Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Voetbaldiplomatie opent deur voor dialoog

6 sep
2008
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Armenie zoekt toenadering tot Turkije

Jerevan – De hoofdstad van Armenie lijkt een grote bouwput. Hijskranen domineren de skyline van Jerevan. Overal is het geluid te horen van pneumatische boren, slijptollen en het geknetter van lasapparatuur.

Verwaarloosde, grauwe flats en kantoren uit het Sovjet-tijdperk vallen onder slopershamers en maken plaats voor vijfsterren hotels, casino’s, appartementen en dure winkels met merkkleding.

Roestige Russische Lada’s zijn nog steeds het vervoermiddeel van de meeste Armeniers, maar er rijden ook opvallend veel fonkelnieuwe BMW’s, Mercedessen, Hummers en luxe terreinwagens.

Ook het oude Hrazdan voetbalstadion krijgt een grondige opknapbeurt. De verrotte banken op de tribunes zijn gesloopt en worden voorzien van moderne plastic kuipstoeltjes in de nationale kleuren van Armenie: rood, blauw en perzik oranje/geel. Op het middenveld werken klusjesmannen kale plekken weg met verse graszoden. ‘Ruim 2 miljoen dollar hebben we uitgetrokken voor de renovatie’, zegt Tamara Sarkisian van de Hrazdan Holding die het stadion exploiteert.

De voetbalarena moet vandaag tip top in orde zijn voor een bijzondere wedstrijd en een bijzondere hoge gast. Vanavond speelt het nationale team van Armenie voor het eerst in de geschiedenis tegen het elftal van aartsvijand Turkije. De eerste kwalificatiewedstrijd voor het WK van 2010 in Zuid-Afrika in de groep waarin ook Eurpees kampioen Spanje is ingedeeld. Het belooft een emotioneel geladen duel te worden met veel fluitconcerten voor de Turken en mogelijk anti-Turkse spandoeken.

Desondanks heeft de Turkse president Abdullah Gül besloten de wedstrijd temidden van de Armeense supporters te bekijken. Dat is een moedig besluit. Hij doorbreekt daarmee een politiek taboe, omdat Turkije en Armenie geen diplomatieke betrekkingen hebben. Turkije houdt de grens met Armenie sinds 1993 op slot en de relatie is al jaren benden het vriespunt.

President Serge Sarkisian van Armenie nodigde Gül begin juli uit voor de wedstrijd. Net als de ping-pong diplomatie in de jaren 70 de relaties tussen Amerika en China ontdooide, hoopt nu ook Armenie sport te gebruiken als diplomatiek smeermiddel.

Ankara had twee maanden nodig om het dilemma van alle kanten te bestuderen. Als Gül weigerde te gaan, zou dat het negatieve imago van Turkije bevestigen: een groot, economisch sterk en militair machtig land dat het kleine, arme Armenie intimideert en straft met een gesloten grens en nog steeds weigert de Armeense genocide te erkennen. Als hij ondanks de veiligheidsrisico’s wel zou gaan, zou dat Turkije veel goodwill opleveren. En het kan tot een dialoog leiden over alle bilaterale problemem, inclusief het netelige conflict over de Armeense enclave Nagorno Karabach in Azerbeidzjan.

Turkije heeft uit solidariteit met zijn etnische broeders in Azerbeidzjan sinds de oorlog over Karabach (1991-1994) Armenie economisch geisoleerd en gepasseerd als het ging om belangrijke regionale econmische projecten, zoals de oliepijpleiding van Azerbeidzjan naar Turkije. Maar dit sanctiebeleid heeft er niet toe geleid dat Armeense troepen zich hebben teruggetrokken uit de bezette gebieden in Azerbeidzjan. ‘Het sluiten van grenzen is niet de meest effectieve manier om problemen op te lossen in de 21ste eeuw’, zegt politicoloog Hovhannes Nokoghosian in Jerevan. ‘Het wederzijds gebrek aan vertrouwen kan alleen worden opgeheven met dialoog en samenwerking’.

Het onofficiele, maar symbolisch uiterst belangrijke bliksembezoek van president Gül vandaag aan Jerevan, is een logisch vervolg op het voorstel van Turkije om een Stabiliteitspact voor de Kaukasus op te richten. En dat past op zijn beurt in het nieuwe, assertieve buitenlandse beleid dat Turkije sinds 2002 voert onder leiding van premier Erdogan en Abdullah Gül. De kern van dat beleid wordt samengevat in de slogan ‘geen enkel buurland is een vijand van Turkije’. Daarmee neemt de regerende AK partij afstand van de traditionele xenofobische kijk op de wereld, die Turkse kinderen op school krijgen ingeprent met het gezegde ‘de enige vriend van een Turk is een Turk’.

Tüsiad, het grootste werkgeversverbond in Turkije, heeft deze week een verklaring uitgegeven waarin het bezoek van Gül en het initiatief voor een Stabiliteitspact voor de Kaukasus worden toegejuicht. De oorlog tussen Rusland en Georgie toont duidelijk de noodzaak aan voor een uitbreiding van het Turkse buitenlandse beleid op een ‘multi-dimensionale manier’, aldus Tüsiad. Het feit dat Armenie ook is uitgenodigd voor het Stabiliteitspact noemt Tüsiad een bemoedigende stap om de Kaukasus te stabiliseren en de energieroutes te beschermen.

De oorlog tussen Rusland en Georgie bewijst dat de zuidelijke Kaukasus etnisch een van de meest gefragmenteerde en explosieve regio’s is. Turkije wil als enige Navo-staat een stabiliserende rol spelen in dit geostrategisch belangrijke gebied voor de olie- en gastoevoer naar Europa.

Vartan Oskanian, voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Armenie, wijst op de urgentie en het grote belang van een Stabiliteitspact. Het kan echter alleen slagen als er ‘serieuzer, langduriger en met meer politieke commitment’ aan wordt gewerkt. Haast is geboden, want Azerbeidzjan dreigt steeds luidruchtiger met oorlog om de enclave Karabach te ‘bevrijden’. En het spendeert steeds meer van zijn oliedollars aan wapens om die dreiging kracht bij te zetten. In het begrotingsjaar 2004-05 werd er 51% meer voor defensie uitgegeven en in 2006 was er nieuwe groei van 82%. Inclusief nieuwe artillerie, tanks, raketlanceerders en F-15 en MiG-29 gevechtsvliegtuigen.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch