Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Toeristisch Taksimplein toneel van ware veldslag

3 jun
2013
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Het anders met toeristen gevulde Taksim plein van Istanbul heeft vrijdag eind van de middag een onwerkelijke aanblik. Honderden mannen van de oproerpolitie maken zich op om demonstranten te lijf te gaan. Tankwagens met waterkanon op het dak grommen. Voor het aangrenzende Gezi park schitteren de witte helmen van de mobiele eenheden in de zon. Traangasgeweren in de aanslag. Vingers aan de trekker.

In alle vroegte hebben ze vreedzame activisten met pepperspray, traangas en grof geweld uit de groene oase verjaagd. In opdracht van premier Erdogan. Als voormalig burgemeester van Istanbul wil de islamitische politicus op die plek een replica van een Ottomaanse kazerne uit 1806 herbouwen, met winkels en appartementen. Actievoerders bezetten het park al een week om dat controversiële project te verhinderen.

Vanuit de Istiklal laan, de Kalverstraat van Istanbul, komen demonstranten het Taksim plein op. Zwaaiend met Turkse vlaggen. “Istanbul is van ons. Het Taksim plein is van ons”, scanderen ze. En ‘Hükümet Istifa” (Regering treed af!). Vanuit een politieluidspreker klinkt: “Ga weg. Kom niet verder. Anders moeten we optreden!”. De betogers laten zich niet afschrikken. Ze lopen door, langs een groot standbeeld van Atatürk, richting Gezi park.

Plots klinken er knallen. Traangasgranaten vliegen in het rond. Een jonge vrouw zoekt een veilig heenkomen via de draaideur van een hotel. Die is vergrendeld. Ze begint hevig te hoesten. Haar ogen branden. Ze ziet amper een hand voor ogen door het gas en de zwaar geïrriteerde traanklieren. Een van de waterkanonnen spuit haar  nat. Iemand van het hotelpersoneel wenkt haar. Via een zijdeur kan ze ontsnappen aan het politiegeweld. Binnen krijgt ze een doek en een halve citroen om haar brandende ogen wat te kalmeren. En water om te drinken.

oproerpolitie wacht op actie juni 2013 Het Taksim plein is een slagveld. De politie lijkt verslaafd aan traangas. In onwaarschijnlijk grote hoeveelheden wordt het op demonstranten afgeschoten. Ook in gesloten ruimten als het metrostation. Een op de grond gevallen demonstrant wordt door agenten ongenadig belaagd. Een schopt hem in het gezicht. Een ander slaat met de kolf van zijn traangasgeweer op hem in. Zeker vier betogers worden met gebroken schedels afgevoerd. Vier anderen verliezen hun gezichtsvermogen door het gas.

Premier Recep Tayyip Erdogan wordt geconfronteerd met de grootste protestgolf sinds zijn AK partij eind 2002 aan de macht kwam. In zeker 90 steden wordt er gedemonstreerd tegen de regering. Erdogan beschuldigt het gros van de betogers lid te zijn van illegale, marginale groepen. “Het gaat hen niet om het beschermen van bomen; ze hebben ideologische motieven”, zegt hij.

Hij onderschat het ongenoegen van talloze Turken met een westerse levensstijl. Ze zijn het meer dan zat: zijn toon, zijn manier van optreden, zijn arrogantie . “Hij gedraagt zich als een dictator”, zegt Student Özgür (26). “Allerlei grote projecten, zoals de derde brug over de Bosporus, worden doorgedrukt zonder overleg met de oppositie. Zonder te luisteren naar de bezwaren van de burgers”.

Het beschermen van het Gezi park was slechts de vonk die het explosieve mengsel van de jarenlang opgekropte woede en frustratie tot een volksprotest liet ontbranden. Vooral de manier waarop de politie buitenproportioneel geweld gebruikte tegen vreedzame activisten heeft veel kwaad bloed gezet. Ook bij een deel van Erdogans aanhangers. Zoals de gehoofddoekte Kübra die het niet eens is met doeleinden van de nationalistische en linkse demonstranten, maar zich tevens uitspreekt ‘tegen het meedogenloze politiegeweld en het gebrek aan dialoog’. Ook moslima Summeya Ceylan (18) veroordeelt het optreden van de politie, maar staat pal achter haar premier. “Door zijn beleid is Istanbul een veel mooiere stad geworden met veel meer groen. De demonstranten zijn gewoon anti-islamitisch”.

Op spandoeken wordt Erdogan afgebeeld als een sultan. En betogers, zoals de 44-jarige Ünal, schelden hem uit voor ‘fascist’. Net als zijn vrienden heeft hij een blikje Carlsberg bier in de hand. Hij staat naast de Hüseyin Ağa moskee. Volgens de nieuwe alcoholwet mag hij hier geen bier meer drinken of kopen, omdat dat binnen een straal van 100 meter van een gebedshuis en school verboden wordt. “Een ander voorbeeld dat Erdogan een ‘diktatör’ is, zegt Ünal. “Hij bemoeit zich steeds meer met onze levensstijl en perkt onze vrijheid in”.

De volgende dag bindt de regering in en weer krijgt het Taksim plein een onwerkelijke aanblik. De politie is nergens meer te zien. Het Gezi park wordt door de activisten zonder slag of stoot heroverd. Ze beginnen meteen met een grote schoonmaak. Het plein verandert in een waar volksfeest. Honderdduizenden stromen toe. Vooral jongeren en heel veel vrouwen. Zelfs lopend vanuit Aziatische wijken over de Bosporusbrug (die normaal alleen voor verkeer toegangkelijk is), alsof het een autoloze zag is of een marathon. Ongelofelijke taferelen. Ze vieren hun overwinning op Erdogan die gezichtsverlies heeft geleden en zich excuseert voor het extreme geweld van de politie. Er heerst een jubelstemming onder de kleurrijk uitgedoste en uitgelaten massa die zich door de straten in de richting van Taksim plein perst.

Homo’s en transseksuelen lopen met enorme regenboogvlag. Ze krijgen applaus. Mannen met flesjes Turks Efes bier boven hun hoofd zingen ‘Proost Tayyip’ (Erdogan). Een aanhanger van de nationalistische MHP met een handtekening van Atatürk op zijn onderarm getatoeeerd, maakt met zijn vingers het symbool van de Grijze Wolven en wordt door omstanders toegejuicht. Communisten zwaaien met hun rode vlaggen en scanderen ‘Schouder aan schouder tegen het fascisme’. Talloze mensen lopen met grote Turkse vlaggen. Jongeren scanderen ‘Wij zijn allemaal soldaten van Atatürk’. Velen lopen met zakdoeken voor hun mond en neus. Ogen irriteren nog steeds door de resten van het traangas in de straten. Winkeliers doen goede zaken met de verkoop van mond- en neuskapjes, flesjes water en bier. En melk, dat nog beter dan citroenen helpt tegen traangas, zegt een van de betogers.

Supporters van de grootste drie voetbalclubs van Turkije – Galatasaray, Fenerbahçe and Beşiktaş – die elkaar tijdens de competitie naar het leven staan, trekken nu verbazingwekkend als de beste vrienden op en scanderen samen ‘Regering treed af!’ Een onwerkelijk gezicht is een stad en land dat bol staat van polarisatie en bitter verdeeld is. “Dit is magisch!”, zegt student Özgür opgewonden.

Het is een echt volksfeest. Maar weinigen zijn zo naïef te denken dat dit ook een echte overwinning is op de regering. De politie heeft zich tijdelijk teruggetrokken. Maar premier Erdogan blijft koppig geloven in zijn eigen gelijk en in een samenzwering van de oppositie en ‘vandalen, fascisten en onruststokers’. Student Tamer (26) blijft in ieder geval op het Taksim plein. Verdedigen wat nu bereikt is. “We blijven Gezi park beschermen. Zo lang als nodig is. En zo lang we er de energie voor hebben”.

 

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch