Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Roken als een Turk’ is voorbij

20 jul
2009
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

nargile31Istanbul  – “Wat mag het zijn?”, vraagt de ober met een glazen waterpijp in de hand “appel, vanille of een andere smaak?”. De jonge Turkse man gebaart naar zijn vriend. “Geef mij maar met citroen en munt-smaak”, zegt deze.

Ze zakken weg in felgekleurde zitzakken op het terras van theehuis Kösbasi aan de Bosporus. Om hen heen zitten rokers van alle leeftijden aan de ‘nargile’. Deze ouderwets borrelende waterpijp, uit de tijd dat in Istanbul de sultans nog de scepter zwaaiden, geniet de laatste jaren een groeiende populariteit.

Hij hoort bij het exotische Turkije zoals dat op oriëntaalse schilderijen wordt afgebeeld. Maar Turkije is bezig met een spectaculaire moderniseringsslag en wil graag lid worden van de Europese Unie. Daarom heeft het parlement in navolging van de regelgeving in de EU een rookverbod ingesteld voor vrijwel alle gesloten ruimten.

Het verbod geldt al een jaar voor het openbaar vervoer, sportcentra, ziekenhuizen, op scholen en in culturele centra. Maar gisteren volgde de gevreesde D-day voor de horeca: het rookverbod is nu ook van kracht in alle bars, restaurants en traditionele theehuizen.

“Hier buiten gelukkig niet”, zegt Ugur Cebi, de manager van het Kösbasi waterpijptheehuis. “Wij hebben geen alcoholvergunning. Gasten komen hier alleen om thee, koffie of fris te drinken terwijl ze met vrienden gezamenlijk de waterpijp roken”. Hoe dat in de winter moet, weet hij nog niet.

“Waarschijnlijk met grote verwarmingselementen op het gedeeltelijk gesloten terras. Ik ben benieuwd hoe de politie de onduidelijke regels gaat interpreteren. Maar ik verwacht ook hier processen, net als in Nederland”.
Het rookverbod is een ware revolutie voor de Turken, die bekend staan als straffe rokers. In Europa spreekt men al eeuwen van ‘roken als een Turk’. Twee op de drie Turkse mannen rookt en ruim een vijfde van alle vrouwen. Roken maakt een man een man, vinden de Turkse macho’s. En een vrouw met een sigaret is sexy en modern, aldus veel seculiere vrouwen. Atatürk, hét voorbeeld van de moderne Turk, was een kettingroker. En Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk rookt twee pakjes Marlboro per dag.

Maar streng gelovige moslims zijn fel tegen roken. De wet is dan ook het gevolg van een persoonlijke kruistocht van premier Erdogan, een vrome moslim. Hij gaat niet zo ver als sultan Murad IV. Die kondigde in het begin van de zeventiende eeuw al een rookverbod af. Hij liep incognito door de straten van Istanbul en gaf opdracht iedereen te executeren die rookte.

Erdogan gebruikt modernere methoden. In 2003 kondigde hij een rookverbod af voor alle kabinetsvergaderingen en hij scheldt regelmatig zijn lijfwachten de huid vol omdat ze zo stinken naar nicotine. Hij noemt zijn oorlog tegen het roken ‘net zo belangrijk als de strijd tegen het terrorisme’ van de PKK. Zijn aversie tegen roken heeft nu geresulteerd in de wet voor een ‘wolkenloze lucht’.

In bepaalde opzichten is deze wet strenger dan in de meeste Europese landen en Turkije loopt ermee ver voorop in vergelijking met buurlanden als Iran, Syrië en Irak. In films op tv worden rokende sigaretten onzichtbaar gemaakt. Zelfs het weggooien van een peuk op straat is nu strafbaar.

Rokers klagen over het gebrek aan tolerantie van niet-rokers. Steeds meer Turken durven rokers nu terecht te wijzen, merkte Ceren, een studente.

“Toen ik bij een bushalte een sigaret opstak, zei een dame: ‘Wordt het geen tijd om te stoppen? Je gaat mijn leeftijd niet halen als je zo doorgaat. Je haar zal lelijk worden en je zal kanker krijgen. Vrouwen zouden niet naar rook moeten stinken, maar moeten geuren als bloemen’. Ik verontschuldigde me en zei dat ik echt wil stoppen, maar dat ik het al zo vaak heb geprobeerd”.

Of nu veel Turken volgens de ‘cold turkey’ methode ineens gaan stoppen met roken? “Daar geloof ik niks van”, zegt Yashar, een Koerdische venter onder de Galatabrug, die tabak en gerolde sigaretten per stuk verkoopt. “Ik blijf in ieder geval gewoon roken”. En de politie? “Ach”, zegt een andere Turkse roker “omkopen werkt hier altijd”.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch