Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Hoop en paranoia in het rijk van sultan Erdogan

15 jul
2017
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Ankara

In een winkelstraat in hartje Ankara staat een onopvallend beeld van een zittende vrouw. Ze leest de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens uit 1948. Normaliter loopt iedereen er achteloos aan voorbij. Dezer dagen niet.

Het beeld is gegijzeld door de politie. Die heeft het omsingeld met metalen hekken. Niemand kan het nog aanraken of er even tegenaan gaan zitten. Drie pelotons oproerpolitie houden de wacht. Het wemelt er bovendien van agenten in burger met walkie-talkies.

Een van hen eist op dwingende toon meteen de perskaarten te zien van de bezoekende verslaggever en fotograaf. Met een mobieltje fotografeert een collega de perskaarten. “Jullie mogen hier geen foto’s maken”, zegt de agent. “Dat verbod is ingesteld door de gouverneur”.

Mensenrechten? Persvrijheid? In Turkije staan ze al langer onder druk. Nu is zelfs een standbeeld taboe. Waarom? Het beeld was de afgelopen tijd de ontmoetingsplaats voor protesterende Turken, onder wie universitair docente Nuriye Gülmen (35) en onderwijzer Semih Özakça (28), die hun baan terugeisten.

In de nasleep van de verijdelde staatsgreep ontsloeg de regering hen zonder enige vorm van proces of uitleg. Net als 103.824 andere ambtenaren. Bovendien schorsten ministeries er nog eens 33.483. Bij de strijdkrachten, het politie- en justitieapparaat, het onderwijs, en de media vielen de hardste klappen.

Wat begon als een jacht op leden van de geheimzinnige Gülen-sekte, die verantwoordelijk worden gehouden voor de militaire coup, ontaardde al snel na het invoeren van de noodtoestand – door de linkse oppositie de ‘civiele coup’ genoemd – in een heksenjacht op ieder die het waagde het beleid van president Erdogan te kritiseren. Een verstikkend klimaat van angst werd voelbaar in de wijken waar de oppositie dominant is.

Semih en Nuriye lieten zich ondanks de groeiende repressie niet intimideren en monddood maken. Nadat de politie hen weken lang elke dag meenam naar het bureau, begonnen ze op 9 maart een hongerstaking. “We zijn niet bang om honger te lijden. We zullen nooit capituleren en buigen voor jullie onrecht. We gaan er voor zorgen dat jullie onze banen teruggeven”, stond in hun verklaring.

Op 23 mei, op de 75e dag van hun hongerstaking, werden ze als criminelen opgesloten in de overvolle gevangenis van Sincan. Minister van Binnenlandse Zaken, Süleyman Soylu, beschuldigde hen ervan ‘terroristen’ te zijn.

Het criminaliseren van de oppositie en het opsluiten van dissidenten door een gepolitiseerd justitieapparaat gaat onverminderd door, zoals vorige week bleek bij arrestaties op universiteiten en onder activisten van de mensenrechten. En president Erdogan, die sinds het neerslaan van de coup als een postmoderne sultan per decreet regeert, is voorlopig niet van plan de noodtoestand op te heffen.

Maar de bewering dat Turkije nu ‘een typisch Midden-Oosterse dictatuur is, is in zekere zin weerlegd met de protestmars voor gerechtigheid’ van de grootste oppositiepartij, aldus de liberale columniste Gülse Birsel. “De mars neemt wat weg van het opgehoopte pessimisme, de wanhoop, en spanning van de 50 procent van de bevolking dat zich verpletterd, veracht, en genegeerd voelt”.

De protestmars van Ankara naar Istanbul werd een ongekend succes. Oppositieleider Kilicdaroglu wist voor het eerst sinds hij in 2002 fractieleider werd van de sociaaldemocraten enthousiasme los te maken. ‘Hoop is besmettelijk’, zei hij aan het eind van de mars terecht.

Maar van optimisme dat het snel beter wordt is nog geen sprake. De andere oppositiepartij van de ultranationalistische ‘Grijze Wolven’ gedraagt zich sinds de coup als een bondgenoot van Erdogan. En de oppositiepartij van pro-PKK Koerden is onthoofd doordat alle kopstukken in voorarrest achter tralies zitten op beschuldiging van terrorisme. Bovendien begint er een campagne om Kilicdaroglu te criminaliseren op stoom te komen. Hij wordt er nu van beschuldigd de Gülenisten te hebben aangemoedigd. Erdogan dreigde al met gevangenis voor zijn oproepen tot verzet.

In het huidige klimaat van opgeklopte paranoia wordt iedereen die niet kritiekloos achter Erdogan staat gebrandmerkt als een verrader, terrorist en collaborateur met buitenlandse vijanden. Die onverminderde heksenjacht verdeelt Turkije als nooit tevoren. Een ontwikkeling die door velen met zorg wordt gadegeslagen. Een van de Turken zegt: “Wat denk je dat die tienduizenden die ten onrechte zijn gearresteerd of ontslagen gaan doen? Het gevaar bestaat dat zij over een aantal jaren wraak zullen nemen. Dan voegen we weer een nieuw hoofdstuk toe aan onze vendettacultuur”.

Reageren




*

Nederland met $1,5 miljard topinvesteerder in Turkije

‘Turkse regering gijzelt Amerikanen’

Schoonzoon aller Turken mag al een jaar niet naar huis

‘Romans zijn als musea’