Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Is er meer in het leven dan voetbal?

30 sep
2013
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Gastblog van Thijs de Bekker

Voetbal is alles in Turkije en dat gaat soms heel ver. Terwijl buurland Griekenland failliet ging, was er op de Turkse televisie alleen nieuws over de omkoopschandalen rond Fenerbahçe en club preses Aziz Yıldırım, die een jaar achter tralies zat op verdenking van betrokkenheid bij omkoopschandalen en match fixing. In juli 2012 werd hij veroordeeld tot bijna 4 jaar celstraf, maar vrijgelaten in afwachting van zijn hoger beroep tegen het vonnis. Toen het steeds duidelijker werd dat er in een ander buurland, Syrië, chemische wapens waren gebruikt, werd het Turkse nieuws opnieuw gedomineerd door Fenerbahçe. Dit keer omdat het wegens de omkoopschandalen niet verder in Europa mocht spelen.

Waar komt dit toch vandaan? Het is een vraag die mij al sinds mijn aankomst in Turkije bezighoudt en waarop ik nog steeds geen compleet antwoord heb. Ik doe hier een poging gebaseerd op mijn eigen ervaringen.

Toen ik mijn toekomstige schoonouders voor het eerst ontmoette, was de eerste vraag van mijn schoonvader in spe, voor welk team ben je? Shit, daar had ik niet aan gedacht en sterker nog, ik had geen enkel benul van het Turkse voetbal. Schoonpapa was een van de eerste Turkse studenten die in de jaren ‘50 in Duitsland ging studeren, en zijn Duits kwam over als een Gestapo verhoor. Dus ik hield me maar even bij Nederland. “FC Utrecht, Mein Herr.” Hij kende Utrecht niet, dus ik dacht er vanaf te zijn. Mijn vrouw stond met een grote lach op haar gezicht en fluisterde dat ‘we’ voor Galatasaray zijn. Dat gaf ik door en er kwam een streng “Gut” als antwoord.

Verplicht voetbal kijken

In de jaren die volgden zijn we getrouwd en wonen een deel van het jaar bij haar ouders in. Elke avond dat Galatasaray vervolgens speelde was ik verplicht samen met mijn oude schoonvader in zijn kamer voetbal te kijken. Verstaan deed ik de commentatoren niet, maar de emoties kwamen duidelijk over. Vaak ook van mijn schoonvader die regelmatig met dingen gooide naar het scherm. Als ‘we’ verloren, schold hij op alles wat los en vast zat.

photo (1) In Turkije is er niet één Johan Derksen, bijna elk kanaal heeft een voetbal talkshow. Het is ook niet uitzonderlijk dat hier politici bij zetten, acteurs of ieder ander met een mening. Zo ook twee jaar geleden toen  de bekendste Turk van de wereld eens even flink het achterste van zijn tong kwam laten zien. Doctor Öz was boos op Fenerbahçe en dat moest iedereen weten.

Als er voetbal op tv is, is het op straat stil. De café’s zitten vol en meestal moet je extra betalen voor een stoel betalen en de biertjes zijn ineens duurder. Waag het ook niet voor de tv langs te lopen want dan krijg je de Turkse emotie die eerst op het scherm gericht was over je heen. Er is immers niets belangrijkers dan voetbal.

Hoe spreek je Dirk Kuyt uit?

Zelfs op kantoor is er niet aan te ontkomen. Je weet precies wie voor welk team is en de grapjes gaan over en weer. Op een dag ging mijn telefoon. De secretaresse. “Weet je hoe je de volgende naam uitspreekt “Dirk Kuyt”? (Voor Turken bijna onuitspreekbaar. Lijkt het meeste op: Koeit). Huh? Dirk? Die had ik nog een hand geschud toen hij in 2003 met Utrecht de KNVB-beker won. “Hij komt naar Fenerbahçe”, zei de secretaresse. Zo werd ik ineens Fenerbahçe fan, want tsja Dirk was een Utrechter. Tijdens het voetbal kijken met mijn schoonvader kon ik nog veinzen dat ik voor Galatasaray was, maar eigenlijk was ik elke week benieuwder naar de prestaties van Dirk.

Mijn zwager kijkt nooit met zijn schoonvader voetbal. Tegen diens zin was de zus van mijn vrouw getrouwd met een Beşiktaş fan. Ze hadden een zoon gekregen en die liep op 3-jarige leeftijd al rond in een zwart-wit gestreept shirt van de ‘Zwarte Adelaars’. Wanneer er in het weekend voetbal op tv was, zat het jongetje vaak voor opa en viel meestal al in de eerste helft in slaap.

In het geheim fan van Galatasaray

Mijn neefje werd ouder en begon steeds meer van voetbal te begrijpen. “Opa, hoe vertel ik mijn vader dat ik voor Galatasaray wil zijn?” De oude man glom en zijn wangen werden roder en roder. “Houd het maar geheim, het is ons geheim, oké? Samen met je Nederlandse oom”. Als ik in Nederland was kocht ik wel eens een T-shirtje van FC Utrecht voor hem, of van het Nederlands elftal. Dat hoort een oom te doen. Maar hij wilde meer. “Wil je een shirt van Galatasaray voor me kopen?” Dat kon ik mijn zwager natuurlijk niet aandoen, dus ik vertelde hem dat dat niet ging gebeuren, want dan zou zijn vader boos worden.

Vorig jaar kwam de Verlosser naar Galatasaray. Tenminste zo beschreven de sportkranten hem. Wesley Sneijder, een geboren Utrechter en een jongen waar ik zelf ooit, lang geleden, nog wel eens mee op een veldje had gevoetbald. Als de rollen verdeeld worden op het trapveldje, speelt mijn neefje Wesley, gelukkig ben ik een fan!

En toen gebeurde het. Afgelopen weekend vond ik mezelf, bij uitzondering, onderuitgezakt op de bank naast mijn zwager in zijn Beşiktaş-shirtje. Voor de stadsderby tegen Galatasaray. Een risicowedstrijd. Niet omdat de hooligans van beide grootmachten elkaar verrot zouden slaan. Supporters van de bezoekende club worden in de drie stadsderbies niet toegelaten om dat te voorkomen. Maar toch een risicowedstrijd omdat de emoties in dit soort potjes altijd heel hoog oplopen. En ja hoor, het ging fout, heel fout. Galatasaray maakt een moeilijk seizoen door, maar wist toch tot vlak voor het eindsignaal de 1-2 voorsprong vast te houden. De scheidsrechter stuurde in de extra tijd een speler van Galatasaray na een grove overtreding met een rode kaart van het veld, maar ook de trainer van Beşiktaş. Woedende zwart-wit gestreepte fans stormden het veld op. Mijn zwager hield zijn adem in en werd steeds roder, kwaad zoals ik hem nog nooit had gezien en gooide zijn afstandsbediening kapot. “Dit zijn geen fans, dit zijn provocateurs die ons team in een slecht daglicht willen stellen”.

Explosief mengsel

De harde kern van de Beşiktaş supporters waren in juni zeer actief betrokken bij de protesten tegen de regering van premier Erdogan. De autoriteiten hadden alles uit de kast getrokken om hen dwars te zitten. Tijdens wedstrijden wordt steevast de slogan “Overal Gezi, overal verzet” gescandeerd. Aanhangers van Erdogan die ook supporters van Beşiktaş zijn hebben nu een rivaliserende organisatie opgericht met de naam ‘1453 Adelaars’ (1453 verwijst naar het jaartal van de verovering van de stad Constantinopel door sultan Mehmet de Veroveraar). De politieke strijd heeft zich sinds het eind van de Gezi-protesten verplaatst van de straat naar de voetbalstadions. Wat voor een explosief mengsel die combinatie van voetbal en politiek is was in die derby goed te zien. Op straat bij ons in Ankara was het die avond stil. Het aandeel Beşiktaş daalde de volgende dag op de beurs met 11 procent. En waar ging het de ‘morning after’ op kantoor over? Voetbal.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch