Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Turkse premier Erdogan graaft langzaam maar zeker zijn eigen graf

23 mei
2014
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

in: Het Financieele Dagblad

op pagina: Opinie & Dialoog

Tragedies smeden saamhorigheid, maar Turkije is een uitzondering op de regel. De ramp in een bruinkoolmijn buiten de stad Soma was met 301 doden de grootste in de Turkse geschiedenis. Toch was er geen sprake van saamhorigheid. Voor- en tegenstanders van premier Erdogan bekommerden zich niet in de eerste plaats om de slachtoffers en hun nabestaanden, maar grepen het drama aan om politieke punten te scoren.

Demagogen en opportunisten in de media liepen daarbij voorop. Met haat zaaien, lynchcampagnes en leugens om de tegenpartij zwart te maken. Premier Erdogan is mede verantwoordelijk voor het opkloppen van de polarisatie. Opvallend was zijn gebrek aan empathie. Kil stelde hij dat dodelijke ongelukken horen bij het beroep van mijnwerker. Zijn gebrek aan emotie stond in schril contrast met zijn openlijke tranen voor Esma, de 17-jarige dochter van een politicus van de Moslim Broederschap die tijdens protesten in Cairo om het leven kwam.

Erdogan behandelt de ramp vooral als een politieke crisis, maar daarmee kan hij de schade aan zijn reputatie niet herstellen. Hij stond er altijd om bekend dat hij feilloos aanvoelde wat zijn achterban wilde. In Soma, een conservatieve stad waar 30.000 mijnwerkers wonen en bestuurd wordt door zijn AK partij, sloeg hij de plank volledig mis. Waarom beantwoordde hij de woede van de inwoners niet met de belofte dat alle mijnen zullen worden voorzien van de nieuwste veiligheidstechnologie?

Zijn afstandelijke optreden en paranoide gedrag om overal komplotten tegen hem te ontdekken, maken duidelijk dat het charisma van Erdogan begint af te brokkelen. Hij was de stem van de zwijgende meerderheid, van de vrome moslims die 80 jaar door de oude elite waren gediscrimineerd. Hij werkte hard aan de opbouw van zijn ‘nieuwe Turkije’. Sterk, zelfbewust en giga ambitieus.

Ook Turken met een westerse levensstijl, van wie velen geen praktiserende moslims zijn, hebben de afgelopen verkiezingen op hem gestemd. Hij voerde namelijk belangrijke hervormingen door. De generaals raakten hun politieke invloed kwijt. Koerden kregen meer rechten. Religieuze minderheden zoals Grieken, Joden, Armeniërs, Assyriërs hebben hun geconfisqueerde kloosters, kerken en andere gebouwen terug. Religieuze studentes mogen voor het eerst sinds 1923 met hoofddoek op colleges volgen op de universiteit.

Maar het ‘oude Turkije’ van autoritaire betutteling en schijndemocratie steekt weer de kop op in het ‘nieuwe Turkije’ van Erdogan. Sinds zijn AK partij bij de parlementsverkiezingen in de zomer van 2011 de helft van de stemmen kreeg is de macht hem naar het hoofd gestegen. Ieder die het waagt hem te kritiseren wordt gekleineerd, uitgescholden voor landverrader of ontslagen.

Daarmee graaft hij langzaam maar zeker zijn eigen graf. Veel Turken stemden op hem wegens de groeiende welvaart. Voor een duurzame groei en vertrouwen van buitenlandse investeerders zijn dringend hervormingen nodig om de kwaliteit van het onderwijs en de onpartijdigheid van justitie te verbeteren, R&D te verhogen, corruptie en bureaucratie terug te dringen. Door de aanhoudende politieke onrust is daar weinig aandacht voor. Het is duidelijk dat Erdogan zijn ambitieuze doelstellingen voor de honderdste verjaardag van de republiek in 2023 niet zal kunnen realiseren: 1. opklimmen tot in de top tien van de grootste economieën; 2. het inkomen per hoofd van de bevolking verhogen van $10.800 naar $25.000; 3. een exportvolume van $500 mrd. Als Turkije gevangen blijft in de ‘middle income trap’ zal dat verder afbreuk doen aan de populariteit van de AKP.

Erdogan hoopt in augustus tot president te worden gekozen. Het aantal teleurgestelde kiezers neemt echter toe. Het daalde de afgelopen drie jaar van 49,8% tot 42,8% bij de verkiezingen eind maart. Veel is onzeker, maar twee dingen staan vast: de Soma mijnramp is een keerpunt, en Erdogan gaat een zware tijd tegemoet.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch