Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Die tank mocht mij verpletteren’

31 dec
2016
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Een voormalig bokser en uitsmijter uit Istanboel werd hét symbool van het volksverzet tegen de militaire coup in Turkije. Met gevaar voor eigen leven hield hij een tank tegen. Dat historische moment gaf ook anderen de moed om in verzet te komen.

Metin Dogan (40) vertrekt vrijdagavond 15 juli na het eten naar de sportschool. Daar werkt hij zijn vaste rondje af: eerst aan de slag met gewichten en andere apparaten om de spieren te versterken, en afsluitend een sessie van de verdedigingssport aikido. Twintig jaar dit regime, drie keer in de week, dan krijg je wel een torso zoals die van Metin. Niet dat hij niets anders doet dan sporten: hij studeert ook aan de Universiteit van Istanboel voor psychiater.

Vlak na 22.00 uur verlaat hij de sportschool en neemt de bus naar huis. Naar de buitenwijk Yeşilköy die wordt bestuurd door de sociaaldemocratische oppositiepartij. Daar wonen veel mensen die tegen president Erdogan zijn, vertelt hij. “In de bus heerste een opgewonden stemming door de eerste berichten over een militaire staatsgreep. Mensen reageerden opgelucht, blij. ‘Het werd tijd dat ze die Erdogan eens aanpakken’ hoorde ik iemand zeggen. Bij mijn zus, die in mijn flat ook een appartement heeft, ging ik tv kijken. Daar zag ik tanks van de putschisten bij Atatürk Airport. Meteen voelde ik de drang om er naar toe te gaan. Zij was bang en probeerde mij tegen te houden, maar ik ging toch.”

Op straat houdt Metin een motorrijder aan die hem een lift geeft naar het vliegveld. Twee tanks en een truck met 20 soldaten versperren daar de toegang. “Protesterende mensen waren er toen nog niet. Alleen wat gestrande reizigers en cameramensen. Ik liep op een van de tanks toe en riep ‘Ik ben een soldaat van Turkije, wiens soldaten zijn jullie?’. Ze schoten in de lucht en richtten hun geweren op mij om me af te schrikken.”

Metin is niet onder de indruk, en loopt door tot zo’n anderhalve meter voor de tank. Die komt plots in beweging. Hij besluit meteen om voor de rechter rupsband te gaan liggen, op het asfalt dat nog warm is van deze zomerse dag. Leunend op zijn ellebogen kijkt hij gespannen naar de tank. “Een emotionele opwelling was het niet. Ik deed het bewust. Wel had ik tegenstrijdige emoties. Ik voelde zowel woede als rust bij de gedachte ‘ik ga nu sterven’. Ik wilde dat de tank mijn hart, mijn hersens en mijn ingewanden in één keer zou verpletteren. Niet omdat ik een martelaar wilde worden. In dat soort religieuze termen denk ik niet. Ik wilde dat ze me zouden doodrijden, omdat die beelden mensen tot verzet zouden aansporen en ik daarmee van duizenden het leven kon redden.”

Hij was niet de enige Turk die zo dacht die avond. Er stierven zeker 250 mensen omdat ze de confrontatie aangingen met de militairen.

De bestuurder van de 60 ton zware Leopard-tank haalt op tijd zijn voet van het gaspedaal en remt. “Het gevaarte kwam vlak voor mij tot stilstand. Ik slaakte, als in een reflex, een diepe zucht van opluchting.” Maar meteen daarna borrelde de woede weer op. “Ik stond op, trok mijn T-shirt uit en begon er vloekend mee te zwaaien.”

Als de tank aanstalten maakt om weer in beweging te komen, gaat hij voor de linker rupsband liggen. Ondertussen komen er steeds meer mensen aanlopen die luidkeels beginnen te protesteren. “Opgelucht richtte ik me op en keerde de soldaten de rug toe, omdat ik was geslaagd in mijn opzet om mensen aan te moedigen in verzet te komen. Tevreden keek ik van enige afstand toe hoe de militairen in het nauw werden gedreven en de mensen het overnamen. Tot president Erdogan veilig was geland en hij ons rond 04.00 uur toesprak, bleef ik daar rondhangen. Daarna ging ik naar huis. Ik geloof in lotsbestemming. Dat de tank mij toch niet doodreed was voor mij een mirakel; een boodschap van God die niet wilde dat ik daar stierf en dat het beter was dat ik erover zou vertellen”.

De foto’s van zijn verzet tegen de tank maakten van Metin een Bekende Turk. De beelden gingen heel de wereld over en kregen bijna zo’n iconische status als die van de anonieme Chinese ‘tankman’ die in 1989 in Peking een kolonne van 4 tanks tegenhield.

Al pratend laat hij de kralen van zijn gebedssnoer gedachteloos tussen duim en wijsvinger glijden. Minder kralen dan de gebruikelijke 33 of 99 van de islamitische gebedskettingen. “Het is geen krans om mee te bidden”, lacht Metin. “Voor mij is het een manier om te ontspannen.” Ook in andere opzichten is hij geen orthodoxe moslim die zich aan alle geboden en verboden van de islam houdt, vertelt hij. Zo volgde hij een opleiding in de Japanse krijgsdiscipline aikido, die de nadruk legt op harmonie en geweldloosheid. “Religieuze leiders kunnen me gestolen worden.”

Daarmee past hij niet in het standaardplaatje van ‘moslimheld’ die die avond z’n leven waagde om de president te redden. En daardoor duurde het even voor hij erkenning kreeg.

Want hoewel hij via de hashtag #TankMan op Twitter meteen beroemd werd, ging de waardering in eigen land wat trager. Metin deed in de dagen en weken na de verijdelde staatsgreep niet mee aan het bezetten van pleinen voor de zogeheten ‘wakes van de democratie’.

Zelf ziet hij zich niet als een held, zegt hij. Zijn geweldloze verzet tegen de militairen was niet ingegeven door politieke motieven – om de coup tegen te houden, om de democratie of om Erdogan te redden – maar in de hoop dat zijn daad een inspiratie zou zijn om ook in verzet te komen. “Met als enige doel te voorkomen dat er veel doden zouden vallen”. Dat daarmee ook de coup zou worden verijdeld, was voor hem alleen maar mooi meegenomen.

 

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch