Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Politieke straatvechter met kort lontje

10 jun
2011
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Met derde verkiezingszege in zicht is Recep Tayyip Erdogan de invloedrijkste Turk sinds Atatürk

in: Het Financieele Dagblad

Istanbul – Met bewondering in haar ogen kijkt Zeynep naar het podium. Daar staat haar held – premier Recep Tayyip Erdogan – zijn enthousiaste achterban toe te spreken. ‘Hij is echt super’, zegt de modern geklede huisvrouw van 53. ‘Hij is moedig, een gentleman en ook zo’n knappe man.’

Niet alleen aanhangers loven hem. Ook liberale journalisten prijzen de controversiële Erdogan (57) als de meest getalenteerde, visionaire en succesrijke politicus van zijn generatie. Hij durfde het aan om de politieke invloed van de generaals terug te dringen en oude taboes, zoals de Koerdische kwestie, aan te pakken.

ak parti Bursa mitingi 22 mayis 2011

De premier van Turkije roept intense haat of heftige adoratie op, net als Margaret Thatcher of Ronald Reagan in hun tijd. Want in Turkije worden politieke tegenstellingen net zo intens beleefd als rivaliteit in het voetbal.

Zijn autoritaire optreden en emotionele uitvallen naar critici roepen steeds meer kritiek op in Turkije en bij westerse bondgenoten. Toch staat Erdogan op het punt zondag voor de derde achtereenvolgende keer premier te worden. Sommige commentatoren noemen hem al de invloedrijkste politicus sinds Mustafa Kemal Atatürk, de grondlegger van de moderne republiek Turkije.

Hoe is het mogelijk dat Erdogan ondanks de aanzwellende kritiek toch nog steeds bijna de helft van de bevolking achter zich weet te verenigen? Bepaald niet door zijn banden met het oude establishment, dat hij verfoeit en dat hem in het verleden op allerlei manieren heeft gedwarsboomd.

Tot 2001 was hij een van de bekendste voormannen van de politieke islam. Hij kwam in de cel na het citeren uit een oud gedicht van een islamitische nationalist dat werd gezien als opruiend en als schending van de kemalistische staatsideologie, die scheiding van geloof en samenleving als centrale gedachte heeft. ‘De moskeeën zijn onze kazernes, de koepels onze helmen, de minaretten onze bajonetten en de gelovigen onze soldaten.’ Deze versregels waren voor de rechters aanleiding Erdogan uit zijn functie als burgemeester van Istanbul te zetten en hem op te sluiten.

akp trabzon mitingi 2011

In hetzelfde jaar werd ook zijn fundamentalistische Welvaartspartij verboden, omdat haar ideologie zou indruisen tegen het secularisme van Atatürks republiek. Tot hij de gevangenis in ging, was Erdogan de grootste trekpleister als spreker bij demonstraties tegen het verbod op zijn partij.

Die aantrekkingskracht heeft hij nog steeds. De rijzige Erdogan heeft charme en is een begenadigd spreker. Hij weet hoe hij de massa moet bespelen. Hij spreekt de taal van het gewone volk, want hij is tussen hen opgegroeid in de arme volkswijk Kasimpasha aan de Gouden Hoorn van Istanbul. Daar verkocht hij in zijn vrije tijd limonade en ‘simit’- (sesam)bagels om wat zakgeld te verdienen. Hij zat er op een religieuze imam-hatip-school, waar hij zijn middelbareschooldiploma haalde. Tijdens zijn studie bedrijfskunde voetbalde hij op semiprofessioneel niveau totdat hij de politiek als zijn grootste passie ontdekte.

Hij is een politieke straatvechter. Met zijn scherpe tong en humor weet hij zijn tegenstanders in het nauw te drijven en de lachers op zijn hand te krijgen. Bovendien is hij een praktiserende moslim, wiens islamitische levensstijl en conservatieve normen en waarden aansluiten bij die van grote groepen in de samenleving.

Ondanks het beeld dat tegenstanders van hem schetsen, is Erdogan nooit een ideologische scherpslijper geweest. Wel een praktiserende moslim, die elke dag bidt, zo vaak hij kan naar het vrijdaggebed gaat en aan de vastenmaand ramadan meedoet. Als burgemeester van Istanbul (1994-1998) was hij een pragmatisch bestuurder die chronische problemen als watertekort, vervuiling en verkeerschaos aanpakte.

Op de partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AK-partij), die hij in 2001 oprichtte, plakte hij het etiket conservatief-democratisch. ‘Deze partij is niet gebaseerd op religie’, zei Erdogan. Meer in de traditie van de christendemocratie in Europa: conservatief op het gebied van normen en waarden en liberaal wat betreft de economie.

1306270564

Turken met een westerse levensstijl ergeren zich mateloos aan Erdogans bemoeizucht en gemoraliseer. Zo adviseert hij elk gezin drie kinderen te nemen. Hij drinkt geen alcohol en probeert de consumptie van alcohol aan banden te leggen. Hij is fel tegen roken en initieerde een rookverbod in restaurants, bars en vele andere openbare gelegenheden. Zijn echtgenote Emine en zijn twee dochters Esra en Sümeyye dragen kuise hoofddoeken en conservatieve kleding. Hij vindt dat westers geklede vrouwen er ‘naakt’ bij lopen en maakt zich sterk voor het opheffen van het hoofddoekjesverbod op openbare scholen.

Erdogan is een echte macho, met een kort lontje en lange tenen. Als geen andere Turkse premier heeft hij smaadprocessen aangespannen tegen journalisten en tekenaars van spotprenten. Hij zegt te geloven dat God hem heeft uitverkoren om Turkije te leiden. Als het aan Erdogan ligt, zal hij nog jaren aan het roer staan. Voor een derde en laatste keer als premier en daarna twee termijnen als president. Aan ambitie heeft het hem nooit ontbroken.

 

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch