Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Grote Leider’ wil nu ook sultan zijn

5 jun
2015
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Turkse president Erdogan wil via stembus nog meer macht

in: Algemeen Dagblad

Turkije gaat zondag naar de stembus voor bijzondere verkiezingen. Officieel staan ze te boek als een strijd om de 550 zetels in het parlement, maar iedereen realiseert zich dat het een referendum is over president Erdogan en zijn ambitie om via de stembus de macht te grijpen als een nieuwe sultan.

Hij is overal. Spandoeken prijzen hem aan als ‘de man van het volk’, de ‘architect van het nieuwe Turkije’. Gehoofddoekte vrouwen aanbidden hem als een popster. Aanhangers scanderen ‘Son Osmanlı padişahı’ – de nieuwste Osmaanse sultan. De persoonsverheerlijking van de ‘Grote Leider’ neemt Midden-Oosterse vormen aan.

Elke dag voert de charismatische Erdogan campagne voor zijn AK partij, hoewel hij vorig jaar, tijdens zijn beëdiging als nieuwe president, moest zweren neutraal te zullen zijn. De publieke omroep zendt al zijn optrendes live uit. Een eerlijke verdeling van zendtijd over de partijen? Geen sprake van.

Lof voor Erdogan

Foto: Slawomira Kozieniec

Foto: Slawomira Kozieniec

In Üsküdar, de conservatieve deelgemeente aan de Aziatische oever van de Bosporus, hebben AKP-kiezers daar geen moeite mee. Vasmiye (51) zit in een parkje met een van haar drie kleinkinderen uit te rusten van het boodschappen doen. “Mijn linkerbeen doet de laatste maanden pijn”, zucht ze. Overal om haar heen hangen partijvlaggetjes en spandoeken van de AKP. Uit voorbijrijdende busjes schalt propaganda en muziek.

Vasmiye schikt haar hoofddoek. Ze prijst Erdogan. “Voor zijn tijd waren de overheidsziekenhuizen overvol en zo vies dat ik er van moest overgeven. Nu zijn ze schoon, goed georganiseerd en kunnen we ook naar particuliere ziekenhuizen”.

Vasmiye kreeg haar eeste kind toen ze 16 was. Ze is een van de miljoenen die van het platteland naar Istanbul zijn getrokken. “We waren boeren aan de Zwarte Zeekust. Het leven op het land en met de dieren was zwaar. We waren arm. Hier is mijn man een winkeltje begonnen. De AKP komt op voor ons soort mensen. Ze helpen financieel, en meisjes met hoofddoeken mogen nu eindelijk ook naar de universiteit”.

Polariseren

Foto: Slawomira Kozieniec

Foto: Slawomira Kozieniec

Yusuf Çağlar (66) woont ook in Üsküdar. Hij leest zijn favoriete krant, Sözcü, die elke dag fel ageert tegen het autoritaire en intolerante bestuur van Erdogan. De president heeft een kort lontje en lange tenen, dus voelt hij zich vaak beledigd en scheldt hij iedereen die kritiek op hem heeft uit voor ‘vijand’ en ‘landverrader’. In de eerste negen maanden van zijn presidentschap heeft hij 105 personen voor de rechter gedaagd voor het ‘beledigen van het staatshoofd’.

Çağlar walgt ervan en ‘van zijn polariserende stijl die iedereen tegen elkaar opzet’. De AKP beloofde in 2002 ‘armoede, corruptie en verboden af te schaffen’. “Ze zijn alleen maar toegenomen”, bromt de gepensioneerde medewerker van de Türkiye İş bank. Hij vindt het geflirt van Erdogan met een geromantiseerde versie van het Ottomaanse Rijk en zijn ambitie om een soort sultan te worden ook helemaal niets. “We lopen achteruit, niet vooruit naar meer vrijheid en democratie. Het maakt een deel van de Turken trots, maar het brengt ons niets”.

Spelbreker

Foto: Slawomira Kozieniec

Foto: Slawomira Kozieniec

De grootste spelbreker in de machtsplannen van Erdogan kan de links-Koerdische partij HDP zijn. Als die er, voor de eerste keer, in slaagt de kiesdrempel van 10 procent te overschrijden, verkleint dat de kansen van de AKP op een tweederde meerderheid van 367 zetels. Dat aantal heeft de AKP minimaal nodig om de grondwet en het parlementaire stelsel eenzijdig te veranderen in een Poetin-achtig presidentieel systeem.

Veel zal afhangen van de zwevende kiezers. Zoals studente bestuurskunde Ayşe (23). “In 2011 stemde ik op de AKP. Nu twijfel ik. Ze hebben de mensen met allerlei schulden opgezadeld in de gezondheidszorg zonder daar vooraf informatie over te geven. Daar ben ik boos over. Misschien stem ik op de (nationalistische) MHP”.

Twijfel is er niet bij Ömer Çakıroğlu(34), eigenaar van een traditioneel theehuis. Hoewel hij uit Trabzon komt, een bolwerk van Turks nationalisme waar ze niets moeten hebben van linkse Koerden, gaat hij toch voor de Koerdische partij HDP stemmen. “Alleen met hen in het parlement kan de arrogantie van de AKP ingeperkt worden en kan Turkije werken aan een echte democratie”.

 

Reageren




*

Oppositiekandidaat wint verkiezingen in Istanboel

Erdoğan wijt nederlaag in Istanboel aan ‘georganiseerde misdaad’

Gevluchte Syrische vrouwen nu aan het werk voor H&M in Istanboel

‘Erdoğan blokkeert persoonlijk mijn terugkeer naar Turkije’