Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Erdogan is erger dan paus’

25 jun
2016
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Een vrouw hoort thuis en voorbehoedmiddelen zijn landverraad. Vindt president Erdogan. Maar feministen strijden moedig voort.

FOTO © SLAWOMIRA KOZIENIEC

MARC GUILLET

ISTANBOEL

Activisten die in Turkije strijden voor vrouwenrechten en gendergelijkheid worden steeds meer in het nauw gedreven. Voor president Erdogan zijn moederschap en gezin heilig. Zijn AK partij wil het recht op echtscheiding en andere verworven rechten aan banden leggen. “We maken moeilijke tijden door”, zegt feministe Şehnaz Kiymaz Bahçeci.

“Tot voor kort nam ik mijn zoontje Poyraz mee naar protestacties van vrouwen. Nu durf ik dat niet meer”, zegt activiste Şehnaz Kiymaz Bahçeci. “Traangas en waterkanonnen zijn tegenwoordig het standaard antwoord van de oproerpolitie. Het politieke klimaat wordt steeds repressiever en intoleranter. Autoriteiten perken het recht op vrije meningsuiting en vreedzaam protest verder in. De patriarchale ideologie is bezig aan een come back. Daardoor gaat strijden voor vrouwenrechten een stuk moeizamer”.

Bahçeci werkt op het kantoor van de vrouwenorganisatie Women for Women’s Human Rights. Op een steenworp afstand van het Taksimplein in Istanboel. Dat was deze maand drie jaar geleden het epicenter van landelijke protesten tegen de regering-Erdogan. De autoritaire manier waarop politici reageerden en het buitensporige geweld waarmee de politie toen tegen linkse en liberale activisten optrad, was een voorbode van het huidige klimaat van het muilkorven van de pers en de onderdrukking van kritische geluiden, ook van vrouwen, zegt Bahçeci.

“Niet alleen het geweld van de politie, ook via social media nemen intimidatie en verbaal geweld toe. Rechtszaken tegen activisten voor vrouwenrechten ook. Een van die processen is aangespannen door de dochter van president Erdogan tegen onze voorzitter. Ultra nationalisten van twee organisaties hebben met geweld gedreigd tegen wat zij ‘moreel verdorven mensen’ noemen, om de jaarlijkse Gay Pride parade in Istanboel van komende zondag te verhinderen”.

Pride parades waren in de eerste tien jaar van de islamitische AKP-regering toegestaan. Ze groeiden uit tot de grootste van Oost-Europa en de enige in de islamitische wereld. Het aantal deelnemers nam sterk toe, tot tienduizenden in 2013. Vorig jaar trad de politie met geweld op tegen de vreedzame parade met traangas, rubberen kogels en waterkanon. Ook gisteren greep de oproerpolitie massaal en hard in bij een mars voor homo- en transgenderrechten.

Erdogan is de afgelopen jaren nog autoritairder en bemoeizuchtiger geworden. In 2012 probeerde hij het recht op abortus – in Turkije legaal tot 10 weken – af te schaffen met zijn voorzet ‘abortus is moord’ richting parlement. “Maar de vrouwenbeweging heeft dat gelukkig met druk op de volksvertegenwoordigers weten te voorkomen”, zegt Bahçeci trots.

“Erdogan wil nu ook geboortes via keizersnede terugdringen. Ik vind hem nog erger dan de paus, met zijn uitspraak, eerder deze maand, dat echte moslims zich verre moeten houden van gezinsplanning en voorbehoedmiddelen. Schokkerend was ook zijn uithaal naar werkende vrouwen die ervoor kiezen geen kinderen te nemen. ‘Een vrouw die het moederschap afwijst, hoe succesvol ze ook is in haar baan, is kapot en incompleet’, zei hij. De president en de regering hebben niet het recht dit te zeggen. Ze dienen zich te houden aan het VN Verdrag over het Elimineren van alle vormen van Discriminatie tegen Vrouwen, dat door Turkije in 1985 werd geratificeerd”.

Al die paternalistische uitspraken en dat morele gepreek hebben volgens haar vooral de bedoeling om zijn islamitische achterban verder aan zich te binden. “Maar ook om het debat over vrouwenrechten naar zijn hand te zetten. “Hij herhaalt steeds weer dat hij niet gelooft in de gelijkheid van man en vrouw; noch in individuele rechten. Hij vindt dat het gezin op de voorgrond moet staan.”

De Turkse president en zijn echtgenote Emine hebben twee zoons en twee dochters. Hij vindt dat anderen hun voorbeeld moeten volgen en roept vrouwen herhaaldelijk op om minstens drie kinderen te nemen om de naderende vergrijzing af te remmen. Het aantal kinderen per vrouw is in Turkije gehalveerd van 4,3 in 1975 tot 2,14 in 2015. Die trend wil hij keren ‘om de Turkse natie te redden’. Voorbehoedmiddelen verhinderen dat en daarom noemt hij het gebruik ervan ‘landverraad’.

Het groeiende conservatief islamitische klimaat maakt de vrouwenstrijd in Turkije met de dag moeilijker. Is het niet om moedeloos van te worden?  Bahçeci zucht eens diep en zegt dan traag . “We maken moeilijke tijden door”.

Bahçeci, die ‘gender equality’ doceert aan de Bilgi Universitiet in Istanboel, wijst erop dat er steeds meer politieke en sociale druk op vrouwen wordt gelegd om thuis te blijven. “Ze krijgen steeds weer te horen dat moederschap het meest natuurlijke is voor elke vrouw. Dat haar primaire taak is voor de kinderen en het huishouden te zorgen”.

Dat EU-kandidaat lid Turkije het wat betreft vrouwenrechten slecht doet, wordt bevestigd door internationaal onderzoek. Op de jaarlijkse Global Gender Gap Index van het World Economic Forum, die inzicht geeft in de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, bungelt Turkije in de onderste regionen, nu op plaats 130 van de 145 landen. Nog geen 30 procent van de vrouwen heeft een baan buitenshuis.

De strijd voor vrouwenrechten lijkt vechten tegen de bierkaai, maar feministen als Bahçeci gaan toch stug door. Wat motiveert hen? “Zelfs in de meest ondemocratische landen zijn vrouwen altijd doorgegaan met de strijd voor hun rechten. Soms boeken we belangrijke vooruitgang, maar het is nogal eens twee stappen vooruit, een achteruit. In 2001 werkten 126 vrouwenorganisaties met succes samen in een campagne om in de wetteksten in het burgerlijk wetboek de gelijkheid tussen man en vrouw vast te leggen. En in 2004 nam het parlement 32 van de 35 door ons voorgestelde amendementen in het wetboek van strafrecht aan ten gunste van de rechten van vrouwen, inclusief het strafbaar stellen van verkrachting in het huwelijk. Helaas blijft het vaak bij vooruitgang op papier. In de praktijk is er in het leven van veel vrouwen weinig verbeterd, omdat wat er in de wet staat niet wordt uitgevoerd. Bovendien probeert men rechten terug te daaien, zoals nu in het parlement het recht op echtscheiding op de tocht staat.”

Ook voorbeelden van weerbare, strijdlustige vrouwen zijn in deze moeilijke tijden een bron van inspiratie voor Bahçeci. Ze noemt Cilem Dogan (29), die opzien baarde nadat ze haar ex-man doodschoot toen hij haar in de prostitutie wilde dwingen. Ze stak de duimen van haar geboeide handen omhoog toen ze werd weggeleid door twee politievrouwen en zei: “Waarom moeten vrouwen altijd sterven. Laat mannen ook eens gedood worden. Ik heb hem gedood voor mijn eer.”

Dogan droeg een T-shirt met het opschrift ‘Dear past, thank you for all the lessons. Dear future I’m ready’. Meteen was ze een ster op social media. En haar slogan wordt sindsdien gebruikt door activisten die campagne voeren tegen huiselijk geweld en het groeiende aantal moorden op vrouwen die in een echtscheidingsprocedure zijn verwikkeld. “Wat een heldin”, zegt Bahçeci bewonderend. “Wat een levensvreugde heeft die vrouw”.

 

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch