Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Turkije op ramkoers over gas

19 sep
2011
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

in: Het Financieele Dagblad

De spanning in het oosten van de Middellandse Zee loopt op door het Turkse voornemen Cyprus en Israël te hinderen bij hun boringen naar gasvoorraden.

Istanbul – In Turkse havens worden diverse fregatten in gereedheid gebracht om op te stomen naar de wateren tussen Cyprus en Israël. De oorlogsschepen zullen daar niet in de eerste plaats zijn om humanitaire hulpkonvooien voor Palestijnen in de Gazastrook te begeleiden, zoals premier Recep Tayyip Erdogan aankondigde, maar om de boringen naar gas door de Grieks-Cyprioten en Israël te hinderen.

De Grieks-Cyprioten zijn vastbesloten om begin volgende maand met een Amerikaans bedrijf naar olie en gas te gaan boren voor de kust. Ankara protesteerde en gebood Nicosia af te zien van het controversiële initiatief. Zolang het verdeelde Cyprus niet is herenigd, kunnen de Grieks-Cyprioten zich niet eenzijdig de onderzeese minerale en fossiele grondstoffen toe-eigenen die het gezamenlijke bezit zijn van zowel Grieks- als Turks-Cyprioten, zo is het standpunt van Turkije.

De boringen gaan gewoon door, aldus Nicosia. Daarop kwam Ankara met een tegenzet en maakte tot consternatie van Griekenland bekend dat het met een Noors schip bij het Griekse eiland Kastelorizo naar olie en aardgas gaat zoeken. Het gebied ligt weliswaar buiten de Griekse territoriale wateren, maar de zet wordt door Athene als een provocatie opgevat.

Alles wijst erop dat de ramkoers die premier Erdogan heeft ingezet tegen de Grieks-Cyprioten en Israël kan uitlopen op een hete herfst. Turkije heeft de afgelopen jaren met zijn zelfbewuste buitenlandse politiek bewondering afgedwongen in Washington, Brussel en andere hoofdsteden in Europa. De EU prees het ‘geen-problemen-met-de-burenbeleid’ van EU-kandidaat Turkije als constructief.

Tijdens de volksopstanden van de ‘Arabische Lente’ omarmden veel Arabieren Erdogan als een volksheld en groeide ook de populariteit van het Turkse model: een seculiere democratie bestuurd door conservatieve moslimpolitici. De buitenlandse politiek van Turkije krijgt neo-Osmaanse trekken, doordat Ankara zijn invloed uitbreidt in gebieden die vroeger tot het Osmaanse Rijk behoorden; het Midden-Oosten, Noord-Afrika en de Balkan.

Intussen groeit de bezorgdheid over de neiging van Turkije zich op te werpen als politieagent in het oosten van de Middellandse Zee, en over het verbale geweld tegen Israël en de Grieks-Cyprioten. Brussel heeft Turkije al gewaarschuwd op te houden met dreigementen tegen EU-lidstaat Cyprus, aangezien oplopende spanningen een negatieve invloed kunnen hebben op de onderhandelingen voor de hereniging van Cyprus.

Die vermanende woorden hebben nog geen effect gesorteerd op de bekvechtende rivalen. Cyprus zegt dat het zijn veto tegen het openen van de EU-onderhandelingen over energie met Turkije niet zal opheffen, zolang Turkije zich blijft verzetten tegen de olie- en gasexploratie van Nicosia. En de Turkse minister voor Europese Zaken, Egemen Bagis, dreigt dat Turkije niet zal aarzelen om zijn oorlogsvloot in te zetten wanneer de Grieks-Cyprioten tijdens de boringen de territoriale wateren van Turkije binnengaan. De Grieks-Cypriotische minister van buitenlandse zaken deed de dreigingen vanuit Ankara af met de woorden: ‘Turkije durft toch niets te doen.’ Waarop de Turkse minister van energiezaken weer reageerde met de mededeling dat zijn land niet bluft. ‘Niemand moet de Turkse regering uitproberen. Dat zou een riskante zet zijn’.

Het patrouilleren door Turkse oorlogsschepen tussen Cyprus en Israël kan offshoreboringen en het aanleggen van pijpleidingen bedreigen en investeerders afschrikken. Israël en Nicosia sloten in 2010 een akkoord over hun maritieme grenzen om samen te werken op het gebied van olie- en gasboringen en het aanleggen van een pijpleiding onder water van Israël naar Cyprus en van daar naar Europa. Voor de kust van Israël liggen twee rijke gasvelden – Leviathan en Tamar – die de Joodse staat zo snel mogelijk wil exploiteren. Maar de aangekondigde komst van Turkse oorlogsschepen dreigt die plannen te verstoren.

Het pokerspel tussen de voormalige strategische partners, Israël en Turkije, speelt zich inmiddels ook af in de wandelgangen van het Amerikaanse Congres. Pro-Israëllobbyisten zouden naar verluidt Turkije niet langer meer willen helpen bij het tegenhouden van een resolutie waarin de massamoorden op honderdduizenden Armeniërs in 1915 worden erkend als genocide.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch