Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Loopgravenoorlog tussen politici en generaals in Turkije

22 jan
2010
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Zestien kogels voor een kalasjnikov-geweer. Verstuurd in twee enveloppen. Geadresseerd aan de Turkse rechter Kadir Kayan en aanklager Mustafa Bilgili. Afzender? Onbekend. Maar de boodschap was duidelijk: jullie zijn ten dode opgeschreven.

De kogels en eerder verstuurde dreigbrieven zijn onderdeel van een machtstrijd tussen de regering van Turkije en de oude elite die beschermd wordt door het leger. Een loopgravenoorlog tussen politici en generaals. De AKP-regering van premier Erdogan probeert van Turkije een democratische rechtstaat te maken en de politieke invloed van de militairen terug te dringen, zoals de EU eist. Het oude establishment van ‘kemalisten’ wil vasthouden aan het autoritaire systeem van militaire bevoogding.

“Wat we nu zien is oplopende spanning en frictie als gevolg van een veranderingsproces waarin Turkije van een door de militairen geleid land een door burgers geleid land wordt”, zegt Hugh Pope, de lokale directeur in Istanbul van de denktank International Crisis Group.

Rechter Kadir Kayan en aanklager Mustafa Bilgili zijn nu het doelwit omdat zij meewerken aan het ondergraven van een oud Turks taboe: de onaantastbaarheid van het leger. Ondanks aanvankelijk verzet van de generaals kregen zij uiteindelijk toestemming van de stafchef van het leger, generaal Basbug, om onderzoek te doen in een geheim militair archief, de ‘kosmische kamer’. Daar zoeken ze naar bewijsmateriaal voor een moordkomplot tegen vice-premier Arinc. Een historische stap, want nooit eerder wisten civiele autoriteiten door te dringen tot dit legerarchief dat volgens de generale staf ‘staatsgeheimen’ en ‘militaire geheimen’ bevat.

Het begon allemaal met twee officieren die op verdachte wijze vanuit hun auto het huis van de vice-premier in Ankara in de gaten hielden. Zij hadden een getekende plattegrond bij zich van diens huis en de omgeving. Toen ze door de politie werden gevraagd wat ze daar deden probeerde een van de officieren het papier met het adres van de vice-premier door te slikken.

Niemand weet wat het onderzoek zal opleveren. Maar Turkije is in de ban de geheime ‘kosmische kamer’ en volgt de ontwikkelingen op de voet.

Oud-marine kolonel Ritske Bloemendaal, die als Turkije-expert is verbonden aan het Centrum voor Veiligheidsstudies in Groningen, spreekt van ‘een omwenteling’ en noemt het opvallende onderzoek ‘dé doorbraak’ in de verhoudingen tussen burgers en militairen. “Tien jaar geleden was dit onmogelijk geweest. Maar de afgelopen vier jaar is er heel veel gebeurd. Stapje voor stapje wordt de macht van de burgers vergroot”.

Hij wijst erop dat Turkije een jonge democratie is waar de militairen vier keer een staatsgreep hebben gepleegd. “Binnen de staat is altijd een geheim netwerk actief geweest dat met criminele activiteiten de politieke ontwikkelingen naar zijn hand probeerde te zetten. Die kongsi wordt nu steeds verder ontmanteld”.

Onder andere met de strafzaak tegen het Ergenekon-netwerk van oud-generaals en andere radicale secularisten dat er sinds 2003 op uit was om met aanslagen en desinformatie het land te destabiliseren en de AKP-regering van de islamitische premier Erdogan ten val te brengen.

Tegenstanders van de AKP, die voortkomt uit de politieke islam, vrezen dat met het ontmantelen van het autoritaire voogdijsysteem van de militairen sluipenderwijs een ander autoritair systeem wordt ingevoerd. Een islamitisch regime met premier Erdogan – ‘onze Turkse Poetin’ – als president na de verkiezingen van 2012.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch