Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Militairen botsen met politieke islam

26 feb
2010
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Istanbul – De arrestatie van ruim 50 hoge militairen – inclusief generaals en admiraals – op verdenking van het beramen van een staatsgreep heeft de politieke spanning in Turkije tot een nieuw hoogtepunt gebracht. De oplopende vertrouwenscrisis tussen militairen en politici was gisteren onderwerp van crisisberaad op het hoogste niveau.

In de hoofdstad Ankara zaten premier Erdogan en generaal Ilker Basbug, de chefstaf van de Turkse strijdkrachten, drie uur tegenover elkaar in het presidentieel paleis onder leiding van president Abdullah Gül. Na afloop gaf de president een verklaring uit waarin hij benadrukte dat ‘de burgers erop kunnen vertrouwen dat de kwesties volgens de wet zullen worden opgelost’.

Het probleem is dat veel militairen en de oppositie daar nou juist moeite mee hebben: dat officieren worden berecht. Zij willen de in Turkije gegroeide traditie handhaven dat militairen boven de wet staan.Wachten tot rechters met een vonnis komen of de in voorarrest zittende militairen schuldig dan wel onschuldig zijn, gaat jaren duren. Zo lang willen de oppositiepartijen CHP en MHP niet wachten. Zij vinden dat het land onbestuurbaar is geworden en eisen vervroegde verkiezingen in de hoop de regeringspartij AKP in de stemhokjes ten val te kunnen brengen.

Het is geen geheim dat de generaals geen voorstanders zijn van de huidige regering. Die komt namelijk voort uit de politieke islam. Abdullah Gül en premier Erdogan waren leiders van de Welvaartspartij die door de militairen in 1997 ten val werd gebracht en daarna werd verboden. De partij zou de grondwettelijke scheiding van kerk en staat hebben ondermijnd door te streven naar een islamitische wetgeving.

Veel militairen, hoge rechters en een groot deel van de media zijn ervan overtuigd dat premier Erdogan bezig is met een sluipende contra-revolutie tegen de hervormingen van de vader des vaderlands, generaal Mustafa Kemal Atatürk. Die verbood de invloed van de islam op politiek, onderwijs en wetgeving, zoals die gold in het Osmaanse rijk.

Onafhankelijke analisten concluderen echter dat de islam in Turkije gematigd is en dat de huidige regering niet probeert om Turkije te veranderen in een islamitische republiek.

De opwinding over het arresteren en berechten van hoge militairen is echter begrijpelijk. Nooit eerder zijn er zoveel generaals gearresteerd op verdenking van het smeden van een coup. Het leger heeft sinds 1960 vier staatsgrepen gepleegd. Maar anders dan in Spanje, Griekenland en Portugal is daarvoor in Turkije niet één militair ter verantwoording geroepen. Daarom is Turkije nog steeds een zwakke democratie.

De huidige polarisatie is het gevolg van een machtsverschuiving: van het oude establishment onder leding van de generaals naar de burgers die een liberale democratie eisen. Onder druk van de Europese Unie is kandidaat-lidstaat Turkije bezig de politieke rol van de militairen terug te dringen. “Het leger is niet langer onaanraakbaar”, aldus Ahmet Altan, van de kleine liberale krant Taraf, die steeds de uitgelekte coup-plannen van de miliatiren publiceert. “Een groot deel van de samenleving heeft de buik vol van een leger dat aan niemand verantwoording aflegt. De uitslag van de verkiezingen van juli 2007 (toen de AKP van premier Erdogan 47 procent van de stemmen kreeg) is de duidelijkste uitdrukking van deze ‘genoeg is genoeg’ frustratie”.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch