Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Twee doden bij onlusten in Turkije

5 jun
2013
Door: Marc Guillet
Er zijn 9 reacties

Politieke machocultuur is vooral een strijd van alles-of-niets

FOTO © SLAWOMIRA KOZIENIEC

Bij de wijdverbreide onlusten in Turkije zijn inmiddels twee doden gevallen. Mehmet Ayvalitaş (20) werd dood gereden door een taxi in Istanboel tijdens een solidariteitsbetoging voor de protesten op Taksimplein. De 22-jarige Abdullah Cömert kreeg in de zuidelijke stad Mersin een traangasgranaat tegen zijn hoofd en overleed gisteren. Zeven demonstranten liggen met levensbedreigende verwondingen in ziekenhuizen. Alleen al in Istanboel zijn er ruim 1480 mensen gewond geraakt. Zo heeft de Turkse artsenbond bekendgemaakt.

Premier Erdogan heeft gezegd dat de Turkse politie redelijk mild optreedt tegen de actievoerders. Hij reageerde daarmee op de verontruste reacties van de Verenigde Staten en Europese landen op het keiharde optreden van de politie in de hoofdstad Ankara, in Istanboel en in andere steden. Erdogan zei tevens dat de geheime dienst bewijsmateriaal op het spoor is gekomen dat buitenlandse krachten achter de protesten zitten.

Vice-premier Arinc heeft zijn verontschuldigingen aangeboden voor het extreme geweld van de oproerpolitie. Hij noemde de protesten tegen de bouw van een Ottomaans gebouw voor winkels en appartementen op de plek van het Gezi park naast het Taksimplein gerechtvaardigd. Arinc wil een ontmoeting met leiders van de actievoerders in het park.

Diverse Nederlanders en Nederlandse Turken steunen de protesten of doen er actief aan mee. “Eindelijk gebeurt er wat. Eindelijk gaan mensen de straat op. Hier heb ik zo lang op gewacht”, zegt Dayon Reubsaet (42), die al tien jaar in Istanboel woont. “Turkije heeft zo’n jonge bevolking (met een gemiddelde leeftijd van 29 jaar), maar er zitten geen jongeren in de politiek”.

Ook Leoni Sencan-Bolier (24) is met een Turk getrouwd. “Ik ga een hele kofferbak vol met melk citroenen en water brengen naar de mensen in het Gezipark”. Ze is verontwaardigd over het ongenadig harde optreden van de oproerpolitie. “Heel asociaal vind ik ook dat de tv zenders zo volgzaam doen wat Erdogan wil. Het is hun taak om de kijkers op de hoogte te houden, maar dat doen ze niet.”

Arrogantie

De politieke arrogantie van premier Erdogan heeft ervoor gezorgd dat een lokaal protest kon uitgroeien tot een volksbeweging die in grote delen van Turkije voor onrust zorgt. “Zijn stijl van leiderschap stuit mij tegen de borst. En daar ben ik gelukkig niet de enige in”, zegt de Nederlander Nick Augusteijn (32), die als redacteur bij een Engelstalig blad werkt in Istanboel.

Elke politieke leider zou bij het uitbreken van een volksopstand van deze omvang en verspreid over vrijwel alle regio’s van het land met kalmerende woorden komen. Met begrip voor de frustraties en beloften voor overleg. Premier Erdogan doet dat bewust niet. De charismatische leider van de islamitische AK partij won de afgelopen drie verkiezingen met steeds grotere meerderheden. Niet alleen door zijn successen als bestuurder, maar vooral door zijn polariserende stijl van permanent campagne voeren. Erdogan voelt heel goed aan wat zijn conservatieve, islamitische achterban wil.

Polderen is onbekend in Turkije. De politieke cultuur is doordrenkt van een alles-of- niets strijd. Een compromis met de tegenstander sluiten wordt in deze macho cultuur als zwakte gezien, als gezichtsverlies, en als schande. Loyaliteit, eer en wraak worden hoger aangeslagen dan tolerantie, samenwerking en consensus smeden; noodzakelijke ingrediënten in een democratie.

Escaleert

Erdogan heeft nog geen enkele poging gedaan om de uitslaande brand van ongenoegen en frustratie te blussen. Hij escaleert, provoceert en intimideert met uitspraken als “Als ik wil kan ik een miljoen mensen op de been brengen”. En “Ik heb geen toestemming nodig voor bouwplannen in Taksim. Die kregen we al van de kiezers”.

Hij weet dat zijn achterban dat graag hoort. En over negen maanden zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Met Istanbul, waar zijn AKP aan de macht is, als hoofdprijs. Het zou best kunnen dat hij als gevolg van de anarchie en de gewelddadige rellen van de afgelopen dagen meer stemmen krijgt. Want hij bewijst ook nu weer dat hij zich door grootscheepse straatprotesten niet van de wijs laat brengen. Dat hij ‘een echte leider is’, zoals zijn aanhangers zeggen.

Naar schatting een op de drie Turken steunt de protesten. De activisten op straat zijn spontaan samengekomen in een nieuwe coalitie met hoog opgeleide en partijloze jongeren als motor. En met Facebook en Twitter als enige wapens. Hun leeftijden variëren tussen de 20 en 35. Ze zijn geweldloos en moeten niets hebben van de professionele, extreem linkse relschoppers. “Velen doen voor de eerste keer mee met politieke protesten op straat”, zegt professor Asli Tunc, hoofd van de media faculteit van de Bilgi universiteit in Istanboel.

Vijanden

De AKP achterban – bijna 50 procent van de kiezers – staat achter Erdogan. Er doen vrijwel geen gehoofddoekte moslima’s mee aan de protesten. Afwezig zijn ook de Grijze Wolven van de extreem nationalistische MHP, bijna 15 procent van het electoraat. Partijleider Bahçeli heeft de enorme hoeveelheden gas tegen de betogers wel veroordeeld als ‘vergelijkbaar met de Nazi gaskamers’, maar zijn aanhangers opgedragen zich niet te mengen onder de demonstranten. Zij willen niet samen gezien worden met hun grootste vijanden: de communisten, maoïsten, anarchisten en alles wat links is. De linkse Koerdische partij BDP, de spreekbuis van de PKK, houdt zich ook afzijdig. Zij kregen bij de vorige verkiezingen 6,5 procent van de stemmen. Hun prioriteit is doorgaan met de onderhandelingen met de regering over een permanente wapenstilstand en meer rechten voor de Koerden. Aanhangers van de Republikeinse Volkspartij (CHP) – ruim een kwart van de kiezers – steunen de protesten. De jongeren door de straat op te gaan. De oudere generatie door elke avond op potten en pannen te slaan en te claxoneren. En door massaal de Turkse vlag aan hun balkons te hangen.

De jongeren die als hippies uit de flower power tijd in het Gezipark bivakkeren keren zich tegen de gevestigde politieke partijen. “Deze beweging is van ons”, zegt student Tamer (26). “Wij zijn de eigenaars van onze toekomst”. Hoe het verder zal gaan weten hij en zijn vriendin Simay (19) ook niet. Maar de geest is uit de fles. Wat hier gebeurt is uniek voor Turkije. Of er komt meer democratie, inspraak en vrijheid, zoals idealistische actievoerders hopen. Of de conservatieve moslims, onder leiding van Erdogan, gaan de vrijheden van Turken met een westerse levensstijl nog meer aan banden leggen.

 

9 Comments

  1. Mehmet schreef:

    Marc,

    Erg helder, overzichtelijk en duidelijk. Daar kan een groot deel van de Turkse en internationale media een voorbeeld aan nemen!

  2. Carl Stellweg schreef:

    Prima stuk, Marc. Die politieke cultuur van confrontatie, dat onvermogen om het sluiten van compromissen als iets anders te zien dan een teken van zwakte, zie je trouwens ook sterk in Egypte.De Moslimbroeders krijgen daar meestal eenzijdig de schuld van, maar het geldt volgens mij evenzeer voor de zogenaamde modernisten en seculieren.

  3. Claudia vosman schreef:

    Dank je, Marc, voor je duidelijke betoog. Ik deel het op FB.

  4. Marc Guillet schreef:

    Dank Claudia!

  5. Suna Gürler schreef:

    Hoewel ik over het algemeen vind dat dit artikel een goed beeld schetst van de situatie in Istanbul zijn er toch een aantal aspecten die mij tegen de borst stuiten. Wanneer ik een stelling lees als; Naar schatting een op de drie Turken steunt de protesten, zou ik graag willen weten wie deze schatting namelijk heeft gemaakt? Marc zelf? De demonstranten? Of toch een instelling? Dat zegt namelijk ook veel over de cijfers.

    Ten tweede vind ik dat de laatste stelling dit stukje journalistiek niet mooi afsluit. Dit is de stelling: “Of de conservatieve moslims, onder leiding van Erdogan, gaan de vrijheden van Turken met een westerse levensstijl nog meer aan banden leggen.”
    Dit is een aanname, niet hard te maken en het is vooral in negatieve zin over de toekomst. Erg subjectief en ook te betwisten in hoeverre vrijheden van zogenoemde ‘westerse Turken’ aangetast zijn. Ik heb namelijk meer de indruk dat de laatste jaren de vrijheden van (laten we het dan toch maar zo noemen) ‘niet-Westerse Turken’ vergroot zijn maar daarmee is die van de ‘Westerse Turken’ niet meteen aangetast.

    Ten derde, voor een volgend artikel, Marc, zou ik het ook erg waarderen om te lezen waarom mensen ook niet mee doen met de protesten. Voor de rest vind ik dat je artikelen de situatie goed beschrijven. Veel succes de komende tijd!

  6. Sjoukje schreef:

    Hoi Marc,
    Ik ben erg geschrokken van wat er allemaal is gebeurt in Turkije in de laatste dagen. Ik kon het ook niet goed plaatsen. Jouw betoog heeft veel duidelijk gemaakt. De druppel die het ongenoegen tot uiting bracht was de boomvelling in het Gezi park, maar er steekt veel meer ontevredenheid achter. Ik kan de demonstrerende Turken heel goed begrijpen. Heel moedig van ze!
    Je hebt nu genoeg stof om over te schrijven.
    Succes en groet,
    sjoukje

  7. LInda Taal schreef:

    Dus toch doden Marc….misschien excuses aan Amnesty?

  8. marc guillet schreef:

    Geen excuses aan Amnesty Linda. Integendeel. Amnesty is nog steeds excuses verschuldigd aan al haar donateurs voor de stemmingmakerij en verkeerde berichtgeving. Op het moment dat zij melding maakten van doden was er nog geen dode gevallen. Daar was pas 48 uur later sprake van. Daar gaat de geloofwaardigheid van Amnesty.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch