Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Twijfel in bolwerk van Erdogan

11 apr
2017
Door: Marc Guillet
Er zijn nog geen reacties

De kuststreek aan de Zwarte Zee is Erdogan-land, een bolwerk van de islamitische regeringspartij AKP. Maar nu de president alle macht naar zich toe wil trekken, blijken niet alle conservatieve moslims daar enthousiast over te zijn.

Kastamonu

Geteld heeft Sabiha Izbeli ze nooit, maar ze schat dat zeker 9.000 baby’s haar handen het eerst voelden toen zij ze ter wereld bracht. “Als vroedvrouw werkte ik onder andere in het arme zuidoosten, waar moeders soms negen kinderen kregen. President Erdogan spoort vrouwen aan drie tot vijf kinderen te nemen. Twee vind ik genoeg”, zegt ze met een grijnslach.

Ze vraagt een van de bedienden nog eens verse thee in te schenken en wat hout in de allesbrander te gooien zodat het deze frisse lentemorgen lekker warm blijft in haar Ottomaanse houten landhuis aan de voet van het Ilgaz gebergte.

Vanaf de eerste verkiezing waaraan de conservatief islamitische partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AKP) eind 2002 meedeed, stemde Sabiha op de charismatische Recep Tayyip Erdogan. Maar anders dan veel kiezers aan de Zwarte Zeekust is ze geen onvoorwaardelijke volgeling. Ze blijft kritisch en onafhankelijk. “De AKP doet veel goed werk, maar in het komende referendum ga ik tegen hun stemadvies in en stem ik ‘hayir’ (nee). Ik wil de huidige parlementaire democratie behouden.”

De 85-jarige Sabiha schikt de loshangende witte hoofddoek wat strakker om haar hoofd wanneer haar oudste zoon Serdar met een paar vrienden onverwachts binnenvalt. De voormalige commando heeft, net als zijn moeder, het biologische boeren omarmd. “Ik heb nu 70 koeien. En om de biodiversiteit van onze groente en fruitsoorten te beschermen, beheer ik ook een zaadbank”. Het doet hem pijn dat de ontvolking van het Zwarte Zee gebied doorgaat. Het is na het oosten en zuidoosten het armste gebied van Turkije. Daarom trokken talloze Turken vanaf de jaren ’60 naar de steden of naar Europa. “De leegloop blijft aanhouden. De vergrijzing neemt toe”, verzucht Serdar. Hij is aanhanger van de ultranationalistische Grijze Wolven. Met de steun die partijleider Bahceli heeft uitgesproken voor Erdogan en het door hem gewenste presidentieel systeem is hij het niet eens. “We hebben inderdaad een sterke leider nodig, maar we moeten ons houden aan de principes van Atatürk ‘vrede thuis, vrede in de wereld’. Erdogan zoekt echter met iedereen ruzie, inclusief Nederland. Dat is niet goed voor ons land. Daarom ga ik ‘hayir’ stemmen”.

Een half uur rijden verderop, in een vrijwel uitgestorven en verpauperd gehucht aan de Daday Cayi rivier, zijn de deprimerende gevolgen van de bevolkingskrimp op het platteland zichtbaar. Van de twee Ottomaanse herenhuizen zijn alle luiken dicht. De ene grootgrondbezitter woont in Istanboel, de andere in Amerika, zegt een voorbijganger. “Alleen in de zomer zie je ze”. Het moskeetje is half vervallen. Voor de deur staat een verroeste oude auto met lekke banden en een ingeslagen achterruit. Onzichtbare waakhonden slaan aan.

In Kastamonu treffen de boeren uit de omgeving elkaar vandaag op de weekmarkt. Kakelde kippen en kraaiende hanen zijn met touwtjes vastgebonden, onbewust van het lot dat hen wacht: een nieuwe eigenaar of ter plekke onder het mes.

Boer Halil (55) en zijn vrouw Ayse zijn er ook. Zij verkoopt bonen, erwten, knoflook, walnoten, maiskorrels, kruiden en rozenbottels. Hij drinkt thee met andere boeren aan een formicatafeltje.

Halil is pachter. Zijn oudste zoon werkt in de stad. Zijn andere zoon helpt op de boerderij en brengt dagelijks de koeien en ezels naar de rivier en de weide. Twee van zijn vier dochters studeren. “Ik weet niet hoe ik mijn schuld bij de bank moet afbetalen. De kunstmest en diesel zijn duur en de opbrengst van de oogst de afgelopen jaren laag door veel te veel regen”, verzucht hij.

Van president Erdogan moet hij niets hebben. “Weet je nog hoe een van zijn adviseurs een familielid schopte van de 301 mijnwerkers die omkwamen in Soma? En dat hij zelf talloze aanhangers van Gülen invloedrijke posities gaf?” Turkije heeft volgens hem geen nieuw presidentieel systeem nodig voor veiligheid en stabiliteit, zoals de regeringspropaganda beweert. “Hij wil gewoon sultan worden. Ik steun de partij van Mustafa Kemal Atatürk en stem nee”.

De 46-jarige Serife, die in de keuken van een restaurantje helpt en Erdogan bewondert, vindt het hypocriet van de Atatürk-aanhangers om zo tegen de president te fulmineren. “Atatürk regeerde 15 jaar alleen. Wat is er mis mee als Tayyip hetzelfde doet?”

Kiezers als Ramazan, eigenaar van een ouderwets kruidenierswinkeltje en lid van de Grijze Wolven, zorgen ervoor dat de uitslag zo moeilijk te voorspellen is. “Ik twijfel tussen ‘ja’ en ‘nee’. Ik weet niet wat het nieuwe systeem gaat brengen”.

Volgens de jongste peilingen is het een spannende nek-aan-nek race 49%-51% (ja-nee) tussen de voor- en tegenstanders van meer macht voor Erdogan. Zware politieke beschouwingen zoals van dr. Cemil Ertem, economisch adviseur van Erdogan, zijn aan het gros van de kiezers niet besteed. Hij vindt de invoering van een presidentieel systeem nodig als onderdeel van ‘de grote transformatie’ naar een modern Turkije. Het referendum is in zijn ogen een ‘volksrevolutie’ gebaseerd op het verzet tegen de militaire staatsgreep en de verdediging van de democratie.

Ook de campagneleiders van de regerende AK partij begrijpen dat dit soort hoogdravende teksten over de hoofden van de kiezers heen gaat. Om de harde kern van Erdogan loyalisten (40 procent) aan te sporen om te gaan stemmen, en de zwevende kiezers – nog 10 tot 15 procent – over de streep te trekken, wordt er vooral geappelleerd aan de patriottische gevoelens. Simpele, positieve slogans sieren de spandoeken, billboards, flyers, en stickers hier in het Zwarte Zee gebied, waar de wortels van de Erdogan-familie liggen. Slogans als ‘Met al onze harten: JA’. Of wervende teksten over Erdogan in video’s zoals “God bescherm deze heldhaftige leeuw, voorkom dat hij een prooi wordt voor de jakhalzen”.

Dat slaat aan bij conservatieve nationalisten als ondernemer Hüseyin die een groothandel in houtproducten heeft. “De schandalige manier waarop Nederland onze ministers heeft behandeld, heeft mij er nog meer van overtuigd ‘ja’ te stemmen. Als steun voor onze president en ministers, zodat we kracht en moed kunnen uitstralen en we onze eer kunnen terugkrijgen”.

Reageren




*

Amnesty-toplui riskeren 15 jaar Turkse cel voor workshop

Diplomatieke crisis met Turkije zit muurvast

Nederland met $1,5 miljard topinvesteerder in Turkije

‘Turkse regering gijzelt Amerikanen’