Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

‘Turkse economie komt sneller uit de crisis’

7 mei
2009
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

ing-istanbulIn: FEM Business

Voor het Armeense kerkje Surp Takavor in Kadiköy, aan de Aziatische oever van de Bosporus, staan twee politieauto’s. Een zigeunervrouw die, net als elke dag, haar snijbloemen tegen de muur van het kerkje heeft uitgestald, gaat onverstoord verder met het schikken van haar ruikers. Turkse journalisten en fotografen staan opgewonden te praten. “Wat is er gebeurd?”, vraagt een voorbijganger. “Een Armeense ondernemer, die door de crisis zijn schulden niet meer kon betalen, kwam hier een kwartier geleden”, zegt een verslaggever. “Hij brandde een kaarsje, deed geknield een gebed en schoot zich een kogel door het hoofd.”
Deze wanhoopsdaad is een schokkend voorbeeld van hoe het bankroet van het casinokapitalisme ook in Turkije slachtoffers maakt. De zorgen om oplopende schulden, een record werkloosheid van ruim 15% en loonsverlagingen zijn op andere plaatsen eveneens zichtbaar.

Bedrijfskantines sluiten

Theehuizen hebben minder klandizie, omdat er zelfs wordt bezuinigd op een glaasje thee. Voor de kantoren van uitkeringsinstanties staan elke dag lange rijen werklozen voor een schamele uitkering van maximaal 530 lira (250 euro). Bij juwelierszaken is het ook druk. Turkse vrouwen verkopen massaal hun gouden armbanden en andere sieraden voor een tijdelijke aanvulling op de huishoudportemonnee. En traditionele, op elkaar gestapelde metalen lunchboxes met warme Turkse gerechten maken een comeback, omdat veel ondernemers bedrijfskantines sluiten.

Het truckerscafe van Beykoz, een buitenwijk van Istanbul, zit vol moedeloze mannen. “Ik heb al vijf maanden geen werk”, zegt chauffeur Selahattin Öztürk. Vorig jaar verdiende hij 1500 lira (715 euro) per maand. “Nu is er geen werk en geen geld”, zegt hij. “Zes dagen per week zitten we hier te roken, te drinken en te hopen dat het beter wordt. Ik krijg maar 700 lira per maand van de vakbond. Mijn schulden bij de banken lopen op via mijn credit cards. Hoe ik die moet terugbetalen weet ik niet.”

Volgens het Turkse Bureau voor Statistiek heeft 15,5% van de beroepsbevolking geen werk meer. Dat is ruim 3 miljoen mensen. Het werkelijke aantal werklozen is veel hoger. Nog zeker 2 miljoen Turken zitten zonder werk. Ze werkten in de grijze sector – waar geen premies en belastingen worden betaald – en daarom komen ze niet in aanmerking voor een uitkering. In totaal is zeker 27% werkloos, aldus Türk-Is, de grootste vakbondsfederatie van Turkije.

Premier Erdogan kon lang volgehouden dat Turkije minder hard zou worden getroffen door de internationale crisis, maar eerder deze maand bleek uit de cijfers dat ook Turkije harde klappen krijgt.

De banksector is gezond

Over het opvallende verschil met de rest van de wereld zegt Vincent van den Boogert, directielid van ING Turkije: “In Amerika en de West-Europese landen begon de crisis met de banken en daardoor kwam de reele economie fors in de problemen. In Turkije is het andersom. Hier zijn de banken echt gezond. Ze hebben de laatste grote crisis gehad in 2001. Toen zijn er strenge regels gekomen, onder andere voor kapitaalratio’s, die hier veel strenger zijn dan internationaal. Pas toen de reele economie wereldwijd werd geraakt, kreeg ook Turkije problemen, maar later dan andere landen. In het laatste kwartaal van 2008 daalde de productie met 6,2%. Ruim 4% daarvan kwam door het verkopen van voorraden.

De investeringen in de private sector zijn bijna opgedroogd. In Q1 van dit jaar gaan we ook slechte cijfers zien. Vorig jaar bleef de groei in Turkije beperkt tot 1,1% (terwijl er een groei van gemiddeld 6,8% was in de jaren 2002 tot 2007).  Dit jaar verwacht ING -3%, maar volgend jaar verwachten we een groei van 3,5% tot 3,9%. Wat betreft de handelsbetrekkingen, merken wij dat we de enige bank zijn met een sterk netwerk in Nederland en in Turkije. Ondanks de crisis ervaren wij zelfs toegenomen belangstelling.”

Export wordt zwaar getroffen

Vooral de exportgerichte sectoren zoals de auto-industrie, scheepsbouw, textiel, machinebouw en de toeleveringsbedrijven voor deze branches – ijzer- en staalindustrie en de kunststofproducenten – worden zwaar getroffen door de crisis. Sinds de herfst van vorig jaar is de productie in die sectoren afgenomen van 20%  tot 50%, aldus het Duitse onderzoeksbureau Germany Trade and Invest.

Ook in de bouw liggen veel projecten stil. De investeringen in de infrastructuur en energiesector blijven redelijk stabiel. De dienstensector heeft geen of amper last van de crisis. In het toerisme loopt het aantal boekingen niet terug; de Turkse Riviera blijft in trek als voordelige vakantiebestemming en Istanbul wordt steeds populairder als stedentrip. Daarnaast blijft het goed gaan met de ICT. De omzet van zowel hardware als software zal ook dit jaar groeien. Door de dalende prijzen van pc’s zal de afzet van computers blijven groeien, mede doordat steeds meer Turken internet gaan gebruiken. Ook de gezondheidszorg blijft groeien. Er komen steeds meer particuliere ziekenhuizen en de overheid betaalt vaker de behandeling en verpleging van ziekenfondspatienten in particuliere ziekenhuizen.

“Ik zie geen reden om weg te gaan uit Turkije”

Banken en verzekeraars deden het vorig jaar ondanks de crisis goed. Er werden netto winsten gemeld van 15% tot 45%. Dit jaar zullen de resultaten beslist minder zijn, onder meer door klanten die niet aan hun betalingsverplichtingen voor hun leningen kunnen voldoen. “Maar ik zie geen reden om weg te gaan uit Turkije”, zegt Coen van der Lubbe, CFO van Eureko Sigorta in Istanbul. “De verzekeringsmarkt heeft net als de rest van de Turkse economie een enorm groeipotentieel. Eureko wil in Turkije verder uitbreiden en daar slagen we heel goed in. Bij voorbeeld met vernieuwende producten als reisverzekeringen via een pinautomaat. Zo ver is Nederland nog lang niet. We begonnen ermee in oktober vorig jaar. En binnen een paar maanden zaten we op 80.000 polissen.”

Ook ING gaat voor de lange termijn

Ook ING Turkije kijkt vooral naar de lange termijn. Vincent van den Boogert: “ING begon na de overname van de Oyak bank in 2007 met een marktaandeel van bijna 4%. Dat wilden we aanvankelijk binnen drie tot vier jaar verdubbelen, maar die termijn is niet heilig. De crisis is mede ontstaan door het najagen van korte termijndoelstellingen. Het is belangrijker om gecommitteerd te zijn en te laten zien dat je geen ‘hot money’ bent. We zijn hier gekomen om te blijven en dat betekent investeren. Ook dit jaar openen we nieuwe kantoren. Als onderdeel van ING moeten wij meedoen aan het wereldwijde kostenreductieprogramma. Onze bijdrage bestaat er uit dat we in Turkije ons tempo van investeren aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. Sommige concurrenten zijn zelfs gestopt met adverteren. Ik ga gewoon door met nieuwe campagnes”.

Afname buitenlandse investeringen

De buitenlandse investeringen zullen dit jaar een flinke teruggang te zien geven. Tussen 2005 en 2008 ontving Turkije $ 66,2 miljard aan buitenlandse investeringen. Bijna 20% daarvan kwam van in Nederland geregistreerde ondernemingen. Daarmee was Nederland de grootste investeerder in Turkije. Analisten verwachten voor dit jaar hooguit $5 miljard aan FDI.

De belangstelling voor Turkije is in Nederland relatief laat ontstaan, maar is wel gelijk groot geworden, constateert Van den Boogert. “Ik woon vlakbij de Britse school in Istanbul en ik zie het aantal expats uit Nederland alleen maar toenemen.”

De ING-directeur verwacht in de tweede helft van dit jaar een licht herstel. En in 2010 en 2011 zal de Turkse economie volgens hem sneller uit de crisis komen en harder groeien dan de andere opkomende markten.
Waarom? “Turkije is nog steeds sterk gepositioneerd. Er is een jonge, goed opgeleide bevolking; de strategische ligging van het land; lage kosten; een grote afzetmarkt; en een gezonde banksector. Bovendien is de flexibiliteit hier hoger dan in veel andere landen. Er wordt hard gewerkt. Iedereen is heel ambitieus. De kinderen moeten bij voorkeur naar een particuliere school als het kan. Er is een enorme drang in het volk om het beter te krijgen, voor jezelf, voor je kinderen. Dat vind ik prachtig.”

Reageren




*

Gestorven voor een handvol steenkool

Megalomaan vliegveld met Hollands tintje

Erdogan krijgt zijn zin: nieuwe verkiezingen in Istanbul

‘Ik vocht tegen Assad, nu repareer ik mobieltjes’