Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Onzichtbare muur tussen Turken en Armeniërs wordt gesloopt’

26 okt
2009
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

 “Ik ben tegen het openen van de grens met Armenië. Eerst moeten de Armeense troepen weg uit Nagorno Karabach. Dat is van Azerbeidzjan. We mogen onze broeders in Azerbeidzjan niet in de steek laten”.

De Turkse fruitventer Idris Ayyildiz laat er geen twijfel over bestaan waar zijn sympathie ligt. Hij is niet tegen een normalisering van de betrekkingen met het christelijke buurland Armenië, maar niet ten  koste van de Azerbeidzjanen. Dat zijn tenslotte ook moslims, met wie de Turken op de terreinen van taal en cultuur eveneens grote verwantschap hebben.

Ayyildiz verkoopt al vele jaren fruit op zijn kar in de straten van Kumkapi, een oude Armeense wijk aan de rafelrand van Istanbul waar nu vooral arme en kinderrijke Koerdische gezinnen wonen, maar ook vluchtelingen uit Afrika, en vrouwen uit Georgië, Oekraine en Roemenië. De fruitverkoper is een van de velen die gemengde gevoelens hebben over de dooi in de al jaren ijskoude relatie tussen Turkije en Armenië. Zaterdag 10 oktober werden in het Zwitserse Zürich twee akkoorden getekend die moeten leiden tot volledig diplomatieke betrekkingen en het openen van de gemeenschappelijke grens. Zwitserse diplomaten bemiddelden tijdens talloze geheime besprekingen om een begin van verzoening tot stand te brengen en een belangrijke eerste stap te zetten op weg naar het slechten van bijna een eeuw van animositeit tussen Turken en Armeniërs.

De Turks-Armeense krant Agos in Istanbul prijst de politieke moed van de Turkse premier Erdogan en de Armeense president Sarkisian, want ze nemen met deze toenadering een risico dat hun ‘politieke carrières op een negatieve manier kan beïnvloeden’. De uitkomst is onzeker en dogmatische nationalisten in beide landen, alsmede de radicalen in de Armeense diaspora in Europa en de Verenigde Staten zullen er alles aan doen om het proces te saboteren, omdat het niet voldoet aan hun maximalistische eisen.

Volgens Agos is het belangrijkste van de ondertekende protocollen niet dat er een commissie wordt geformeerd van Turkse, Armeense en buitenlandse historici die de massamoorden op Armeniërs in 1915 gaan onderzoeken of dat de bestaande grenzen formeel worden erkend (en Armenië zijn territoriale aanspraken op delen van het oosten van Turkije laat varen). “De kern van deze akkoorden is dat de onzichtbare muur wordt gesloopt die Armeniërs en Turken zo lang heeft gescheiden. Dit proces zal zo snel gaan dat de politieke kwesties die ermee samenhangen en nationalistische manipulaties in beide landen irrelevant zullen worden. Naarmate de samenlevingen naar elkaar toe groeien, zullen zij samen naar het verleden en de toekomst gaan kijken. En dan zal het niet meer gaan over terminologie of identiteit, maar zullen we het hebben over mensen”.

Zover is het nog niet, zo blijkt uit de verdeelde reacties in de wijk Kumkapi. Bij Karolin Ezikoglu, die computerles geeft op de Armeense Bezciyan basisschool, voert het wantrouwen en de scepsis de boventoon. “Ik wantrouw de bedoelingen van de politici uit beide landen. Ik heb geen feiten die mijn achterdocht staven, maar mijn gevoel zegt dat ze niet oprecht zijn”. De leerkracht is wel voorstander van het openen van de grens – die al sinds 1993 op slot zit – want ze wil vooral vooruit kijken. “De geschiedenis behoort tot het verleden. Zowel Turken als Armeniërs hebben fouten gemaakt. Ik wil het verleden vergeten en voor morgen leven.” Zij is in deze wijk Kumkapi geboren. Haar vader komt uit Malatya en haar grootvader uit Erzincan, beide in het oosten van Turkije waar vroeger de meeste Armeniërs woonden. “Ik ben Turkse. Dit is mijn vaderland”.

Ali Hayder, de Turkse opzichter van de parkeerplaats tegenover de Armeense kerk van de Maagd Maria, is optimistischer en ziet meer lichtpuntjes. “De Armeniërs hebben een moeilijke tijd gehad, maar de afgelopen jaren is de sfeer aan aan het veranderen. Het gaat langzaam beter tussen deze twee broedervolken”.

De Verenigde Staten, Ruland en de Europese Unie hebben de dooi in de betrekkingen tussen Turkije en Armenië toegejuicht. Maar net als in Turkije is er ook in Armenië sprake van grote verdeeldheid. Uit een peiling van de Armeense Sociologische Associatie blijkt dat ongeveer de helft van de bevolking tegen de protocollen voor normalisering is. Ongeveer 40 procent is er voorstander van. Opvallend is dat er wel een meerderheid voor het openen van de grens is: 48 procent voor en 41 procent tegen.

Gevorg Poghosian, de directeur van de Sociologische Associatie, zei dat de ogenschijnlijke contradictie tussen beide opinies  een weerspiegeling is van het oude wantrouwen dat er in Armenië heerst over Turkije. “Onze samenleving beschouwt Turkije als een vijand. Het is heel moeilijk om dat stereotype beeld te doorbreken. Er is een gebrek aan vertrouwen dat dit positieve proces een positief resultaat zal hebben”.

Reageren




*

Trouwstoet in Turkije eindigt vaak in chaos

‘Dit is mijn Istanboel niet meer’

Koerdische burgemeesters aan de kant gezet om ‘steun aan PKK’

Vakantietijd? Dat is werken op het land en naar koranles