Artikelen:
Geniet van Istanbul met Marc Guillet

Carina’s laatste woorden herleven in Turkse film

26 sep
2015
Door: Marc Guillet
Er is 1 reactie

in: Algemeen Dagblad

Dagboek van Nederlandse studente vormt script over bloedbad

De Nederlandse studente Carina Thuijs stond voor begrip en tolerantie. Maar 22 jaar geleden werd zij slachtoffer van intolerante Turkse moslimfundamentalisten, die een massamoord pleegden op – wat zij noemden – ‘honden’ en ‘hoeren’. Gisteren ging in Turkije een film in première over het bloedbad van Sivas, gebaseerd op het dagboek van de Achterhoekse.

MARC GUILLET EN TONNY VAN DER MEE

DOETINCHEM/ISTANBOEL

2 juli 1993. Kort na het vrijdaggebed staan voor hotel Madimak in de Turkse stad Sivas minstens 7000 schuimbekkende islamisten. Ramen worden met stenen aan diggelen gegooid. De burgemeester doet actief mee aan de protesten. ,,Allahoe akbar!’’ scanderen ze. God is de Allerhoogste. ,,Verbrand de ongelovigen!’’

Eerst vliegt een auto in brand. Korte tijd later wordt het hotel in brand gestoken. Tientallen mensen, vooral bekende linkse schrijvers en intellectuelen, zitten als ratten in de val.

Onder hen is de Turkse schrijver en dichter Aziz Nesin, het belangrijkste doelwit van de haat. Hij heeft zich de woede van vrome moslims op de hals gehaald, omdat hij de omstreden roman ‘De Duivelsverzen’ van Salman Rushdie in het Turks vertaalt, en zegt niet in de Koran te geloven.

Stokken

Slachtoffers die het brandende pand weten te ontvluchten, worden geschopt en met stokken in elkaar geslagen. ,,We verbranden vrouwen, meisjes. Branden zullen jullie, hoeren!’’

Binnen wacht studente Carina Thuijs (22), van oorsprong uit Doetinchem, angstig af. Ze hoort het geschreeuw, maar begrijpt niet wat geroepen wordt, schrijft ze in haar dagboek.

,,Dit is bijzonder onprettig allemaal. Ik voel me erg opgelaten want weet niet wat er gaat gebeuren. Dit is dus blijkbaar een staaltje van Turks fundamentalisme. Er werden leuzen geschreeuwd en dingen vernield. Er is veel politie op de been. Maar wat weet ik er allemaal van? Er wordt gejuicht en geschreeuwd maar wat begrijp ik?’’

Het zijn haar laatste woorden op papier. De orkaan van woede en fanatisme kost aan 35 mensen het leven. Carina komt om door verstikking. Haar lichaam wordt later gevonden in het geblakerde hotel.

Vermoord in een van de grooste sektarische bloedbaden in Turkije. Door nationalistische extremisten en moslimfanatici die, opgehitst door imams en ongehinderd door de autoriteiten, schreeuwden dat ze de ‘ honden’ en ‘hoeren’ wilden ombrengen.

Haar dagboekje is de rode draad in ‘Madimak: Carina’s dagboek’, een Turkse film over het bloedbad van Sivas gezien door de ogen van een argeloze Nederlandse studente.

Het verblijf in Turkije had het slotstuk van haar studie feministische antropologie in Leiden moeten worden. Samen met vriendin Maryze Schoneveld van der Linde, deed ze onderzoek naar het sociale netwerk van Turkse vrouwen en de hiërarchische relatie tussen vrouwen.

Maryze, die wegens een spierziekte niet naar het buitenland kon, nam het Nederlandse deel voor haar rekening. Carina zou zes maanden veldonderzoek in Turkije doen, in de noordelijke regio Çorum.

,,We hadden alles zelf geregeld en waren trots dat het gelukt was. We hadden al een jaar Turkse les in Leiden gevolgd en hadden allebei een liefde voor Turkije. Ze was heel enthousiast en nieuwsgierig.’’

Gastgezin

Carina verbleef eerst een paar weken in Ankara bij een gastgezin voor een spoedcursus Turks aan de universiteit. Twee nichtjes uit het gastgezin namen haar mee naar het jaarlijkse Pir Sultan Abdal-festival, een cultuurfestijn met toneelstukken en lezingen over democratie en mensenrechten.

