Blog

Slenteren door de achterafstraatjes van oude wijken is een van mijn favoriete bezigheden in Istanbul. Altijd verbaas ik me er weer over hoeveel zwerfkatten je hier tegenkomt. Meestal goed doorvoed. Niet van die magere of zieke scharminkels aan wie de hardheid van het leven op straat af te lezen is. De zwervers zien er slechter uit.

Straatkatten zijn relaxed en gaan hun eigen gang. Ik heb de indruk dat ze veel van de negatieve energie en agressie van deze wereldstad absorberen. Ze liggen vaak op de omheiningsmuur van de Grieks-orthodoxe Aya Triada kerk, in de buurt van open afvalcontainers en tegenover het eenvoudige restaurantje Yildiz Köfte.

 Ik zie ze in de moderne winkelstraat Bahariye Caddesi rondlopen of  het winkelend publiek observeren. Ze houden zich ook graag op in het kunstenaarssteegje dat leidt naar de communistische theetuin van het Nazim Hikmet cultuurcentrum. Of vlakbij mijn kapper Yüksel, niet ver van het Kervan cafe, dat bekend staat om zijn smakelijke ‘Kumpir’ (gepofte aardappel met een mengsel van mais, augurkjes, olijven, erwtjes, kaas, mayonaise en ketchup). Een lingeriewinkeltje van twee ongetrouwde oude dames die heel erg van Atatürk houden, is ook een populaire hangplek voor poezen.

In de islamitische cultuur is het houden van huisdieren ongebruikelijk. Honden worden door praktiserende moslims gezien als onreine dieren. Katten kunnen echter rekenen op de hulp en liefde van de moslims, omdat de profeet Mohammed van katten hield. Volgens een bekend verhaal wilde de profeet op een dag gaan bidden. Zijn lievelingskat Muezza lag op de mouw van zijn mantel te slapen. Hij vond het zielig om zijn kat te storen, en besloot daarop zijn mouw af te knippen. Ook dronk hij van hetzelfde water als de kat en liet hem vaak op zijn schoot liggen wanneer hij tot de gelovigen sprak.

Geen wonder dus dat ik overal brokjes, bakjes water, of schaaltjes melk zie bij voordeuren van appartementen, winkels, kantoren en moskeeën. Met dank aan de profeet Mohammed. Slim is het ook, die liefde voor katten. Want al die straatkatten zorgen ervoor dat er opvallend weinig ratten zijn in Istanbul.

De bedoeling is dat jonge moslims en moslima’s met ‘Salamworld’ worden beschermd tegen vulgaire en zondige content, zoals die volgens de initiatiefnemers op Facebook te vinden is. “We willen niet dat onze jongeren allerlei ideeën tot zich nemen waarmee ze niet vertrouwd zijn”, zegt de islamitische ondernemer Abdulvahed Niyazov,  een van de eigenaars van de nieuwe site.

Beelden, opvattingen en levensstijl die in de ogen van de investeerders ‘haram’zijn, zullen worden geweerd van de site. Het Arabische begrip ‘haram’ betekent onrein, verboden. Het gaat in de islam zowel om handelingen als producten. Diverse erotisch getinte of van christelijke symbolen doorspekte video’s van Madonna worden bijvoorbeeld als zondig beschouwd en zullen op de site niet toegelaten worden. Er zal door de moderators van allerlei censuur worden toegepast om te voorkomen dat de moslimjongeren in aanraking komen met de ‘verderfelijke’ invloed van de westerse cultuur van genieten en maximale individuele vrijheid. De strenge sociale controle die typerend is in veel islamitische landen, zal ook voor de site gelden.

Moslims en hun waarden zijn ondervertegenwoordigd op internet, aldus ondernemer Niyazov uit Siberië. “We willen met Salamworld geen internetmoskee creëren maar een omgeving die ‘halal’ (rein) is voor moslims”. Ook de advertenties op de site zullen moeten voldoen aan islamitische criteria van wat toegestaan is. Het gaat niet om een dating site, maar om een platform om de islamitische cultuur en erfgoed te promoten.

Het hoofdkwartier van het islamitische ‘Facebook’ wordt gevestigd Istanbul. De site, in acht talen, wordt in juli gelanceerd.

Ik ben boos. Boos over de plannen van de stadsbestuurders om het kleine Gezi Park naast het Taksimplein te vernietigen. En het raakt me nog meer dat niet één Istanbuls raadslid tégen de plannen heeft gestemd. Zelfs de afgevaardigden van oppositiepartij CHP niet, een partij die claimt progressief en sociaal-democratisch te zijn. Zelfs zij gingen akkoord met de vernietiging van dat kleine stukje openbaar groen in Taksim.

Het is allemaal onderdeel van het ‘Taksim project’, dat het plein, is de bedoeling, voetgangersvriendelijker moet maken. Ja, Taksim Plein is een nachtmerrie als je haast hebt en niet voor de verkeerslichten wilt wachten. Maar de Osmaanse kazerne , die in 1940 werden afgebroken, herbouwen op de plek waar nu een park is? Waanzin! Creatieve, cynische stedelijke planners die de wet misbruiken om een historisch gebouw (kazerne) te beschermen dat er niet eens is!

De autoriteiten proberen demonstranten en bezorgde burgers gerust te stellen door te zeggen dat de kazerne zal worden ingericht als cultureel centrum. Zijn er niet genoeg historische gebouwen in Istanbul waar je een cultureel centrum van kunt maken? Ik heb in ieder geval meer dan genoeg lege en verwaarloosde Osmaanse gebouwen gezien die voor dat doel gebruikt kunnen worden.

‘Taksim Platform’, een groep architecten, ambtenaren, leden van maatschappelijke organisaties en bezorgde burgers, probeert het bewustzijn over de negatieve effecten van dit project te verhogen.

Toen ik dat meldde op twitter, kreeg ik niet alleen steun, maar ook kritiek. ‘De Turkse regering vernietigt niet ons groen maar herbouwt onze geschiedenis!’, zei iemand. En: ‘Sorry hoor, maar heb je enig idee wat er ‘s nachts gebeurt in Gezi Park? Het is niet veilig daar, maar gevaarlijk’.
Als het in het park niet veilig is ‘s nachts, dan moeten de gemeente en de politie daar wat aan doen. Het kan geen reden zijn heel het park om zeep te helpen!

Je kunt het kleine Gezi Park niet vergelijken met grote broers in het buitenland: Central Park in het hart van Manhattan of met Hyde Park in Londen. Maar het is een gezellige oase voor jonge moeders met kinderen, ouderen die wat kletsen en Turkse koffie of thee drinken, en anderen die even willen ontsnappen aan het constante lawaai van de stad. Dit park, zoals alle parken, is een essentieel onderdeel van het stedelijke leven.

Wat houdt het Taksim Project in?

Het idee is dat er enorme taluds worden geconstrueerd – tien meter diep en honderd meter lang – die naar ondergrondse tunnels leiden, waarmee het verkeer onder Taksim Plein door wordt doorgeleid. De taluds komen op zeven punten dichtbij het plein, zoals bij Gümüşsuyu, Sıraselviler, Mete, Tarlabaşı, en Cumhuriyet Boulevard. Er komen hoge betonnen muren, en de bestaande trottoirs langs de boulevards worden getransformeerd tot ‘servicestraten’. De bomen die er nu nog staan, worden gekapt. En het wordt moeilijker om Taksim Plein te voet te bereiken.

Taksim Plein, met Gezi Park op de achtergrond. (foto: Slawomira Kozieniec, klik om te vergroten)

Ben ik tegen de reconstructie van het plein? Nee. Maar zoals bij elk project dat de openbare ruimte aangaat en dat wordt gefinancierd met belastinggeld van burgers, moeten de burgers worden geïnformeerd én geconsulteerd. Taksim Plein wordt nooit een Venetiaans San Marco of een Rode Plein. Maar het kan wél worden verbeterd en voetgangersvriendelijker worden gemaakt zonder het Gezi Park te vernietigen. Er zijn genoeg architecten in Istanbul die het park zo kunnen transformeren dat het aan moderne standaarden voldoet.

Ik moet toegeven dat opeenvolgende burgemeesters hun best hebben gedaan de kwaliteit van leven in Istanbul te verbeteren sinds ik hier voor het eerst kwam, in 1983. De oevers en het water van de Gouden Hoorn zijn nu veel schoner, en de zware industrie is er weg. Het water van deze historische inham van de Bosporus is geen open riool meer. Er is meer openbaar groen in de stad. LPG-tanks in taxi’s werden aangemoedigd. En sinds 2006 hebben de bussen milieuvriendelijke motoren. In 2007 werd een nieuw Metrobüs-systeem ingevoerd. Een toenemend aantal van de in totaal 2.800 bussen van de gemeentelijke busmaatschappij is ‘groen’.

Tramlijn T1 is verlengd en gemoderniseerd. Sinds de jaren negentig is er een nieuw en langzaamaan uitgebreider metronetwerk. Maar er moet nog veel meer worden gedaan. Er zijn meer metro- en tramlijnen nodig, en niet alleen op de route van het Atatürk vliegveld naar Sariyer aan de Europese oever van de Bosporus.

Eén van mijn bezwaren tegen het ‘Taksim Project’ in zijn huidige vorm is het gebrek aan openheid van architect en burgemeester Kadir Topbaş. De gemeente heeft het publiek uitgenodigd te stemmen over de kleur en het model van nieuwe veerboten en trams, maar geeft de burgers geen kans mee te denken over belangrijker beslissingen, zoals het op de schop nemen van Taksim.

Kadir Topbaş, die in 2010 voor een periode van drie jaar werd gekozen tot president van de Vereniging van Steden en Lokale Besturen, zou zich verplicht moeten voelen een voorbeeld te stellen hoe je stedelijke transformatie democratisch en transparant vormgeeft. Daarom dring ik er bij hem en bij het stadsbestuur op aan de bevolking, experts en maatschappelijke organisaties te informeren en consulteren over het project, in publieke hoorzittingen. De bestuurders van de stad mogen niet doof blijven voor de stem van groepen en individuen die iets te zeggen hebben over de effecten van dit plan.

Laat je stem ook horen. Help het kleine Gezi Park beschermen. Teken de petitie: Taksim is van ons allemaal! Red ons groen!

Istanbul – “Geen chocolade en bloemen; stop het geweld tegen vrouwen op Valentijsdag”. Met die leuze hebben Turkse vrouwen gisteren gedemonstreerd bij het nieuwste winkelcentrum in het centrum van Istanbul.

Huiselijk geweld is onderdeel van de Turkse patriarchale cultuur. Uit onderzoek blijkt dat in Turkije elke 10 minuten een vrouw wordt geslagen, geschopt, verkracht of op een andere manier lichamelijk wordt mishandeld. Er zijn eeuwenoude gezegdes die geweld tegen vrouwen goedpraten. “Een vrouw moet altijd met een stok op haar rug geslagen worden en een baby in haar baarmoeder hebben”. Andere zijn: “Een pak slag komt uit de hemel”, en “mijn echtgenoot kan me slaan en liefhebben”. Dat laatste stelt liefde en geweld gelijk in een huwelijk.

Volgens Nilüfer Narli, hoofd van de faculteit voor sociologie aan de Bahcesehir universiteit in Istanbul is er in Turkije een “subcultuur waarin vrouwen als tweederangsburgers worden behandeld en geweld wordt gebruikt om vrouwen te straffen en te controleren”.

Geweld tegen vrouwen en kinderen wordt in Turkije in het algemeen gezien als maatschappelijk aanvaardbaar, aldus Narli.

Turkije is trots dat het in vergelijking met veel EU-landen veel vrouwen in topposities in het bedrijfsleven, op universiteiten en in de rechterlijke macht heeft. Dat aantal blijft groeien door beter onderwijs en de ambitie van veel vrouwen om carriere te maken. Maar naarmate meer vrouwen succesvol zijn in het openbare leven neemt de jaloezie bij mannen toe. “Veel mannen hebben het gevoel dat hun autoriteit en mannelijkheid worden berdreigd”, aldus de sociologe.

Ondanks de vorderingen die gemaakt worden in het bewustzijn over vrouwenrechten, groeiende kritiek – ook in de media – op huiselijk geweld en de noodzaak van gelijkheid in relaties tussen mannen en vrouwen, is de vooruitgang helaas heel beperkt.

De kloof tussen mannen en vrouwen in Turkije op het gebied van onderwijs, kansen op de arbeidsmarkt, in de politiek, is nog steeds heel groot. Op de internationale ranglijst van het World Economic Forum staat Turkije nog steeds in de laagste regionen. Op nummer 115 van de 135 landen.

Minister Fatma Şahin van Gezin en Sociale Zaken doet er in samenwerking met vrouwenorganisaties, politie en justitie alles aan om vrouwen te beschermen tegen huiselijk geweld en hun maatschappelijke positie te versterken. Het gaat helaas nog heel langzaam in de mannenwereld die Turkije is.

Op Valantijsdag werden twee vrouwen vermoord. Een 28-jarige man in Istanbul schoot zijn broers schoonzus dood. In Muğla werd de 19-jarige Yağmur Ç. doodgestoken door haar vriend terwijl ze Valantijnsdag aan het vieren waren.

Istanbul – De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan en president Abdullah Gül hebben vandaag spoedbreaad gehad met het hoofd van de geheime dienst MIT, Hakan Fidan, om een zware crisis te bezweren.

Die is ontstaan nadat een speciale aanklager, die onderzoek doet naar wat genoemd wordt ‘een stedelijk netwerk van de terroristische PKK’, arrestatiebevelen heeft uitgeschreven tegen vier functionarissen van de MIT, onder wie de voormalige baas Emre Taner. Zij worden verdacht van hulp aan Koerdische terroristen. Tevens is de huidige spionagebaas Fidan gesommeerd om om voor de aanklager te verschijnen in dezelfde zaak.

Een dergelijke ontwikkeling is ongehoord in Turkije. Volgens de wet op de Nationale Inlichtingendienst is toestemming van de premier nodig om ambtenaren te verhoren wanneer ze verdacht worden van strafbare feiten terwijl ze in functie zijn. Dat is echter in tegenspraak met het wetboek van strafrecht dat stelt dat het openbaar ministerie zonder permissie van wie dan ook ambtenaren kan verhoren als zij worden verdacht van misdrijven tegen de staatsveiligheid. Op grond van dat laatste artikel zijn tientallen officieren en andere ambtenaren achter tralies gezet in afwachting van hun proces. De meest prominente was voormalig stafchef  Basbug, die op 5 januari werd gearresteerd op verdenking van het leiden van een terroristische organisatie om de regering ten val te brengen.

Het ministerie van Justitie is onmiddellijk begonnen aan het formuleren van een amendement om te voorkomen dat nu ook spionnenbaas Fidan, een protégé van premier Erdogan, voor de aanklager moet verschijnen.

Het gonst van de speculaties over de achtergrond van deze opmerkelijke ontwikkelingen. Analisten zijn het er over eens dat er sprake is van een ongekende een machtsstrijd binnen en tussen politie, justitie, geheime dienst en regering.

Anti-regeringselementen binnen het politie- en justitieapparaat zouden wraak willen nemen voor de arrestatie van veel militairen. Zij zouden bovendien tegenstanders zijn van een politieke oplossing van de Koerdische kwestie en maken gebruik van de verontwaardiging die is ontstaan na het uitlekken van geheime onderhandelingen tussen de MIT en de PKK in Oslo.

Turkije is woedend en zwaar beledigd. Het dreigt met allerlei zware strafmaatregelen als de Franse president Nicolas Sarkozy zijn handtekening zet onder de omstreden wet die het ontkennen van de Armeense volkerenmoord strafbaar stelt.

Premier Recep Tayyip Erdogan kritiseert de genocidewet als ‘discriminerend en racistisch’.  Hij beschuldigt Parijs van het aanwakkeren van antimoslimsentimenten om stemmen te winnen bij de verkiezingen in april en mei.

Turkije erkent wel dat er tijdens de Eerste Wereldoorlog honderdduizenden Armeense mannen, vrouwen en kinderen om het leven zijn gekomen, maar spreekt tegen dat het om een vooropgezet plan ging om de christelijke minderheid uit te roeien. Van een systematische etnische zuivering was geen sprake en het door Armenië genoemde aantal van 1,5 miljoen doden is zwaar overdreven, luidt de officiële Turkse versie van de moordpartijen. Als nazaten van het Ottomaanse Rijk voelen de Turken het als een aanval op hun ‘nationale eer’ dat de buitenwereld de misdaden definieert als genocide. Er zijn destijds  minstens evenveel moslims omgekomen, aldus Ankara.

Als kandidaat lid van de EU zal Turkije naar verwachting geen handelsembargo afkondigen tegen Frankrijk. Maar de regering zal burgerinitiatieven om Franse producten als auto’s, kleding, cosmetica en levensmiddelen te boycotten niet ontmoedigen.

‘De bilaterale handel ondervindt nu al schade’, aldus ondernemer Yilmaz Argüden, vice-voorzitter van de Turks-Franse Ondernemersraad.

Het handelsvolume tussen Frankrijk en Turkije is ruim €12 mrd. Daarvan is €6,5 mrd Franse export naar Turkije. Zeker 400 Franse bedrijven zijn actief in de snel groeiende Turkse economie. Hun investeringen in Turkije belopen meer dan €11,6 mrd.

De Armeense regering viert de nieuwe wet als een overwinning. De Armeense minister van Buitenlandse Zaken, Edward Nalbandian: ‘Deze dag zal in goud geschreven worden, niet alleen in de geschiedenis van de Armeense en Franse vriendschap, maar ook in de annalen over de bescherming van mensenrechten wereldwijd.’

Het is echter een illusie te denken dat Turkije de tragedie van 1915 onder groeiende politieke druk van het buitenland zal erkennen als genocide. ‘De Armeense diaspora en intellectuelen stellen die erkenning als voorwaarde voor het normaliseren van de betrekkingen’, zegt professor Özer Sencar van het onderzoeksbureau MetroPoll in Ankara. ‘Ik denk niet dat dat haalbaar is. De kwestie zal sneller worden opgelost als zij wordt overgelaten aan historici.’

ISTANBUL – De Turkse ex-generaal Ilker Basbug (68), die tot 2010 chef-staf was van de Turkse strijdkrachten, is gisteren gearresteerd en naar een zwaar bewaakte gevangenis overgebracht. Hij wordt beschuldigd van het leiden van een terroristische organisatie en het voorbereiden van een staatsgreep.

Nooit eerder in de geschiedenis van Turkije werd zo’n hoge ex-generaal achter tralies gezet. Begin 2010 gelastte justitie de arrestatie van ruim 50 hoge militairen – inclusief generaals en admiraals – ook op verdenking van het beramen van een coup. Allen zouden banden hebben met Ergenekon, een geheim, ultra-nationalistisch netwerk.

Ex-generaal Basbug wordt ook verdacht van betrokkenheid bij het opzetten van 42 anti-regeringswebsites die de islamitische regering van premier Erdogan met geruchten en onjuiste berichtgeving moest destabiliseren.

Basbug heeft de beschuldigingen tegengesproken en ze ‘tragikomisch’ genoemd.”De chef-staf beschuldigen van het opzetten van een terroristische organisatie is de grootste straf die ze me kunnen geven”.

Het is geen geheim dat veel militairen geen voorstanders zijn van de huidige regering. Die komt namelijk voort uit de politieke islam. Abdullah Gül en premier Erdogan waren leiders van de Welvaartspartij die door de militairen in 1997 ten val werd gebracht en daarna werd verboden. Veel militairen en een groot deel van de media zijn ervan overtuigd dat premier Erdogan bezig is met een sluipende contra-revolutie tegen de hervormingen van de vader des vaderlands, Mustafa Kemal Atatürk. Die verbood de invloed van de islam op politiek, onderwijs en wetgeving, zoals die gold in het Osmaanse rijk.

Het leger heeft sinds 1960 vier staatsgrepen gepleegd. Onder druk van de Europese Unie is kandidaat-lidstaat Turkije bezig de politieke rol van de militairen terug te dringen. Een van de hervormingen is dat militairen nu ook door civiele rechters worden berecht.

ISTANBUL – In Turkije groeit de druk op generaals, justitie en de regering om nu eens duidelijkheid te verschaffen over het bloedbad waarbij 35 burgers de dood vonden. Premier Erdogan heeft een onderhoud van anderhalf uur gehad met de chef van de generale staf, Necdet Özel. Deze gaf informatie over het onderzoek naar het bombardement van Turkse F-16 gevechtsvliegtuigen tegen jonge Koerdische smokkelaars die werden aangezien voor PKK-rebellen.

Vice-premier Atalay heeft de nabestaanden smartegeld beloofd. Hij betoonde zijn medeleven, maar onderstreepte tevens dat er geen formele spijtbetuiging van de regering zal komen.

De autoriteiten noemen de dood van de 35 jonge mannen – de meesten tussen de 12 en 18 jaar uit het gehucht Gülyazi  – een ‘operationele vergissing’. Premier Erdogan heeft gezegd dat er een analyse wordt gemaakt van 4 uur beeldmateriaal van de smokkelaars op hun ezels en het bombardement, afkomstig van een onbemand spionagevliegtuigje boven het grensgebied met Noord-Irak.

Verontwaardigd wees hij berichten uit de krant Taraf van de hand dat tot de aanval was besloten op basis van informatie van de nationale spionagedienst MIT. Deze zou volgens Taraf  hebben laten weten dat er PKK-militanten, onder wie een hoge commandant, met wapens en explosieven probeerden Turkije binnen te komen. Nog steeds is er geen antwoord op de vraag: wie gaf opdracht tot het bombardement?

In de media gonst het van de geruchten dat er mogelijk sprake is van vuil spel. Het wordt niet uitgesloten geacht dat tegenstanders van de regering binnen de geheime dienst bewust verkeerde informatie hebben doorgespeeld aan de legertop om premier Erdogan politiek te beschadigen en het nationalisme van de Koerden en Turken weer aan te wakkeren. Daarmee zou een obstakel worden opgeworpen voor het opstellen van een nieuwe, liberale grondwet waarin de Koerden meer rechten krijgen en de politieke invloed van het leger verder wordt teruggedrongen.

De Turkse bevolking reageert zeer verdeeld op de gebeurtenissen. Nationalisten – niet alleen de partij van de Grijze Wolven, maar ook in de islamitische regeringspartij AKP en in de sociaal-democratische oppositiepartij CHP – geloven wat de generaals zeggen: dat ze informatie hadden dat het om terroristen ging. Volgens Koerden en liberale Turken gaat het om een nieuwe blunder van de generaals in de oorlog tegen de PKK.

Het bloedbad geeft aan dat de nieuwe weg die de regering is ingeslagen – de ‘oorlog tegen terreur’ – een doodlopende weg is. Hoop is vervangen door woede en politieke dialoog door paranoia. Alle uitingen van Koerdisch nationalisme worden op dit moment gebrandmerkt als ‘terreur’.

Minister van binnenlandse zaken, Naim Sahin, zei zelfs dat pro-Koerdische gedichten, schilderijen, en artikelen ‘terreur’ kunnen zijn. Drieduizend Koerdische burgemeesters, studenten, intellectuelen, activisten en academici zijn de afgelopen maanden al achter tralies gezet wegens lidmaatschap van de KCK. Dat is volgens justitie de civiele arm van de PKK.

De AKP-regering van premier Erdogan, die in juni werd herkozen met 50 procent van de stemmen, heeft aangegeven dat het oplossen van de Koerdische kwestie een van haar belangrijkste prioriteiten is. Maar met de ‘nieuwe strategie tegen het terrorisme’, die voornamelijk bestaat uit arrestaties, bombardementen en andere militaire acties, verspeelt ze nog meer politiek krediet bij de Koerden. Voorzitter Selahattin Demirtas van de Koerdische partij voor Vrede en Democratie (BDP) sprak van een ‘nieuwe afslachting’. En de prominente Koerdische politicus Ahmet Türk, noemde het zelfs ‘genocide’.

De regering is in de val gelopen van de PKK door op een escalatie van aanslagen en terrorisme afgelopen zomer te reageren met totale oorlog, net op het moment dat steeds meer Koerden zich begonnen af te zetten tegen het geweld van de PKK, dat sinds 1984 al meer dan 40.000 doden heeft gekost.

Uit reacties van columnisten, van lezers op internet, en in theehuizen en kapperszaken blijkt opnieuw dat Koerden in Turkije vaak worden gewantrouwd en gediscrimineerd. De nadruk in het debat ligt niet op de militaire blunder, maar op de smokkelaars. “Ze werkten vast samen met de PKK” is een veelgehoorde opvatting.

De vertrouwenskloof tussen Koerden en Turken groeit zienderogen. Om een vreedzame oplossing te vinden voor het belangrijkste probleem van Turkije zal de regering een duidelijk onderscheid moeten maken tussen politiek Koerdisch nationalisme en het geweld van de PKK. Maar voor die nuancering is op dit moment geen ruimte. De keuze is volgens analist Murat Yetkin nu ‘niet tussen haviken en duiven, maar tussen haviken en adelaars’.

Istanbul – Koerdische politici en burgers in Turkije hebben woedend gereageerd op wat zij een ‘afslachting’ noemen die buiten de grensplaats Uludere werd aangericht door de Turkse luchtmacht. Winkeliers in het vooral door Koerden bewoonde zuidoosten van Turkije sloten uit protest tegen de dood van 35 Koerden hun zaken.

In Yüksekova, aan de grens met Iran, en in Istanbul braken rellen uit tussen demonstranten en de politie. Een afgevaardigde van de Koerdische partij voor Vrede en Democratie (BDP) las daar een verklaring voor waarin de regerende partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AK partij) van premier Erdogan verantwoordelijk werd gesteld voor de ‘afslachting’. De Koerdische demonstranten scandeerden slogans tegen de regering. De oproerpolitie regeerde met traangas en waterkanon op de betogers.

Leiders van de BDP zijn vertrokken naar het grensgebied met Irak waar 35 lijken in dekens gewikkeld lagen. BDP-voorzitter Selahattin Demirtas heeft een periode van drie dagen rouw afgekondigd.

Volgens de generale staf van de Turkse strijdkrachten hebben gevechtsvliegtuigen bijna een uur lang raketten afgevuurd op een groep die in het donker probeerde de grens tussen Noord-Irak en Turkije over te steken. Het gaat volgens de militaire verklaring om een gebied dat vaak wordt gebruikt ‘door de separatistische terroristische organisatie (PKK) om met lastdieren zware wapens, munitie en explosieven over de grens te brengen’. Er waren volgens de verklaring geen burgers in het gebied. De generale staf maakte tevens bekend over informatie te beschikken dat de PKK van plan was om grensposten van leger en politie aan te vallen als vergelding voor de recente verliezen die de organisatie heeft geleden.

Lokale politici en burgers benadrukken echter dat de slachtoffers smokkelaars van diesel, sigaretten en levensmiddelen waren. Het feit dat burgemeester Fehmi Yaman van Uludere bekendmaakte dat alle stoffelijke overschotten verbrand waren, lijkt erop te duiden dat ze vaten diesel smokkelden die in brand werden geschoten. Slechts een man heeft de aanval overleefd.

BDP-voorzitter Demirtas zei dat alle slachtoffers dorpelingen waren, onder wie middelbare scholieren. Hij noemde de raketbeschietingen op de groep ‘een duidelijke afslachting’. Hij citeerde de woorden die premier Erdogan eerder tot de Syrische president Assad richtte: “Een regering die haar eigen burgers afslacht heeft geen legitimiteit”.

De smokkelaars waren de Turkse grens al gepasseerd toen ze vlak bij hun dorp door soldaten terug werden gestuurd naar de Iraakse kant en gedwongen werden een ander pad te kiezen, aldus Demirtas. “De luchtaanvallen vonden plaats op het pad waarheen ze waren gestuurd”.

Rebellen van de verboden Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK) maken sinds 1984 gebruik van gewapende aanvallen op leger en politieposten, alsmede terroristische aanslagen op burgers. Zij eisen erkenning van hun taal, cultuur en identiteit. Daarnaast willen ze dat de centrale overheid meer financiele en bestuursbevoegdheden overdraagt aan de provincies en de steden. In de afgelopen 27 jaar zijn er ruim 40.000 doden gevallen.

Premier Erdogan zei in oktober dat hij de terroristen en hun infrastructuur zou vernietigen nadat er 24 soldaten waren gesneuveld bij aanvallen van de PKK. Sinds 2007 hebben de Turkse strijdkrachten herhaaldelijk bombardementen uitgevoerd op posities van de PKK in Nood-Irak.

Istanbul – In Turkije is grote verontwaardiging ontstaan over videobeelden waarop te zien is hoe twee agenten een vrouw op het politiebureau mishandelen zowel voor als nadat ze in de handboeien is geslagen.

Fevziye Cengiz (37) was in Izmir in een restaurant met haar echtgenoot, haar 8-jarige dochter en andere familieleden toen politieagenten in burger binnenkwamen en iedereen de persoonsbewijzen vroegen. Cengiz had haar persoonsbewijs in de auto laten liggen. Haar man vroeg toestemming het te gaan halen op de parkeerplaats.

Toen de echtgenoot weg was, sloeg een van de agenten haar van achter en schreeuwde: “Wil je niet meekomen kutwijf?”, aldus Cengiz. Ze werd naar de politieauto afgevoerd. Onderweg naar het politiebureau werd ze volgens haar verklaring constant geslagen.

Op de videobeelden is te zien dat er op het politiebureau een woordenwisseling is tussen de gearresteerde vrouw en de agenten. Een van de agenten geeft haar met zijn vlakke hand een paar klappen in het gezicht en de vrouw wordt door twee agenten met geweld tegen de grond gewerkt. Daar wordt ze in de handboeien geslagen. Een derde agent in uniform kijkt eerst toe en doet daarna het rolgordijn naar beneden in de hoop dat niemend iets ziet.

Daarna wordt de vrouw rechtop getrokken en slaat een van de agenten haar weer in het gezicht en trekt aan haar haar. De tweede agent slaat haar met beide handen tegelijk in het gezicht en grijpt haar bij de keel.

Tegen de drie agenten wordt nu een proces aangespannen wegens het ‘gebruik van buitensporig geweld’, omdat het slachtoffer een klacht bij de officier van justitie had ingediend. De agenten voeren als hun verdediging aan dat ze zich verzette tegen haar arrestatie, dat ze hen beledigde en hen had geslagen en met haar nagels had gekrabd.

De openbare aanklager heeft de vrouw aangeklaagd wegens het ‘verwonden en beledigen van een ambtenaar in burger’ en gevangenisstraf geëist van 2,5 tot 6,5 jaar. Tegen de agenten is een celstraf geeist van maximaal 18 maanden.

Het slachtoffer heeft het geluk dat de videobeelden van de mishandeling beschikbaar zijn gekomen. In zeker 80% van de gevallen waarin sprake is van politiegeweld zijn de beelden van de camera’s onvindbaar, aldus Metin Bakkalci, voorzitter van de Turkse vereniging voor mensenrechten. Uit onderzoek van zijn organisatie blijkt dat er sinds 2005 steeds meer excessief geweld door politie wordt gebruikt in Turkije.

Beelden van de mishandeling hier:

http://www.dha.com.tr/dhavideogaleri.asp?vid=243570