Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Erdogan op weg naar absolute macht

18 jul
2016
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Staatsgrepen zijn een traditie in Turkije. Gemiddeld een keer in de tien jaar grijpen  ontevreden militairen in en proberen de zittende regering ten val te brengen of het beleid met geweld of dreiging met geweld naar hun hand te zetten. De jaartallen zijn: 1960, 1971, 1980, 1997, 2007, 2016.

De eerste coup was in 1960 onder leiding van kolonel Alparslan Türkeş, de latere oprichter van de ultranationalistische MHP (Grijze Wolven). De putchisten zetten premier Adnan Menderes na 10 jaar regeren af, omdat hij tegen de seculiere principes van de staat in een islamitische wedergeboorte had gestimuleerd. Na een showproces werd hij opgehangen op het eiland Imrali waar nu PKK-leider Öcalan een levenslange gevangenisstraf uitzit.

Menderes is een van grote voorbeelden van president Erdogan. En diens lot zijn nachtmerrie.

Erdogan, die al sinds zijn studententijd politiek actief is, heeft lering getrokken uit de militaire politieke bemoeizucht die anderen de kop kostten. Een groot mandaat van de kiezers is belangrijk, maar niet voldoende. Een charismatische, populistische leider heeft nog een andere troefkaart in de machtsstrijd tegen ontevreden militairen: loyale aanhangers die met gevaar voor eigen leven bereid zijn jou en jouw positie te beschermen.

Dat inzicht maakte hij bekend toen hij in 1997 als burgemeester van Istanboel en tijdens de slow motion staatsgreep tegen zijn andere idool, premier Erbakan, citeerde uit een islamitisch gedicht:  “De minaretten zijn onze bajonetten, de koepels onze helmen, de moskeeën onze kazernes en de gelovigen onze soldaten. (…) Niemand kan ons ooit intimideren”. Hij moest deze uithaal naar de militairen bekopen met gevangenisstraf. Die vergrootte zijn populariteit.

President Erdogan was zich er de afgelopen tijd van bewust dat er ontevredenheid was in het leger. Maar hij verwachtte en vreesde geen coup. Want hij wist dat hij de politieke invloed van de generaals aan banden had gelegd, dankzij de hulp van Gülen-aanhangers binnen politie en justitie. En dat het gros van de generaals zich niet meer aan politieke avonturen zou wagen. Als er toch ontevreden militairen in opstand zouden komen, wilde hij zijn aanhang mobiliseren. En dat heeft hij gedaan. Nota bene via social media en de luidsprekers op de ruim 82.000 moskeeën.

Erdogan is als de grote overwinnaar tevoorschijn gekomen uit deze aanval op zijn leven en positie. Hij gebruikt de mislukte coup nu voor een zijn eigen geweldloze contra coup: een nieuwe zuiveringsgolf onder rechters en aanklagers. Binnen een dag werden er 2.745 ontslagen en tegen velen een arrestatiebevel uitgevaardigd. Ook 3.000 militairen zitten achter tralies. Allemaal op beschuldiging aanhangers te zijn van zijn oude bondgenoot en nu vijand nummer 1, de in Amerika verblijvende moslim prediker Fetullah Gülen.

Dankzij deze grote politieke overwinning komt zijn droom om net als Poetin president te worden met absolute bevoegdheden snel dichterbij.

Evenals die andere grote wens, denkt hij. De uitlevering aan Turkije van ‘terroristenleider’ Gülen. Er zijn echter een paar probleempjes. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, wijst er op dat Turkije nog geen uitleveringsverzoek voor Fetullah Gülen heeft ingediend. En als Erdogan hem wil berechten wegens zijn vermeende rol in de mislukte coup ‘dan moet Turkije daar eerst bewijzen voor overhandigen’. Die bewijzen ontbreken tot nog toe.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch