Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘De kaas is de beste ter wereld, maar ik mis de seizoenen’

22 jun
2014
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

De eerste Turkse gastarbeiders kwamen vijftig jaar geleden naar Nederland. Salim Ayvat ging aan de slag in een keukenfabriek om te sparen voor een tractor. Hij is nooit teruggekeerd. Zijn in Nederland opgegroeide kleindochter Ayfer emigreerde onlangs juist naar Turkije. Een dubbelportret.

MARC GUILLET en GERBEN VAN ‘T HOF

in: Algemeen Dagblad

Lachend schudt Salim Ayvat zijn hoofd. Zijn bezoek slurpt de thee direct naar binnen. ,,Dat kan écht niet, hoor. Er zit geen suiker in’’, klinkt het. Als een flinke schep in het glaasje is verdwenen, zakt hij met zijn donkerbruine mutsje op terug in de lichtbruine bank. Ayvat herinnert zich zijn reis naar Nederland nog als de dag van gisteren. ,,Sommige mannen in het vliegtuig waren bloednerveus. Ik heb ze maar water gegeven om ze wat te kalmeren.’’

Zelf had Ayvat tijdens die reis in december 1970 weinig last van zenuwen. Daarvoor is hij te nuchter. Een jaar of drie werken in Nederland om wat geld te sparen voor een tractor. Daarna weer terug naar huis, was zijn gedachte. Het loopt anders. Koud in Nederland brandde zijn huis af.

Ayvat paspoort zegt dat hij nu 73 is. Al klopt dat niet voegt hij er aan toe. ,,Het zal eerder 78 zijn. Maar een geboorteregister is in Turkije nooit volledig bijgehouden. Ook van mijn vrouw Serife is onbekend hoe oud ze is. We houden het op 85.’’

Ze groeiden op in de provincie Kastamonu in het noorden van Turkije. ,,Met een huis vol neven en nichten en zes broers en zussen. Want kleine gezinnen heb je daar niet,’’ grinnikt Ayvat. ,,We verbouwden groenten, hadden wat vee. Ongeveer vijf jaar heb ik rondgelopen met het idee om naar het buitenland te gaan. Niet iedereen was het er mee eens. Maar tot spanningen binnen de familie leidde het niet.’’

Ayvat kwam in Nederland via een bemiddelingsbureau. ,,Ik stond al een tijd ingeschreven en hoorde steeds maar niks. Tot iemand van keukenbouwer Bruynzeel naar Turkije kwam om werknemers uit te zoeken. Ze controleerden mijn gezondheid. Korte tijd later ontving ik een brief. Ik mocht komen en kreeg honderd gulden zakgeld.’’

,,Eenmaal op Schiphol splitste de groep. Ik en nog 34 anderen gingen naar Bergen op Zoom. Na een korte uitleg moesten we in de fabriek aan de slag. Keukenkasten maken. Het was lopendebandwerk. De arbeidsvoorwaarden waren niet al te best. We kregen niet eens handschoenen. We woonden met zijn allen in één huis. In mijn kamer sliepen zes man. Ik miste mijn familieleden erg. Het eerste jaar had ik niet eens een foto van ze. Die heeft een collega later voor me gemaakt toen hij Turkije bezocht.’’

,,Ik kreeg het aan mijn maag. Lange tijd liep ik met pijn rond. Ik onderging twee operaties. Ze haalden een heel stuk maag weg.’’

Serife knikt begripvol. Ayvat zelf schiet vol. ,,De herinnering aan die periode is zwaar,’’ snikt hij. ,,Ik zat alleen met de pijn in mijn lijf. Zonder familie om me bij te staan.’’

Dankzij gezinshereniging in 1977 kon Ayvat zijn dierbaren in de armen sluiten. ,,Dat was zo’n mooi moment. Eerst mochten mijn vrouw, de twee oudste en de twee jongste kinderen overkomen. De twee anderen volgden later.’’

Vier fabrieken ziet de gastarbeider van binnen. Maar in 1982 raakt Ayvat zijn baan kwijt. ,,Automatisering,’’ verduidelijkt hij. Hij zit meer dan 20 jaar werkloos thuis. ,,Vreselijk. Je  zit vol energie die je niet kwijt kunt. Iets anders dan met mijn handen werken kan ik niet. Daarvoor spreek ik te slecht Nederlands, ook al ben ik geen analfabeet. In de fabrieken was altijd een tolk. Een simpel praatje met de buren lukt nog wel. Maar een compleet gesprek in het Nederlands is moeilijk.’’

Toch heeft Ayvat nooit overwogen terug te gaan naar Turkije. ,,Ik ben hier een nieuw leven begonnen. Mijn familie woont hier. Nederland is een goed, geordend en schoon land. Met de beste kaas ter wereld. Maar ik mis de sfeer in Turkije. De bergen. De seizoenen.’’

De wens die veel Turken koesteren is ook de wens van Ayvat: Na zijn overlijden wil hij begraven worden in zijn geboortedorp. Naast zijn vrouw Serife.

Reageren




*

In Turkije wijkt natuur zonder pardon voor luchthaven

‘Khashoggi hield huwelijk met Egyptische verborgen voor zijn Turkse verloofde’

OM Saoedi-Arabië eist doodstraf tegen 5 verdachten moord Khashoggi

‘Bewijs brengt moord Khashoggi in verband met Saoedische kroonprins’