaat en de mensenrechten niet worden gerespecteerd, is de opvatting in onder andere Berlijn en den Haag.

Rechtsstaat

Erdoğan en zijn minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Çavuşoğlu, doen de laatste maanden behoorlijk hun best om de banden met belangrijke EU-lidstaten als Duitsland en Frankrijk weer wat aan te halen. Maar uit de woorden van Macron en Merkel, en ook van EU-leiders als Juncker en Tusk, valt op te maken dat van een normalisering van de betrekkingen voorlopig geen sprake kan zijn.

Er zijn namelijk geen tekenen die erop wijzen dat het afbraakproces van de democratie en de rechtsstaat in Turkije een halt zal worden toegeroepen en de noodtoestand zijn langste tijd heeft gehad.
De Europese leiders zullen benadrukken dat Turkije een belangrijke partner is bij de strijd tegen het terrorisme en de opvang van de vluchtelingen. Die samenwerking zal naar verwachting versterkt worden. Maar een politieke toenadering tussen Erdoğan en de EU is onder de huidige omstandigheden uitgesloten.

Reageren




*

‘Kies voor Allah of dollar’

‘Levenslang voor coup waar hij niets van wist’

Turkse fotograaf slaat man gebroken neus om kindbruid

Xaviera S. uit Apeldoorn ontkent bij Turkse rechter band met IS