Het festival was eenmalig verplaatst naar Sivas, een regio waar veel alevieten wonen. Deze sji’itische moslims, die de grootste religieuze minderheid in Turkije vormen, worden door aanhangers van de officiële soennitische islam als ketters beschouwd, omdat ze liberaler en toleranter zijn, en zich niet houden aan de vijf plichten van de islam.

De reis naar Sivas is nog feestelijk, schrijft Carina in haar dagboek. Maar op de eerste festivaldag delen radicale moslimactivisten in Sivas pamfletten uit,  waarin ze oproepen te protesteren tegen de ‘hond Salman Rushdie’  en de ‘afvallige hond Aziz Nesin’.

Op de tweede dag geniet Carin ’s ochtends nog van de stad en de festiviteiten. Als het ’s middags onrustig wordt op straat, begrijpt ze niet wat er aan de hand is. Een andere Nederlandse student adviseert haar om terug te gaan naar hotel Madimak, waar ze logeert, omdat escalatie dreigt.

,,Ze wist bij God niet waar het om ging,’’ vertelt Maryze. ,,Later heb ik gedacht: hadden we iets gemist. We wisten helemaal niets van het verschil tussen alevieten en soennieten. Dat heb ik pas later begrepen. Maar ik ben mijn allerbeste vriendin er wel door kwijtgeraakt.’’

Carina was ook niet iemand die het gevaar opzocht, of zich bij demonstraties liet zien. Ze had een groot verantwoordelijkheidsgevoel, was open, vrolijk en energiek. Bovenal was ze begaan met de medemens en nieuwsgierig naar andere culturen.

Rechtvaardigheid

,,Carina hield zich niet met de politiek daar bezig,’’ zegt vader Theo Thuijs (73). ,,Ze was meer geïnteresseerd in het sociale aspect en rechtvaardigheid. Ze was een lief meisje dat erg begaan was met andere mensen. Ze is slachtoffer van een trieste samenloop van omstandigheden.’’

De meeste slachtoffers van het bloedbad zijn alevieten. Schrijver Nesin ontkomt aan de brand, omdat de menigte hem niet herkent.  De alevieten zijn ervan overtuigd dat de massamoord werd ‘gedekt door de staat’. De politie deed vrijwel niets en de brandweer kwam pas in actie toen het hotel grotendeels was uitgebrand.

De 31 daders die tot de doodstraf werden veroordeeld, zagen die later omgezet worden in levenslang. Niemand van de autoriteiten werd vervolgd. Veel andere verdachten kregen strafvermindering omdat ze ‘geprovoceerd’ zouden zijn.

,,Ik ben  nooit met die rechtszaken bezig geweest,’’ zegt vader Theo. ,,Wat is rechtvaardigheid als je niet eens weet wie je moet aanklagen? De burgemeester, de politie, allemaal hebben ze schuld, omdat ze het niet onder controle hadden.’’

Voor de alevieten is de rechtsgang een bevestiging van de systematische discriminatie en onrechtvaardige behandeling van de alevitische minderheid. Het bloedbad heeft de politieke tegenstellingen met de islamisten verder verscherpt.

Ulas Bahadir, de Turkse regisseur, ziet deze film als een ‘project van maatschappelijke verantwoordelijkheid’. ,,Deze film is het product van het nog steeds wachten op gerechtigheid, zoals we dat elke tweede dag van juli weer doormaken.’’

Maryze ziet de foto van haar hartsvriendin altijd voorbijkomen op protestbordentijdens bij de jaarlijks herdenking. ,,Ik ben dankbaar dat Carina in Turkije niet vergeten wordt.’’

Ze is later naar het hotel in Sivas afgereisd, bezocht het monument voor de slachtoffers in Ankara, en maakte haar deel van het scriptieonderzoek af. ,,Dat was allemaal goed voor de traumaverwerking. Bij het afstuderen heb ik zowel mijn handtekening als die van Carina op de muur van het zweetkamertje op de universiteit gezet. We zijn tenslotte samen afgestudeerd.’’

 

One Comment

  1. Brenda Roos schreef:

    Ik kom dit bericht per toeval tegen. Het doet me goed dat er nog altijd aandacht is voor wat haar en de andere slachtoffers is overkomen. Ik wens haar familie het allerbeste en wil graag laten weten dat ik nog vaak aan Carina denk.

Reageren




*

Omstreden proces tegen Turkse journalisten

‘Geen paniek of slachtoffers bij ons in Bodrum’

Merkel is het helemaal zat

Jihad-les verdringt evolutieleer op Turkse scholen