Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Soaps onderstrepen aantrekkingskracht van Turkije op rest van moslimwereld

6 feb
2011
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

dizivillain: Het Financieele Dagblad

Istanbul – Ook in Turkije domineert de volksopstand in Egypte de voorpagina’s. Maar er is een duidelijk verschil met de media in Europa en de Verenigde Staten. Hier speculeren commentatoren niet alleen over het mogelijke domino-effect van de opstanden in Noord-Afrika op totalitaire regimes in het Midden-Oosten, maar is men vooral benieuwd naar de mogelijke rol die Turkije op de achtergrond speelt bij de huidige onrust.
Er zijn duidelijke aanwijzingen dat Turkije door inwoners van Arabische landen en Iran steeds nadrukkelijker wordt gezien als een inspiratiebron. Het feit dat Turkije een moslimland is, een sterke economie heeft en een democratisch gekozen regering, worden als factoren genoemd om Turkije te zien als een politiek ‘model’. Dat blijkt uit de meest recente steekproef van TESEV, een denktank in Istanbul, in zeven Arabische landen en Iran. De resultaten van die peiling – in augustus en september vorig jaar – werden gisteren openbaar gemaakt.
Arabieren voelden zich lange tijd minderwaardig en bitter tegenover de Turken, doordat ze ruim vier eeuwen onderdanen waren van het Osmaanse Rijk. De moderne, seculiere republiek die in 1923 werd gesticht door de militaire leider en revolutionair Mustafa Kemal Atatürk werd door koningen en sjeiks in het Midden-Oosten met minachting en wantrouwen bekeken.

Atatürk voerde immers een strikte scheiding in van godsdienst en overheid. De Islam werd geweerd uit onderwijs, rechtspraak en politiek. En de nieuwe seculiere elite, die van Turkije zo snel mogelijk een modern Europees land wilde maken, vaardigde allerlei verboden uit tegen islamitische volksgebruiken en kleding om de islam ook uit het straatbeeld te weren. Diverse machthebbers in de Arabische wereld ontlenen juist hun legitimiteit aan het beschermen van de Islam als godsdienst en levenswijze.

In 2002 was Turkije het minst populaire land op drie na in het Midden-Oosten. Turkije is nu het populairste land in Arabische landen en Iran, zo blijkt uit het onderzoek van TESEV.

Premier Erdogan is de enige moslimleider die president Mubarak openlijk heeft opgeroepen om ‘zonder dralen te voldoen aan het verlangen van de Egyptenaren naar verandering’. De Turkse premier vertolkt daarmee opnieuw de gevoelens van de man in de straat in de islamitische wereld. Dat deed hij eerder ook al toen hij Israël kritiseerde wegens de bombardementen in de Gazastrook. Hiermee groeide hij uit tot volksheld bij veel Arabieren.

Dat Turkije een rijzende ster is in de regio komt ook door de aantrekkingskracht van de moderne, tolerante levensstijl in Turkije, door de groeiende populariteit van Turkse soaps waarin die levensstijl en de welvaart van de Turken wordt uitgedragen. En er komen steeds meer Arabische en Iraanse toeristen in aanraking met het leven in Turkije doordat veel visaverplichtingen zijn opgeheven.

De aantrekkingskracht van het Turkse ‘model’ onder moslims groeit verder dankzij het succes van gematigde moslim politici.  Erdogan, voormalig burgemeester van Istanbul, brak eind jaren ’90 met de politieke islam en richtte de AK partij op. Deze vertoont veel overeenkomsten met christen-democratische partijen: conservatief qua normen en waarden, maar voorstander van een liberaal economisch beleid.

De nieuwe AK partij won eind 2002 met 34% de verkiezingen. Dat succes werd in 2007 overtroffen toen de AKP met 47% van de stemmen werd herkozen.

In de afgelopen acht jaar heeft de regering van premier Erdogan talloze hervormingen doorgevoerd om de politieke macht van de generaals aan banden te leggen, de democratie weerbaarder te maken en op termijn lid te kunnen worden van de EU.

Het Turkse ‘model’ kan niet zomaar gekopieerd worden in andere moslim landen. Leiders die zich lieten inspireren door Atatürk en zijn autoritaire secularisme hebben het Turkse succes niet kunnen evenaren. Denk aan de sjah van Iran met zijn gedwongen westerse hervormingen die in 1979 door een volksopstand van de troon werd gestoten. Of aan de ‘westerse’ president Habib Bourguiba van Tunesië, die de bevolking van zich vervreemdde met zijn campagne tegen de Ramadan en andere islamitische gebruiken.

Wat Turkije uniek maakt in de islamitische wereld zijn niet de seculiere hervormingen van Atatürk, maar het feit dat Turkije erin slaagt een synthese te vinden tussen islam en democratie. Dat is de inspiratiebron voor moslims die leven onder totalitaire regimes.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch