Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Turken in startblokken voor spannend referendum

15 apr
2017
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

Turkse kiezers gaan morgen naar verwachting massaal naar de stembus om te beslissen of hun parlementaire systeem moet worden afgeschaft ten gunste van een presidentieel systeem. Volgens de laatste peilingen is het een spannende nek-aan-nek race tussen voor- en tegenstanders van meer macht voor president Erdogan.

Veel peilers benadrukken dat het onmogelijk is om te voorspellen wat de uitslag zal zijn aangezien er nog een grote groep zwevende kiezers is van 10% tot 15%, en omdat veel kiezers bang zijn om te zeggen dat ze ‘nee’ gaan stemmen.

Het gaat om een omstreden initiatief waar president Erdogan al sinds 2007 voor pleit: vrijwel alle uitvoerende macht overdragen van de premier en zijn  kabinet naar de president. Een uniek Turks systeem, zo benadrukt Erdogan steeds, dat niet te vergelijken valt met het Amerikaanse of Franse systeem. Wat de machtsconcentratie bij één politicus betreft lijkt het enigszins op het Russische model.

Anders dan in de Verenigde Staten of in Frankrijk zal er vrijwel geen controle op de macht van Erdogan zijn als de grondwetswijzing wordt aangenomen. Verder zijn politie en justitie niet onafhankelijk en onpartijdig in Turkije, is de kritische pers monddood gemaakt, en is er een zwak parlement dat aan de leiband van Erdogan loopt en de ministers en de president amper aan de tand kan voelen. In het voorgestelde nieuwe systeem kan de president bovendien per decreet wetten uitvaardigen en krijgt hij grote invloed op het benoemen van de rechters in het constitutionele hof. Hij wordt zowel staatshoofd als partijleider.

Turkse burgers wordt morgen gevraagd of hun autoritaire grondwet, die in 1982 door een militaire junta werd geschreven, moet veranderen. Het gaat om 18 voorgestelde amendementen die in het parlement door de regerende AK partij en de ultranationalistische partij van de Grijze Wolven (MHP) zijn goedgekeurd.

Als de meerderheid van de Turkse kiezers instemt met het voorstel dan zal ook de leeftijd om parlementslid te kunnen worden, worden verlaagd van 25 naar 18 jaar en wordt het aantal volksvertegenwoordigers in het parlement uitgebreid van 550 naar 600.

De voorstanders van een overgang naar een presidentieel systeem beweren dat het zal leiden tot politieke stabiliteit, meer democratie, meer veiligheid, en meer welvaart door een doelmatiger bestuur.

Het ‘nee’ kamp is bang dat een concentratie van vrijwel alle macht bij Erdogan het einde van de democratie zal inluiden en het autocratische en intolerante bestuur van Erdogan zal versterken, omdat er amper nog instanties en mechanismen meer over zijn om machtsmisbruik te voorkomen of achteraf te corrigeren.

Turken in Nederland en 56 andere landen hebben al kunnen stemmen vanaf 27 maart tot en met 9 april. Omdat er zoveel op het spel staat en wegens de enorme polarisatie, die in Nederland zelfs leidde tot een diplomatieke crisis met Turkije, werd gehoopt op een recordopkomst van tegen de 60 procent. Dat is niet gelukt.

In Nederland was de opkomst met 46,8 procent van de geregistreerde kiezers maar een fractie hoger dan bij de Turkse parlementsverkiezingen van begin november 2015 toen er een opkomst was van 46 procent. Het echte cijfer moet iets naar boven worden bijgesteld doordat Turkse Nederlanders voor het eerst ook in België en Duitsland mochten stemmen. In Duitsland was er sprake van duidelijk hogere opkomst van 8 procent naar 48.7 procent.

In Turkije zullen veel meer kiezers naar de stembureaus gaan. Bij het vorige referendum over wijzigingen in de grondwet om te voldoen aan de EU-criteria was de opkomst 73,7 procent. Bij de vervoegde verkiezingen van 1 november 2015 was er sprake van een recordopkomst van 85,18 procent. De verwachting is dat de Turken morgen voor deze historische volksraadpleging massaal ‘evet’ (ja) of ‘hayir’ (nee) gaan stemmen.

Reageren




*

‘Geen paniek of slachtoffers bij ons in Bodrum’

Merkel is het helemaal zat

Jihad-les verdringt evolutieleer op Turkse scholen

Turk viert zelden in buitenland vakantie