Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Stop de Turkse censuur

19 mei
2009
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

2658521Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk moet de beklaagdenbank weer in. Dat heeft het hoogste hof van beroep in Turkije bepaald. De aanklacht dat de schrijver de Turkse natie had beledigd was terecht en een lagere rechtbank ging in de fout door geen grond voor vervolging te zien, aldus de magistraten.

Pamuk werd aangeklaagd op grond van het beruchte artikel 301 in het wetboek van strafrecht, dat een maximum gevangenisstraf van drie jaar in het vooruitzicht stelt voor ieder die schuldig wordt bevonden aan ‘het beledigen van de Turkse identiteit, de republiek en de staatsinstellingen’.

Pamuk werd aangeklaagd, omdat hij in 2005 tijdens een interview met een Zwitserse krant Turkije had gekritiseerd wegens het ontkennen van zijn historische verantwoordelijkheid voor ‘het vermoorden van 30.000 Koerden en een miljoen Armeniers’.

De zaak was een public relations nachtmerrie voor Turkije en koren op de molen van anti-Turkse krachten in Europa. Onder druk van de Europese Unie en het Turkse ministerie van Justitie werd de aanklacht niet ontvankelijk verklaard.

Het circus begint nu van voor af aan. Dat is te wijten aan het gebrek aan respect voor de vrijheid van meningsuiting bij de regering en de rechters.

Elk jaar worden tientallen journalisten, schrijvers, uitgevers, academici, Koerdische politici en activisten aangeklaagd op grond van het giftige artikel 301 dat de intolerantie in Turkije legitimeert. Die tolerantie voor intolerantie kan dodelijk gevaarlijk zijn. Dat bleek in 2007. Toen werd de Armeense hoofdredacteur Hrant Dink in koelen bloede vermoord door een Turkse nationalist, omdat hij het had gewaagd het afslachten van honderdduizenden Armeniers in 1915 ‘volkerenmoord’ te noemen.

Een jaar geleden zwakte het Turkse parlement artikel 301 af en kregen nationalistische aanklagers minder vrijheid om vrijdenkers voor het gerecht te dagen.

De Europese Unie had aangedrongen op het intrekken van artikel 301, maar daar durfde premier Erdogan niet aan uit angst voor kritiek van de nationalisten en stemmenverlies bij de verkiezingen. Het belangrijkste verschil met de oude tekst van 301 is dat de minister van Justitie toestemming moet geven voor het openen van een strafzaak en dat de maximum straf is teruggebracht van 3 naar 2 jaar.

Een slap compromis dat de vrijheid van meningsuiting op geen enkele wijze beter beschermt. Dat blijkt nu ook uit de cijfers. Sinds de wetswijziging heeft het ministerie van Justitie ruim 70 aanklachten wegens het ‘beledigen van de staatsinstellingen en de Turkse identiteit’ gegrond verklaard. Bovendien zijn er behalve artikel 301 nog steeds talrijke andere artikelen in het wetboek van strafrecht die de vrijheid van meningsuiting beknotten.

En de censors zitten niet stil. Enkele dagen geleden kwamen deze bekrompen geesten tot het oordeel dat drie werken van buitenlandse auteurs ‘geen literatuur’ zijn en daarom moeten worden verboden als ‘obsceen’. Een van die boeken is ‘De liederlijke avonturen van een jonge Don Juan’ van de Franse auteur Guillaume Apollinaire over het seksuele ontwaken van een jongeman.

Het bizarre oordeel van de ‘experts’ heeft gelukkig geleid tot een debat in sommige Turkse kranten. Diverse commentatoren vinden dat het de hoogste tijd is om het archaische instituut van staatscensors af te schaffen. Dat is een hoopvol teken. Langzaam maar zeker zijn er steeds meer liberale Turken die vinden dat censuur moet worden verboden en niet boeken.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch