Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Dringen in de couveuse

21 feb
2009
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Bij de geboorte, negentien dagen geleden, gaven zijn ouders hem de naam Kilic (zwaard). Een populaire, stoere naam voor Turkse jongens. Een naam die militaire heroiek en kracht uitstraalt. Maar van kracht is voorlopig nog geen sprake.

Baby Kilic is een zwak en zielig hoopje mens in een couveuse. Zonder kunstmatige ademhaling, voeding, vocht en medicijnen zou hij niet overleven. Hij was pas 23 weken toen hij ter wereld kwam en had een extreem laag geboortegewicht van 400 gram. Zijn iele lichaampje is nauwelijks groter dan een volwassen hand en zijn huidje is bijna doorschijnend. Hoewel de temperatuur constant op 37 graden wordt gehouden, lijkt hij het koud te hebben. Behalve een veel te grote luier ligt hij naakt in het kastje. Aan zijn handjes, voetjes en mond zitten plastic slangetjes geplakt. Elektroden op het lichaampje van de zuigeling zijn verbonden met een bewakingsapparaat. Rondom hem is tegen zijn huid een molton dekentje als een soort zwembandje gedrapeerd.  “ Zo krijgt hij enigszins het gevoel dat hij nog in de baarmoeder zit ”, zegt dr. Zeynep Inci, hoofd van de neonatologische intensive care afdeling van het Capa Academisch ziekenhuis in Istanbul.
De moeder van baby Kilic komt binnen en loopt naar de couveuse. Met haar vingers aait ze haar zoon over zijn beentje dat zo dun is als haar pink. Ze spreekt hem lieve woordjes toe, maar haar gezichtuitdrukking is vol zorg.
Verpleegkundigen knikken haar bemoedigend toe en controleren de monitoren. Ze observeren de lichaamstaal van de pasgeborenen. Lusteloosheid of extreme beweeglijkheid kunnen duiden op verhoogde bloeddruk of een verhoogde hartactie. De baby’s krijgen hier constante, toegewijde zorg. “ Maar het aantal verpleegkudigen is te laag”,  zegt dr. Inci. “ Er zijn gemiddeld maar vier verpleegkundigen voor de 15 patientjes in de couveuses ”.

“ Het is vermoeiend werk ”, geeft verpleegkundige Funda Eken toe. De luchtvochtigheidsgraad en de omgevingstemperatuur zijn hier hoger dan op andere afdelingen in het ziekenhuis. Dat is noodzakelijk voor de zwakke en zieke zuigelingen wanneer ze uit de warme couveuses worden gehaald voor de controle van hun vitale functies met echo- en röntgenapparatuur. Het is ook extra vermoeiend voor de verpleegkundigen op de afdeling, die de baby’s regelmatig moeten temperaturen en hun luiers moeten verschonen.

“ Het aantal collega’s dat afhaakt met een burn out is hoog ”, zegt verpleegkundige Funda Eken. “ Er is gewoon sprake van onderbezetting. Voorheen werkte ik bij de kinderafdeling op intensieve zorg. Hier zijn het allemaal prematuurtjes. Je moet extra voorzichtig zijn en ze constant in de gaten houden. ”  Acht uur is haar normale werkdag. “ Maar wanneer je nachtdienst hebt, draai je 16 uur. Je begint om 4 uur ’s middags tot 8 uur ’s ochtends. Onderbezetting is een chronisch probleem in de Turkse ziekenhuizen. En een van de belangrijkste redenen dat de babysterfte in Turkije vele malen hoger is dan in de Europese Unie. Hoewel het overlijden van zuigelingen tijdens en na de bevalling de laatste decennia dramatisch is gedaald van 19 per honderd in 1960 tot 2,17 per honderd in 2007, blijft het vier maal hoger dan het gemiddelde in de EU, waar het 0,5 per honderd is.

De meeste ziekenhuizen hebben geen gespecialiseerde couveuse-afdelingen zoals in het Capa Academisch ziekenhuis in Istanbul. Prematuurtjes en baby’s met hartafwijkingen of andere ernstige complicaties worden vaak vervoerd naar grotere ziekenhuizen in Ankara, Izmir of Istanbul. Het transport van zulke fragiele baby’s verhoogt het risico dat ze voortijdig overlijden.

Hoewel de overheidsbegroting voor gezondheidszorg in 2008 groeide met 25 procent – van 9,4 miljard euro naar 11,7 miljard euro – en er steeds meer particuliere ziekenhuizen worden geopend die lijken op vijf sterren hotels met een zorg van wereldklasse, was vorig jaar een jaar om snel te vergeten. “Niet alleen wegens het grote aantal corruptiezaken dat aan het licht kwam maar ook wegens het groeiend aantal geweldsdelicten tegen artsen en verpleegkundigen ”, aldus Önder Kahveci, de voorzitter van de vakbond voor verplegend personeel.
“ Het ergst was echter dat er niet minder dan 62 pasgeborenen overleden in ziekenhuizen in Izmir en Ankara ”, zegt Kahveci.

In Izmir stierven in een ziekenhuis binnen een etmaal dertien prematuur geboren baby’s doordat de infuusvloeistof besmet was met bacterien. Een paar maanden eerder was het nog erger op een couveuse-afdeling in de hoofdstad Ankara: in het Dr. Zekai Tahir ziekenhuis stierven 27 baby’s kort na de geboorte, eveneens door infecties. Het schandaal haalde alle voorpagina’s en nieuwsuitzendingen. Turkije was geschokt, want de pasgeborenen stierven niet in het armoedige en onderontwikkelde oosten van het land, maar in de hoofdstad en in de havenstad Izmir; toonbeelden van het moderne Turkije. De zuigelingen overleden in twee van de modernste ziekenhuizen.

Önder Kahveci van de vakbond zegt dat ‘de medische staf niets valt te verwijten’. Volgens hem is er een alarmerend gebrek aan gekwalificeerd medisch personeel in de Turkse gezondheidszorg, zijn de ziekenhuizen overvol en wordt er te weinig door de regering geinvesteerd in kraamzorg en in faciliteiten voor de geboorte en nazorg van baby’s. “We hebben veel te weinig verpleegkundigen, vroedvrouwen en couveuses. De internationale norm is dat een verpleegster de zorg op zich neemt van een couveusebaby. In Turkije is de verhouding een op zeven.”

Onderbezetting wat personeel betreft, een gebrek aan voldoende medische apparatuur en een te groot aantal patienten per ziekenhuis zijn oude problemen. Die zijn nog verergerd door het besluit van de regering in juli 2008 dat ziekenhuizen voortaan alle patienten die zich melden moeten behandelen. Ziekenhuizen worden sindsdien overspoeld met patienten. Artsen hebben inmiddels zeventig tot tachtig patienten per dag.
De dodelijke infecties die de 27 baby ’s opliepen in Ankara waren te wijten aan het nieuwe beleid van de regering, aldus Özdemir Aktan, voorzitter van de vereniging van artsen in Ankara. Uit onderzoek bleek dat in elk van de couveuses drie baby’s lagen.

Gemiddeld worden er per jaar 1,4 miljoen kinderen geboren in Turkije. Er zijn 1532 couveuses beschikbaar. Minimaal zouden er 5000 moeten bijkomen om aan de behoefte te kunnen voldoen.

Om de toevloed naar ziekenhuizen in te dammen is in 21 steden een proef gestart met huisartsenpraktijken, tot nu een onbekend fenomeen in Turkije. Het opbouwen van een eerstelijnsgezondheidszorg zal echter tijd kosten. Nog moeilijker zal het zijn om het gedrag van de patienten te veranderen. Die zijn gewend om meteen een gespecialiseerde arts in een ziekenhuis te raadplegen, want ze willen de kwalitatief hoogste zorg.

Dat de modernisering van de Turkse gezondheidszorg ook leidt tot ongewenste ontwikkelingen kwam eind vorig jaar wel op een heel gruwelijke wijze onder de aandacht van het grote publiek. Het ging om een horrorverhaal uit Turkse verloskamers waar twee baby’s tijdens keizersnedes werden onthoofd.

