Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

In Turkije heeft EU zijn glans verloren

11 jun
2011
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

in: Het Financieele Dagblad

EU-lidmaatschap nastreven levert morgen geen winst op bij Turkse stembusgang, weten politici

Istanbul – Een meerderheid van de Turken wil dat Turkije lid wordt van de Europese Unie, omdat men daar persoonlijke voordelen van verwacht. Over de vraag of een lidmaatschap ook in het voordeel van Turkije zou zijn, is een steeds groter aantal Turken echter sceptisch, blijkt uit diverse peilingen.

merkel erdogan23c8baf123c8baf2by

Ruim twee op de drie (69%) Turken is voorstander van de EU, aldus de denktank Tesev in Istanbul, die de resultaten van zijn onderzoek vorige week presenteerde.

In het arme oosten en zuidoosten is het enthousiasme voor de EU het hoogst: van 87% tot 91%. En in het rijke westen van Turkije, met steden als Istanbul en Bursa, het laagst: 64%.

Gevraagd naar de redenen waarom men lidmaatschap van de EU ambieert, scoren economische voordelen (werk, zakendoen, verhoging levensstandaard) 37%, en vrijheid van reizen (opheffen visarestricties voor ondernemers, studenten en toeristen) 22%.

De hoge percentages ten gunste van een Turks lidmaatschap zijn opvallend, omdat ze ingaan tegen de neerwaartse trend in de peilingen die de Eurobarometer regelmatig houdt voor de Europese Commissie. Op de vraag of lid worden van de EU in het voordeel van Turkije zou zijn, zeggen steeds minder Turken ‘ja’. Het percentage is sinds de lente van 2009 gezakt van 57% tot 42% in de herfst van 2010.

Die ambivalentie is gegroeid doordat de relatie tussen Turkije en de EU van karakter verandert. Turkije is niet langer de ‘zieke man van Europa’. Geen arm, agrarisch land dat smachtend in de wachtkamer van Europa zit, maar een strategisch belangrijk en zelfbewust optredend land met een snel groeiende economie. De op vijf na grootste economie van de EU en de zestiende economie ter wereld.

En de EU is niet langer het economisch solide en optimistisch naar uitbreiding strevende handelsblok, zoals in de periode na de val van de Muur (1989) tot de uitbreiding in 2004. Bij Turkse politici, ondernemers en commentatoren groeit de scepsis tegenover de EU. De geestdrift waarmee in de eerste jaren voor en na het begin van de toetredingsonderhandelingen (2005) werd gewerkt aan het moderniseren van de wetgeving volgens EU-criteria, is sinds 2007 weggeëbd.

Oude, nationalistische reflexen zijn teruggekeerd. De huidige campagne voor de parlementsverkiezingen spreekt wat dat betreft boekdelen. Geen enkele politicus haalt het nog in zijn hoofd om iets positiefs te zeggen over de EU. Dat levert geen stem extra op. Premier Recep Tayyip Erdogan hoopt stemmen weg te halen bij de extreemnationalistische partij van de Grijze Wolven, de MHP, en haalt af en toe fel uit. ‘De Westerse beschaving is een monster dat nog maar één tand over heeft’, zo citeerde hij uit het Turkse volkslied.

Een dergelijke antipathie tegen Europa en het Westen in het algemeen, is gebaseerd op historische trauma’s van de Turken. De Europese grootmachten probeerden de restanten van het Osmaanse Rijk na de Eerste Wereldoorlog onder elkaar te verdelen. En het wantrouwen tegen het Westen wordt er in het Turkse onderwijs ingestampt.

De uitgesproken aversie van politici als Nicolas Sarkozy, Angela Merkel en Geert Wilders tegen Turkije als een ‘achterlijk moslim land’ dat nooit lid kan worden van de EU omdat de Unie een ‘christelijke club’ is, leidt tot groeiende kritiek op Europa in Turkije. Men is ervan overtuigd dat Turkije niet eerlijk behandeld wordt. ‘Misschien wil Turkije wel geen lid worden van de EU’, zo verwoordde president Gül de gevoelens van een steeds grotere groep Turken.

erdoğan sarkozy

In Turkije heeft de EU ook veel van zijn glans verloren doordat ‘fort Europa’ vooral naar binnen is gekeerd en druk bezig is met de eigen problemen. Veel Turken hebben de indruk dat Europa steeds zwakker wordt. In regeringskringen in Ankara wordt erop gewezen dat Europa de zwaarste economische crisis doormaakt sinds 1945 en dat islamofobia de anti-Turkse partijen populair maakt, zoals de Nederlandse PVV .

Aan de andere kant treedt Turkije steeds zelfbewuster op doordat het groeit in zijn rol van regionale grootmacht. En ook als een moderne, pluriforme democratie die een inspiratiebron is voor talloze Arabische burgers die in opstand zijn gekomen tegen hun totalitaire regimes.

Turkije wacht niet op Europa. Het gaat door met moderniseren. En het gaat zijn eigen weg, ook in economisch opzicht. Als handelspartner neemt het belang van Europa af. De import uit de EU is afgenomen van 43% van het totaal in 2009 naar 40,5% vorig jaar. En de export naar de EU zakte van 57% in 2009 naar 45,9% in 2010. Alleen als bron van directe buitenlandse investeringen blijft Europa met 80% de dominante speler.

Turkije heeft zijn grenzen geopend en visaverplichtingen afgeschaft met tientallen landen ten noorden, oosten en zuiden van Turkije. Dat bevordert de handel en het toerisme en de Turkse groei, die vorig jaar 8,9% bedroeg.

Ondertussen ontwikkelt het land sterke politieke en economische banden met landen die positief staan tegenover een Turks EU-lidmaatschap, aldus politiek commentator Semih Idiz. ‘Turkije heeft tenslotte een kritische massa bereikt, zowel economisch als politiek, en dat kan niet worden veronachtzaamd.’

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch