Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Nieuwe buitenlandse politiek van Turkije baart westerse landen zorg

19 mei
2010
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

515852In: Het Financieele Dagblad

De groeiende economische macht van Turkije gaat hand in hand met een zelfbewuster buitenlands beleid. Ankara is niet langer eenzijdig pro-westers.

Istanbul

Leerlingen in Turkije krijgen op school nog steeds oude stereotypen ingeprent, zoals ‘de enige vriend van een Turk is een Turk’ en de bezwering dat Turkije wordt omringd door vijanden. Veel legerofficieren en andere ultranationalisten geloven heilig dat de EU en Amerika complotten smeden om Turkije te verdelen onder Koerden en Armeniërs. Het wantrouwen tegen het buitenland- zowel bondgenoot als vijand – is diep verankerd in de nationale psyche.

Buiten de schoolmuren en kazernes zijn Turkse diplomaten en ministers druk bezig de oude clichés te ontmantelen en een nieuwe buitenlandse politiek vorm te geven. De verrassende uraniumdeal die premier Recep Tayyip Erdogan, samen met de Braziliaanse president, in Teheran sloot is een sprekend voorbeeld van het nieuwe beleid.

Turkije is zelfbewuster en minder eenzijdig pro-westers dan tijdens de Koude Oorlog. Voor het tweede jaar is het lid van de Veiligheidsraad en groeit in zijn rol als regionale grootmacht. Het land aan de Bosporus is een zwaargewicht aan het worden, mede doorzijn toenemende economische macht. Op de wereldranglijst staat de Turkse economie op zeventien.

Maar de Turkse toenadering tot landen als Iran en Syrië – alsmede de kritiek op Israël – leiden ertoe dat beleidsmakers en waarnemers in Washington en in Europese hoofdsteden zich afvragen of de regerende AK-partij zich afkeert van het Westen.

Critici van premier Erdogan hebben voorbeelden te over. Er wordt aan herinnerd dat de AK- partij voortkomt uit de politieke islam en er wordt gesuggereerd dat de premier een geheime agenda heeft om van de seculiere republiek van Atatürk een tweede Iran te maken.

Professor Bernard Lewis, die veel over Turkije publiceerde, was vorige week in The Wall Street Journal de prominentste waarnemer die de alarmklok luidde. Want niet alleen heeft Turkije vriendschappelijke banden aangeknoopt met het regime in Syrië, het legde ook de rode loper uit voor de leider van Hamas in 2006. Premier Erdogan stelde dat ‘geen moslim genocide kan plegen’ en leek daarmee de Soedanese leider Omar al-Bashir in bescherming te willen nemen.

Bovendien kritiseerde Erdogan de aanvallen van Turkijes ‘strategische partner’ Israël op Gaza als ‘buitensporig geweld’, noemde Gaza een ‘concentratiekamp’ en liep demonstratief het podium af na een verbale aanvaring met de Israëlische president Peres tijdens het World Economic Forum. Daarnaast verbood Ankara Israëlische gevechtsjagers voor het eerst mee te doen aan ‘Anatolian Eagle’, een jaarlijkse Navo-oefening in Turkije sinds midden jaren ’90.

Allemaal bewijzen dat Turkije onder de AK-partij een ‘moralistische’ en ‘islamitische’ buitenlandse politiek voert , zo betoogt Soner Cagaptay van het Washington Institute for Near East Policy.

De Turkse minister van buitenlandse zaken, Ahmet Davutoglu, benadrukt dat Turkije het Westen de rug niet toekeert. Samenwerking met de VS en lid worden van de EU zijn strategische pijlers van het buitenlandse beleid. Maar Turkije is assertiever geworden en de belangen lopen niet altijd parallel. Davutoglu is de architect van de heroriëntatie van het beleid dat hij samenvat met ‘geen problemen met de buren’. Daar komen opvallende initiatieven uit voort. Zoals de toenadering tot Armenië en het aanhalen van de economische en diplomatieke banden met buurlanden als Syrië, Irak en Iran. Goed voor gasleveranties en voor de Turkse ondernemers.

Tegen de zin van de generaals steunde premier Erdogan in 2004 het Annan-plan voor een hereniging van Cyprus. En hij blijft er bij de nationalisten op Noord-Cyprus op aandringen dat onderhandelingen moeten doorgaan. Er is vooruitgang in de ‘no war, no peace’ relatie met aartsvijand Griekenland. Tijdens zijn bezoek aan Athene afgelopen weekeinde ondertekende Erdogan niet alleen 22 akkoorden, maar ook een symbolische wapenstilstand in het stadion waar de eerste Olympische Spelen werden gehouden. En vorige week sloten Rusland en Turkije diverse energie- en handelsakkoorden, onderdeel van een groeiende relatie die door de Russische president Medvedev werd omschreven als ‘een volwaardig strategisch partnerschap’.

De Turkse pogingen om het conflict met Armenië op te lossen wordt verwelkomd door de Europese Unie, zoals blijkt uit de voortgangsrapportage die elk najaar wordt gepubliceerd. Goed nabuurschap is immers een van de pijlers van het EU-beleid.

Het oplossen van die problemen gaat echter niet zonder slag of stoot. Maar vast staat dat Turkije niet langer tevreden is met zijn historische rol als brug tussen Oost en West. Vanaf nu wil het de spil zijn in de regio.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch