Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Turkije voor gevorderden: ‘wilde Oosten’

19 apr
2008
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Voor ondernemende reizigers heeft het oostelijke deel van Turkije verrassend veel te bieden. Op 2100 meter hoogte: het 18de-eeuwse paleis van Ishak Pasha bij Dogubeyazit met spectaculair uitzicht.

Na twee uur vliegen, vanaf Istanbul in oostelijke richting en al 1200 kilometer in Azië, maakt de stad die opdoemt een Europese indruk. Veel oude huizen in het slaperige provinciestadje Kars hebben een onmiskenbaar Baltisch uiterlijk.

Met dank aan de Russen, die hier de baas waren van 1878 tot 1918. Ze huurden een Nederlandse architect in die het rechthoekige stratenplan ontwierp en gebruikten het indrukwekkende, eeuwenoude fort bovenop de heuvel om het gebied militair onder controle te houden. Sultan Suleiman de Prachtlievende, een van de talloze heersers, liet het in 1548 restaureren.

Kars, genoemd naar het gelijknamige riviertje, is ongetwijfeld een van de meest vergeten stadjes in Turkije. Ten onrechte. Kars is een goed vertrekpunt voor een reis door het ‘wilde oosten’ van Turkije. De landschappen zijn hier mysterieus en variëren van heuvelachtig tot ruig berggebied.

Resten van de bloedige, recente geschiedenis en oude beschavingen zijn er in overvloed. Dorpjes en stadjes hebben een exotische charme. De inwoners – van Turkse, Koerdische en Kaukasische origine – zijn vriendelijk en gastvrij. En het is heerlijk om tijdens de ontdekkingsreis niet voor de voeten gelopen te worden door drommen andere toeristen.

Het stoffige garnizoensstadje Kars met officiersverblijven, soldatenbarakken en exercitievelden is ook de plaats waar de Russische dichter Poesjkin verbleef en de roman Sneeuw van Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk zich afspeelt.

Tot de deportaties en massamoorden van weerloze Armeense mannen, vrouwen en kinderen door Turkse en Koerdische bendes in 1915 en 1916 lag Kars in het Armeense hartgebied. Overal zijn nog littekens van die tragedie te vinden. Zoals de verwaarloosde, ruim duizend jaar oude kathedraal van de Heilige Apostelen. Het godshuis zit op slot en is overwoekerd door onkruid.

Op zo’n 45 kilometer ten oosten van Kars ligt de spookstad Ani, eens een metropool waar ruim honderdduizend mensen woonden. In 1319 verwoestte een aardbeving de stad. De gedeeltelijk ingestorte kerken zijn nog altijd indrukwekkend. Het gezang van enkele leeuweriken is het enige dat de stilte op de vlakte doorbreekt. De spookstad eindigt bij een ravijn waar de rivier Arpacay de grens markeert met Armenië.

Bij het verlaten van Ani wenkt een oud vrouwtje met plakken gedroogde koeienpoep onder de arm naar de onbekende reizigers. Binnen vijf minuten is er verse thee met warm pitabrood en zelfgemaakte kaas. Ze laat de gasten niet gaan voor ze geproefd hebben van haar zelfgedroogde erik (pruimen).

Via Tuzluca met zijn zoutgrotten gaat de provinciale weg zuidwaarts richting Idir. Een overnachting daar is aanbevolen, om de volgende dag voor het ochtendgloren op weg te gaan naar het dorp Aralik. Het is de beste tijd en locatie om foto’s te maken van de legendarische berg Ararat, waarop volgens het zondvloedverhaal in het Oude Testament de ark van Noach vast kwam te zitten.

Het spectaculaire beeld wordt enkele uren na zonsopgang aan het oog onttrokken, doordat zich door de warme zonnestralen op de sneeuw wolken vormen.

In dit oudtestamentische landschap, dat door de moderne tijd lijkt te zijn overgeslagen, duikt opeens een stadje op dat nog maar zeventig jaar oud is: Dogubeyazit. Het werd uit de grond gestampt nadat het even verderop gelegen oorspronkelijke bergdorp Beyazit werd verwoest tijdens de Koerdische opstand van 1928-’30.

Dogubeyazit ligt dichtbij de grens met Iran en daarom is er in de bazaar veel goedkope smokkelwaar te vinden, van Koreaanse elektronica tot sieraden. De levendige handel en de talloze mannen en vrouwen in islamitische, Koerdische en moderne westerse kledij dragen bij aan het exotische straatbeeld.

Er is ook schreeuwende armoede, zichtbaar aan de vele venters en bedelende oude vrouwen. Een taxichauffeur wijst op een tuin buiten het stadje, waar achttien Koerdische leiders van de opstand in 1928 werden opgehangen. ,,Hier in de buurt had PKK-leider Öcalan zijn eerste samenkomst met dorpelingen.”

Spectaculair is het op 2100 meter hoogte gelegen paleis van Ishak Pasha. Het werd gebouwd in de 17de eeuw door een dynastie van plaatselijke krijgsheren en lijkt wat de uitbundige decoraties betreft op de keizerlijke paleizen van Istanbul en Isfahan. Toeristen hebben een schitterend uitzicht op de bergen en de aan hun voeten liggende vallei.

Eenzelfde soort ervaring volgt na het beklimmen van de burcht van de stad Van – eveneens geheel nieuw, nadat de stad na de Armeense opstand in 1915 door de Turken werd vernietigd, en de bewoners werden uitgeroeid.

Dat deze oostelijke grensstreek nog steeds het ruigste deel van Turkije is, wordt duidelijk tijdens de controles door de zwaarbewapende paramilitaire politie bij de vele wegversperringen van Van, via Yüksekova naar Semdinli. Toeristen zijn hier op de slingerende wegen van het adembenemende hooggebergte een zeldzaamheid en de meeste Turken raden iedereen af deze streken te bezoeken wegens de guerrillaoorlog tussen het Turkse leger en Koerdische rebellen.

Gevaar dreigt er echter zelden. De schermutselingen spelen zich meestal af in de bergen, over een uitgestrekt terrein en hebben een lage frequentie. Avontuurlijke toeristen zijn in ‘het andere Turkije’ verzekerd van een fascinerende ontdekkingsreis.

Reageren




*

Dordtse Deniz mag al een jaar Turkije niet uit: ‘Ik hoop op vrijspraak’

Duizenden Turken beboet voor roken in auto, maar aantal rokers neemt nauwelijks af

Horendol van ongevraagde verkooptelefoontjes

Animo mkb-ondernemers voor Turkije daalt dramatisch