De hoogzwangere Selma Usul werd naar het staatsziekenhuis in de stad Nazili gebracht toen haar weeën  begonnen. Omdat er geen enkel probleem was met de zwangerschap besloot de verloskundige tot een natuurlijke bevalling. De baby, een meisje van tien pond, was na diverse persweeën  al met haar hoofdje buiten het lichaam van de moeder, maar het lichaampje kwam vast te zitten in het geboortekanaal.

Daarop besloot de verloskundige tot een keizersnede. Tijdens de spoedoperatie slaagden de artsen er niet in de baby te redden. De ouders zagen dat hun kind was onthoofd.

Ook Mevlüde Tezcan in Tokat beleefde een nachtmerrie. Zij beviel van haar derde kind, een jongentje. Nadat het hoofdje al was geboren, ontdekte het medische team dat de baby meer woog dan verwacht.  “ We schakelen onmiddellijk over op een keizersnede ”, zo hoorde de moeder de verkoskundige zeggen. “ Daarna herinner ik me niets meer ”, aldus Mevlüde. “ Ik heb een aanklacht ingediend. Ik wil dat de schuldigen worden gestraft, want wat mij is overkomen mag geen enkele moeder meer overkomen.” De medische staf verklaarde later dat de baby was onthoofd om het leven van de moeder te redden.

De populariteit van bevallingen via een keizersnede is in Turkije fors toegenomen. Verdrievoudigd in tien jaar van 14 procent tot 42,5 procent, terwijl het in Nederland amper 15 procent is. En uit een onderzoek uit 2004 bleek dat het percentage in particuliere ziekenhuizen toen al op 86 lag.

Gülseren Aytekin (30), manager in Istanbul van buizenfabrikant Van Leeuwen Stainless, is een van de groeiende groep jonge vrouwen die gebruik maken van deze pijnloze methode.  “ Ik was in een particulier ziekenhuis en wilde een natuurlijke bevalling. Uiteindelijk is er tijdens de weeën, op mijn dringend verzoek, toch overgegaan op een keizersnede ”, aldus Gülseren, die vorige zomer beviel van haar eerste zoon Mehmet Nazim. “ Veel van mijn vriendinnen hebben ook een keizersnede gehad, sommigen besloten daartoe al op voorhand, anderen tijdens de bevalling.”

Het Turkse ministerie van Gezondheid is geschrokken van explosieve groei van keizersnedes en de kosten. De minister vaardigde enkele maanden geleden nieuwe richtlijnen uit. Van nu af aan mogen er in academische ziekenhuizen niet meer dan 20 procent van alle geboorten via een keizersnede tot stand komen en in andere ziekenhuizen niet meer dan 15 procent. Staatsziekenhuizen die zich daar niet aan houden, worden gekort op hun toegewezen budget. Bovendien zal er dan gesneden worden in de salarissen van de verloskundigen.

Turkije heeft nog een lange weg te gaan om problemen in de gezondheidszorg op te lossen. Maar de hoge babysterfte kan snel drastisch omlaag, zegt de 62-jarige activiste Canan Göztepe.  “ Het grootste probleem is de groeiende populariteit van vruchtbaarheidsbehandelingen als ivf en het gebrek aan regelgeving om meerlingenzwangerschappen in te perken. Vrijwel standaard besluiten artsen en aspirant ouders om meer dan twee bevruchte embryo’s terug te plaatsen in de baarmoeder. In een geval was er zelfs sprake van zeven! Alle zeven prematuurtjes overleden.”

Mode-ontwerpster Göztepe voelt zich sterk betrokken bij de strijd tegen de babysterfte.
“  Ik verloor mijn twee dochtertjes tijdens en vlak na de geboorte. Dat is nu 25 en 27 jaar geleden”, zegt ze.  “ Het is nog steeds pijnlijk om erover te praten.”  Begin 2008 richtte ze de stichting  ‘El Bebek Gül Bebek’ op, wat zoiets betekent als ‘Lieve Baby, Lachende Baby’.  De stichting draagt inmiddels een groot deel van de kosten voor 150 baby’s van arme ouders. Haar belangrijkste wens?  “ De bouw van een ziekenhuis voor moeders en baby’s waar de zorg gratis is. En ik hoop dat de minister eindelijk een maximum stelt aan het aantal terug te plaatsen embryo’s om een halt toe te roepen aan het hoge aantal sterfgevallen van baby’s ” .

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch