Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘In Turkije is niets wat het lijkt’

25 sep
2015
Door: Marc Guillet
Er zijn 4 reacties

Foto’s © SLAWOMIRA KOZIENIEC

Zaman Vandaag vraagt Nederlanders die in Turkije wonen naar hun ervaringen. Deze week Marc Guillet, een 62-jarige Turkije correspondent die sinds 2006 in Istanbul woont. Hij werkt onder meer voor BNR Nieuwsradio, Algemeen Dagblad en MKB Servicedesk.

Waarom en wanneer ben je naar Turkije verhuisd?

Na een correspondentschap van zeven jaar in Amerika (1999-2006) ben ik in de zomer van 2006 in Istanbul neergestreken. Dat was een lang gekoesterde droom. Ik bezocht Turkije voor de eerste keer in 1983, toen ik als ANP-verslaggever berichtte over de eerste parlementsverkiezingen na de militaire staatsgreep van 1980. Sindsdien ben ik vele malen teruggekeerd om nieuws te verslaan en reportages te maken voor het Algemeen Dagblad. Ik heb veel hoofdredacteuren versleten, maar ze hadden allemaal dezelfde smoes als ik vroeg om correspondent te worden in Turkije: ‘We hebben al een correspondent in het Midden-Oosten’. Ze bedoelden mijn collega in Jeruzalem. Die kwam natuurlijk nooit in Turkije. Toen mijn termijn in New York erop zat, ben ik uit vaste dienst gegaan om freelancer te worden, zodat ik zelf kon beslissen waar ik me zou vestigen.

Wat voor beeld had je van Turkije voor je vertrek?

Ik dacht dat ik Turkije redelijk goed kende door al mijn eerdere bezoeken. Bovendien volg ik de ontwikkelingen in dit land al sinds eind jaren ’70. Maar mijn laatste bezoek voor ik in 2006 verhuisde was in 1996. In de tussentijd was er heel wat gebeurd. Als ik de afgelopen negen jaar dat ik hier woon iets geleerd heb dan is het wel hoe moeilijk peilbaar dit mooie en fascinerende land is. Niets is wat het lijkt. Achter het zichtbare gaan altijd meerdere lagen van de werkelijkheid verscholen, veel meer dan in Nederland. Turkije is vaak een alles-is-anders show. Zo staat er in de grondwet dat Turkije een parlementaire democratie is. In werkelijkheid is het een soort hybride regime met alementen van een democratie zoals verkiezingen, maar ook met een justitiesysteem dat niet onpartijdig is, media die geïntimideerd worden en de hoogste kiesdrempel ter wereld. Turkije is officieel een seculiere republiek, maar in werkelijkheid is er geen scheiding van godsdienst en overheid. De staat controleert de islam en betaalt alle gebedsvoorgangers en predikers.

Wat bevalt je het meest en het minst aan Turkije/Turken?

Ik voel me hier thuis. Ik houd van de warmbloedigheid van de Turken, van hun verpleterende gastvrijheid. Daar kunnen wij nog veel van leren. Ik geniet van de dynamiek en hun enorme gedrevenheid en grote ambities. Heel wat anders dan de zesjes-cultuur in Nederland. Verder houd ik van de mediterrane culinaire cultuur, de melancholische muziek, het buitenleven. En dan heb ik het nog niet over het natuurschoon en de oriëntaalse bekoring van Ottomaanse paleizen, karavansarais, bazaars, moskeeën, en de sporen van het vroege christendom.

Veel Turken hebben lange tenen, een kort lontje en een veel te groot ego. Er is veel te veel nadruk op eer en respect, waardoor ze zich snel beledigd voelen. Waar ik slecht tegen kan is het chauvinisme en de opschepperij van ‘wij zijn de beste’, ‘wij zijn de grootste’ en het overdreven gedoe met al die vlaggen. Ik heb de indruk dat veel van dat geschreeuw het minderwaardigheidscomplex moet compenseren dat veel Turken hebben en dat ook tot uiting komt in het bekende gezegde ‘de enige vriend van een Turk is een andere Turk’. Irritant vind ik de scheinheiligheid die ik vaak aantref in de Turkse cultuur: nooit verantwoordelijkheid nemen voor fouten. Het is altijd de schuld van iets of iemand anders. Ik erger me aan het bazig en autoritair gedrag van veel Turkse mannen, aan de verbale agressie in het verkeer, op scholen en in het parlement, en aan de neerbuigende en seksistische manier waarop veel Turkse mannen met vrouwen omgaan.

Wat willen Nederlandse vrienden/familie van je weten over Turkije? Wat voor vooroordelen hebben ze?

De meesten die hier nog nooit geweest zijn, denken dat Turkije een arm, achterlijk moslim land is. Ze verwachten hier Turken die gekleed gaan zoals conservatieve, religieuze Nederlanders van Turkse afkomst die in lange, vormloze gewaden en strenge hoofddoeken over straat gaan en mannen met baarden, gebedsmutjes en gebedskralen in de hand. Het eerste dat ze altijd zeggen na aankomst is ‘goh, ik wist niet dat het hier zo westers en modern zou zijn’, en ‘ik zie hier veel minder hoofddoekjes dan in Nederlandse steden’. Van mij willen ze weten of het in Turkije veilig is, of je hier alcohol kan drinken en of mannen meer vrouwen mogen hebben. Of Turkije op weg is een dictatuur te worden of een streng islamitisch regime zoals in Saoedi-Arabië of Iran.

Wat mis je aan Nederland?

Mijn familie en vrienden. Fietsen, Zeeuwse mosselen, Zaanse mosterd, zuurkool, spruitjes, asperges, belegen boerenkaas, vrijheid van meningsuiting, tolerantie, kwalitatief goede tv programma’s over nieuws, sport en cultuur. Hollands licht, Hollandse luchten en polderlandschappen.

Wat is het grootste verschil tussen Turken en Nederlanders?

Turken leven in een maatschappij die veel harder is, waarin de ongelijkheid tussen arm en rijk tot de hoogste behoort van alle 34 welvarende Oeso-landen. Ze moeten veel langer werken dan Nederlanders en hebben veel minder rechten. Maar ze zijn meer levensgenieters. Ze weten overal het beste van te maken en kunnen heel goed feesten, waarbij vaak spontaan gezongen en gedanst wordt. Op terrasjes, temidden van talloze vreemdelingen. Dat doen wij zelden, omdat we ons schamen en bang zijn dat anderen ons gedrag gek vinden. Turken zijn veel spontaner. Heerlijk. Dat verschil in gedrag komt ook voort uit een andere karaktertrek: Turken zijn heel erg goed in improviseren. Ze zijn flexibel en weten overal een oplossing voor. Nederlanders zijn van het plannen, organiseren, strategie uitzetten en vasthouden aan de afgesproken regels. Turken kunnen vaak sneller schakelen en inspringen op kansen. In Nederland duurt het vaak langer, omdat over alles gepolderd moet worden tot alle neuzen dezelfde kant uitwijzen.

Voel je je geaccepteerd door Turken? Hoe kijken Turken naar jou?

Het ligt er aan met wie je te maken hebt. Turken met een open geest, belangstelling voor de wereld en andere culturen, staan open voor buitenlanders. Bij kemalisten (aanhangers van Atatürk) van de harde lijn en orthodoxe moslims word ik vaak wantrouwend, onvriendelijk of met arrogantie behandeld. Dat soort mensen zien mij en andere westerlingen als ‘vijanden’ van Turkije of als minderwaardige ‘ongelovigen’.

Hoe gaat het met je integratie in Turkije? Kan je in Turkije leven zonder bijvoorbeeld Turks te spreken?

IMG_8470 (1)Ik ben een fanatieke supporter van Fenerbahçe, kook zelf işkembe çorbası (penssoep), dans mee met de Turken en drink rakı bij de vis. Ik ben ook steeds meer van het improviseren en erger me steeds minder wanneer een afspraak op het laatste moment wordt afgzegd. Ik heb me behoorlijk aangepast, al blijf ik natuurlijk een nuchtere Zeeuw. In Turkije leven zonder Turks te spreken zal niet gemakkelijk zijn. Maar wanneer ze merken dat je je best doet om hun taal te spreken, wordt dat ernorm gewaardeerd. Verder zijn er steeds meer jongeren die Engels spreken, Engelstalige Turkse kranten, en veel Nederlanders en buitenlanders waarmee je in contact junt komen. Het wordt steeds makkelijker.

Wat was je meest bijzondere ervaring in Turkije?

We waren voor een reportage over de Koerden in het uiterste zuidoosten van Turkije. In het dorpje Güzelsu, wat mooi water betekent, zaten vrouwen kleding in een riviertje te wassen. We liepen rond en een van de vrouwen nodigde ons bij haar thuis uit! Er was een grote kamer zonder meubels en met opgestapelde dekens om ’s nachts te slapen. We zaten op de grond. Een van haar dochters bracht verse thee. Zij zelf bakte brood en bracht honing, geitekaas, olijven, tomaat en komkommer. De gastvrijheid was echte hartverwamend. En deze simpele lunch een van de meest smaakvolle en bijzondere ooit.

Wat heeft je het meeste verrast in Turkije?

Dat Turkije, veel meer dan Nederland, een ‘work in progress’ is. Het is een land dat na de revolutionaire veranderingen die Atatürk afdwong nog steeds hard bezig is op allerlei terreinen een modern land te worden. Het is een land in transformatie en een land dat nog lang niet zijn trauma’s heeft verwerkt. Van een ooit machtig Ottomaans Rijk dat in vijf jaar vrijwel al zijn kerngebieden verloor en het huidige grondgebied alleen kon behouden traumatische ‘etnische schoonmaakcampagnes’ onder christelijke Armeniërs, Grieken en Assyriërs, en het onderdrukken en met geweld assimileren van Koerdische moslims. Modernisering is in Turkije al bijna tweehonderd jaar bezig. Het roept, nog steeds, allerlei reacties op. En het is nu onder de AK partij een nieuwe ‘islamitische’ richting ingeslagen. Het is fascinerend om dat van dichtbij mee te mogen maken en er verslag van te doen.

Marc Guillet is correspondent in Turkije voor Nederlandse en buitenlandse media. Onder andere voor BNR Nieuwsradio, het Algemeen Dagblad en MKB Servicedesk. Hij schrijft vooral over politiek, economie en Istanbul. Zijn websites zijnwww.turkijecorrespondent.nl en http://www.genietvanistanbul.nl/

Op Twitter is hij actief als @Turkeyreport

 

4 Comments

  1. Ad van Herk schreef:

    Kan me als inwoner van Ankara mij in grote mate vinden in wat Marc constateert. Heb wel wat kanttekeningen maar die houd ik even voor me.

  2. Herkenbaar mooi duidelijk verhaal Marc. Wij hopen nog lang je belevenissen te mogen volgen en met je af te kunnen spreken als wij weer in Istanbul zijn.
    Agnes & Marcel

  3. Marc Guillet schreef:

    Dank Ad, je maakt me wel nieuwsgierig naar je kanttekeningen. Ik hoop dat je ze met mij en het publiek wil delen.

  4. Marc Guillet schreef:

    Dank voor je reactie Agnes, Ik hoop jullie gauw weer eens te treffen in Istanbul, Groet, Marc

Reageren




*

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch

Trouwstoet in Turkije eindigt vaak in chaos