Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Opgepakte Koerdische politici willen presidentieel systeem verhinderen

5 nov
2016
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

ANALYSE

in: De Tijd

Marc Guillet

Onze correspondent in Turkije

Een terrorist richt een bloedbad aan in de overwegend Koerdische stad Diyarbakir in het zuidoosten van Turkije. Negen doden. Ziekenhuizen vangen ruim honderd gewonden op. De politie verricht arrestaties.

Dat nieuws van gisteren lijkt amper nog nieuws. Sinds het conflict tussen de PKK en het leger vorige zomer weer in alle hevigheid oplaaide, zijn dit soort berichten bijna aan de orde van de dag.

Toch is er sprake van een ernstige escalatie. De gearresteerden zijn namelijk de leiders van de Koerdische oppositie in het parlement. Elf in totaal, onder wie de charismatische Selahattin Demirtaş en zijn medevoorzitster Figen Yüksekdag.

Demirtaş weigerde vragen te beantwoorden van de aanklager. “Ik ben niet van plan mee te doen als een figurant in een juridisch toneelstuk in opdracht van Erdogan”.

Parlementslid Hisyar Özsoy van de Volkspartij voor Democratie (HDP) noemt de politieactie ‘het einde van de democratie in Turkije’. Volgens hem is het politieke doel het ‘sluiten van de op twee na grootste partij in het parlement’, omdat de partij het belangrijkste obstakel is voor het invoeren van een presidentieel systeem met meer macht voor Erdogan.

De onschendbaarheid van parlementsleden werd in mei opgeheven. Vooral om de Koerdische volksvertegenwoordigers te kunnen opsluiten en hen zo de toegang tot het parlement te ontzeggen, aldus Hisyar Özsoy.

diyarbakirLange tijd leek het proces om een politieke oplossing te vinden voor het complexe, chronische, en pijnlijke Koerdische vraagstuk de goede richting op te gaan. “Wij zijn vastberaden dit probleem op te lossen”, zei president Erdogan nog in maart 2015. Tien jaar eerder sprak hij in Diyarbakir een grote menigte kiezers toe en zei dat sinds het aan de macht komen van zijn AK partij het ontkennen van de Koerdische kwestie tot het verleden behoorde. “Wij hebben het assimilatiebeleid definitief begraven”.

Aanvankelijk hield hij woord. In zijn jaren als premier voerde hij hervormingen door om een eind te maken aan de discriminatie van de Koerdische taal en cultuur. Ondanks sabotageacties van de nationalisten initieerde hij vredesonderhandelingen met PKK-leider Öcalan om een eind te maken aan het al sinds 1984 durende bloedvergieten. “Ik ben bereid de gifbeker leeg te drinken om dit probleem op te lossen”, zei hij. “Als hij erin slaagt hiervoor een politieke oplossing te vinden kan hij de Lincoln (die de slavernij afschafte) van Turkije worden”, zo schreef Murat Yetkin, hoofdredacteur van de krant Hürriyet Daily News in 2013.

Toch ontspoorde het vredesproces door een complex aan factoren. Aanhangers van Fethullah Gülen saboteerden de geheime oderhandelingen door afgeluisterde gesprekken openbaar te maken en door Koerdische activisten en bestuurders massaal te arresteren. Het vertrouwen tussen de partijen werd verder ondermijnd toen Erdogan lang weigerde het verzet van pro-Öcalan Koerden in het Syrische stadje Kobani tegen IS te steunen.

De spreekwoordelijke druppel die het einde van het proces in 2015 inluidde, was een oproep van HDP-leider Demirtas: Kies ons in het parlement om een barrière op te werpen tegen Erdogans aspiraties om een almachtige president te worden. Toen dat lukte en de HDP haar stemmenpercentage verdubbelde van 6 naar 13 procent, besloot Erdogan wraak te nemen en de invloed van de partij te ondergraven. Hen steeds van steun aan het terrorisme beschuldigen en opsluiten brengt de oplossing van de Koerdische kwestie niet dichterbij. Het levert hem straks wel extra nationalistische stemmen op bij het referendum over het invoeren van een presidentieel systeem.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch